TEL AVIV, 20 Qershor 2026 – Marrëveshja e nënshkruar së fundmi mes Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Iranit për t’i dhënë fund konfliktit në Lindjen e Mesme po pritet me skepticizëm dhe kritika të ashpra në qarqet politike dhe të sigurisë në Izrael. Analistët vendas e konsiderojnë këtë dokument si një zmbrapsje të Washington-it zyrtar nga objektivat fillestarë gjeopolitikë të shpallur në fillim të luftës.

Ndër zërat më kritikë është ai i Amos Harel, analist i njohur i çështjeve të sigurisë në gazetën izraelite Haaretz. Në analizën e tij, Harel e cilëson memorandumin e mirëkuptimit të nënshkruar në Versajë si një dështim të dyfishtë për presidentin amerikan Donald Trump dhe për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu. Sipas tij, pavarësisht dëmeve ekonomike dhe ushtarake që ka pësuar Teherani, përfitimet kryesore të këtij akti anojnë në favor të regjimit iranian.

Dokumenti parashikon ndërprerjen e luftimeve, lehtësimin e sanksioneve, rihapjen e Ngushticës strategjike të Hormuzit dhe një angazhim amerikan për të ndihmuar në rehabilitimin e ekonomisë iraniane. Në këmbim, pala iraniane ka ofruar vetëm deklarata të përgjithshme mbi moszhvillimin e armëve bërthamore, pa saktësuar mekanizma të qartë dhe rigorozë për monitorimin dhe garantimin e këtyre zotimeve.

Një tjetër pikë kritike e ngritur nga ekspertët lidhet me qindra kilogramë uranium të pasuruar në nivele të larta që zotëron Irani. Marrëveshja nuk ofron një zgjidhje të prerë për këtë çështje, por e shtyn atë për t’u diskutuar në negociatat e ardhshme. Kjo krijon një paradoks strategjik, pasi sapo Teherani të përfitojë nga normalizimi ekonomik, motivimi i tij për të bërë lëshime të mëtejshme do të reduktohet ndjeshëm.

Analiza nxjerr në pah se administrata Trump u përball me kosto të larta politike brenda vendit, veçanërisht pasi bllokimi i Ngushticës së Hormuzit shkaktoi tronditje në tregjet globale të energjisë dhe rriti presionin ndërkombëtar. Ky faktor, së bashku me tensionet e krijuara me aleatët arabë në Gjirin Persik, e shtyu Washington-in drejt gjetjes së një rrugëdaljeje të shpejtë diplomatike nga një konflikt që po bëhej gjithnjë e më i kushtueshëm.

Ky zhvillim ka ekspozuar gjithashtu kufijtë e marrëdhënieve të afërta mes Trump-it dhe Netanyahu-t. Ndonëse dy liderët mbajtën një linjë të përbashkët të ashpër politiko-ushtarake për muaj të tërë, marrëveshja dëshmoi se interesat strategjike të SHBA-së dhe Izraelit nuk përkojnë domosdoshmërisht në planin afatgjatë.

Përveç komponentit bërthamor, dokumenti nuk vendos kufizime mbi programin e raketave balistike të Iranit. Ndërkohë, përfshirja e armëpushimit edhe në territorin e Libanit vlerësohet si një pengesë e madhe për Izraelin, duke i kufizuar Tel Avivit mundësitë për të ndërmarrë veprime të mëtejshme ushtarake kundër strukturave të Hezbollahut.

Si përfundim, qarqet analitike në Izrael konstatojnë se rezultati aktual politik dhe strategjik është shumë larg pritshmërive që udhëheqja izraelite kishte pas sulmeve të 7 tetorit. Lufta që nisi me objektivin për të ndryshuar rrënjësisht ekuilibrat e sigurisë në rajon, sipas ekspertëve, rrezikon të mbahet mend si një humbje strategjike për shtetin e Izraelit.