Izraeli ka marrë më shumë territor nga fqinjët që nga viti 2023 sesa në dekada të tëra. Raporti i AP News “Israel Expansion Maps” tregon se Izraeli ka zgjeruar kontrollin ushtarak mbi territore në Gaza, Liban dhe Siri që nga viti 2023, duke krijuar zonat më të mëdha të pushtuara në dekada — rreth 1.000 km². Ky zgjerim, i quajtur “zona tampon”, ka zhvendosur mbi 3 milionë njerëz dhe ka ngritur shqetësime për ndryshime të përhershme në kufijtë rajonalë.

Nga Melanie Lidman dhe Will Jarrett, Associated Press. Përktheu noa.al

Foto: Një ushtar izraelit zë një pozicion ushtarak me pamje nga e ashtuquajtura vijë e verdhë në Rripin qendror të Gazës, e martë, 26 maj 2026. (AP Photo/Ariel Schalit)

Gjatë dy viteve e gjysmë të fundit, Izraeli ka marrë kontrollin e zonave të gjera në Gaza, Liban dhe Siri, duke realizuar zgjerimin më të madh të territoreve të pushtuara ushtarakisht në dekada.

Bëhet fjalë për një sipërfaqe prej rreth 1.000 kilometrash katrorë, më e madhe se shumë qytete të mëdha, dhe Izraeli ka deklaruar se synon të qëndrojë aty për një kohë të pacaktuar.

Izraeli nuk ka pasur kurrë kufij të qartë që nga themelimi i tij në 1948.  Kufijtë janë ndryshuar përmes luftërave, dhe aneksimeve. Ideja e “Izraelit të Madh” (“Greater Israel”) është e përhapur në qarqet e ekstremit të djathtë, që e shohin zgjerimin si premtim biblik.

Marrja e këtyre territoreve nisi pas sulmit ndërkufitar të Hamasit në vitin 2023, i cili ndezi luftëra në disa fronte. Ushtria izraelite mori nën kontroll pjesë të mëdha të Gazës si pjesë e pushtimit tokësor dhe më pas zgjeroi kontrollin edhe në zona të Libanit dhe Sirisë. Izraeli i quan këto territore “zona tampon” dhe argumenton se ato janë të nevojshme për të parandaluar sulme të ardhshme nga grupet militante.

Në Gaza dhe Liban, pushtimet territoriale dhe urdhrat për evakuim kanë detyruar më shumë se 3 milionë njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre. Trupat izraelite kanë shkatërruar qytete dhe lagje të tëra, duke krijuar zona të mëdha të pabanuara.

Këto “zona tampon”, që përbëjnë afërsisht 5% të sipërfaqes së Izraelit menjëherë pas themelimit të shtetit, nuk konsiderohen kufij të rinj, pasi kufijtë kërkojnë marrëveshje mes shteteve. Megjithatë, shumë analistë druhen se këto ndryshime mund të bëhen afatgjata. Irani, ndërkohë, e ka bërë tërheqjen e Izraelit nga Libani një kusht për përfundimin e luftës së tij me SHBA-në.

Që nga themelimi në vitin 1948, Izraeli nuk ka pasur kurrë kufij të përcaktuar qartë. Kufijtë e tij janë ndryshuar vazhdimisht përmes luftërave, aneksimeve, armëpushimeve dhe marrëveshjeve të paqes.

Libani

Izraeli dhe Hezbollahu kanë zhvilluar disa luftëra që nga krijimi i grupit militant libanez të mbështetur nga Irani në vitin 1982. Konflikti më i fundit nisi më 2 mars, kur Hezbollahu qëlloi drejt Izraelit në shenjë solidariteti me aleatët iranianë.

Izraeli nisi një ofensivë tokësore në Liban në fund të marsit. Paralajmërimet për evakuim, që në disa raste shtriheshin përtej zonave të kontrolluara nga ushtria izraelite, detyruan rreth 1,2 milionë libanezë të largoheshin.

Ndryshe nga pushtimet e mëparshme të Libanit jugor, Izraeli ka paralajmëruar civilët të mos kthehen në shtëpitë e tyre. Disa fshatra pranë kufirit janë shkatërruar pothuajse plotësisht.

Hezbollahu, ndërsa vazhdon të sulmojë veriut e Izraelit, ka dënuar praninë ushtarake izraelite në Liban, ndërsa qeveria libaneze ka kërkuar tërheqjen e Izraelit.

Sipas ekspertëve të Carnegie Middle East Center, Izraeli kontrollon aktualisht 608 kilometra katrorë territor në Liban.

Gaza

Pothuajse e gjithë popullsia e Gazës, më shumë se 2 milionë banorë, është detyruar të jetojë në kampe të mëdha me tenda dhe të varet nga ndihmat ndërkombëtare.

Ushtria izraelite ka shkatërruar ose rrafshuar zona të tëra, ndërsa pjesa ku ndodhet shumica e tokave bujqësore të Gazës është bërë e paarritshme për palestinezët.

Sipas marrëveshjes së armëpushimit të ndërmjetësuar nga SHBA, forcat izraelite duhej të tërhiqeshin më tej. Megjithatë, diplomati i mbështetur nga SHBA që mbikëqyr armëpushimin thotë se procesi është bllokuar për shkak të mosmarrëveshjeve rreth çarmatimit të Hamasit.

Vendndodhja e saktë e vijës së kontrollit izraelit mbetet e paqartë. Kryeministri Benjamin Netanyahu ka deklaruar se dëshiron që Izraeli të marrë kontrollin e 70% të Gazës.

Sipas organizatës izraelite për të drejtat e njeriut Gisha, Izraeli kontrollon aktualisht 194 kilometra katrorë në Gaza.

Siria

Pas rrëzimit të papritur të regjimit të Bashar al-Assadit, Izraeli deklaroi se kishte shqetësime se grupet rebele siriane mund të sulmonin territorin izraelit. Gjithashtu, Tel Avivi e pa situatën si një mundësi për të penguar Iranin në transportimin e armëve drejt Hezbollahut përmes Sirisë.

OKB-ja dhe kritikë të tjerë ndërkombëtarë thonë se marrja e zonës tampon në Siri shkel marrëveshjen e armëpushimit të vitit 1974.

Civilët që jetojnë në zonat tashmë nën kontrollin izraelit nuk janë urdhëruar të largohen, por përballen me postblloqe, tensione dhe përplasje të herëpashershme mes ushtarëve izraelitë dhe banorëve vendas.

Që nga rrëzimi i Assadit në vitin 2024, nuk ka pasur sulme të rëndësishme nga Siria drejt Izraelit, përveç dy raketave të lëshuara nga një grup militant pak i njohur.

Presidenti i përkohshëm i Sirisë, Ahmad al-Sharaa, ka kërkuar tërheqjen e Izraelit nga zona që OKB-ja vlerëson se ka një sipërfaqe prej 235 kilometrash katrorë.

Bregu Perëndimor

Dhjetëra mijëra palestinezë janë zhvendosur gjithashtu nga shtëpitë e tyre në Bregun Perëndimor si pasojë e operacioneve të zgjeruara ushtarake izraelite që nga fillimi i luftës.

Disa nga vendbanimet e reja të miratuara së fundmi janë legalizime retroaktive të postblloqeve të vogla të kolonëve, ndërsa të tjera janë zgjerime të vendbanimeve ekzistuese.

Rritja e shpejtë e vendbanimeve lidhet me faktin se drejtuesit e lëvizjes së kolonëve dhe mbështetësit e tyre mbajnë poste kyçe në qeverinë izraelite, si dhe me një administratë amerikane që konsiderohet gjerësisht pro-vendbanimeve.

Komuniteti ndërkombëtar i konsideron këto vendbanime të paligjshme. Zgjerimi i tyre ka sjellë kufizime të mëdha në jetën e përditshme të palestinezëve, të cilët i shohin ato si pengesën kryesore për arritjen e një marrëveshjeje paqeje afatgjatë, pasi janë ndërtuar në toka që palestinezët i konsiderojnë pjesë të shtetit të tyre të ardhshëm.

🇱🇧 Libani

– Izraeli ka pushtuar rreth 608 km² në jug të Libanit, sipas Carnegie Middle East Center.

– Pas një viti luftimesh me Hezbollah-in, armëpushimi i tetorit 2024 u prish në mars 2025 gjatë luftës SHBA–Izrael kundër Iranit.

– Trupat izraelite tani kontrollojnë një brez deri në 10 km brenda territorit libanez.

– 1.2 milionë libanezë janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre.

– Disa fshatra pranë kufirit janë shkatërruar plotësisht dhe civilët janë paralajmëruar të mos kthehen.

—

🇵🇸 Gaza dhe Siria

– Në Gaza, pas sulmit të Hamasit në 2023, Izraeli ka marrë nën kontroll pjesë të mëdha të territorit si pjesë e një pushtimi të gjerë.

– Në Siri, trupat izraelite kanë avancuar në zona pranë Golanit, duke i quajtur “zona sigurie”.

– Këto zona përbëjnë rreth 5% të sipërfaqes së Izraelit menjëherë pas themelimit të tij në 1948.

– Shumë analistë paralajmërojnë se këto ndryshime mund të bëhen të përhershme, duke ndikuar në hartën politike të Lindjes së Mesme.