TETOVË, 18 Qershor 2026 – Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë së Veriut ka marrë një vendim me impakt të fortë politik dhe ndëretnik, duke shfuqizuar vendimin e vitit 2007 të Këshillit të Komunës së Tetovës, përmes të cilit 11 rrugë dhe një shesh i qytetit mbanin emra të figurave dhe ngjarjeve historike shqiptare. Me këtë akt juridik, vendosen të rikthehen emërtimet e vjetra nga periudha e ish-Jugosllavisë.

Vendimi skandaloz u miratua me pesë vota pro, ndërsa kundër tij u rreshtuan dy gjyqtarët shqiptarë dhe ai i komunitetit turk.

Procedura ligjore ishte iniciuar nga Lidhja e Luftëtarëve nga Lufta Nacionalçlirimtare dhe Antifashiste e Maqedonisë 1941–1945, me pretendimin se ndryshimet e bëra para 19 viteve ishin realizuar në kundërshtim me ligjin dhe pa pëlqimin e domosdoshëm të Qeverisë. Nga ana tjetër, zbulohet se ndonëse këta emra ishin vendosur në tabelat fizike të rrugëve, ata nuk ishin reflektuar asnjëherë në dokumentacionin zyrtar të shtetit.

Fshihen "Frashëri" e "Dervish Cara", rikthehet nomenklatura jugosllave

Si pasojë e këtij vendimi, në Tetovë hiqen emërtimet e rëndësishme për komunitetin shqiptar si: “Iliria”, “Dervish Cara”, “Mehmet Pashë Deralla”, “Kongresi i Manastirit”, “Dëshmorët e Kombit”, “Abdyl Frashëri” dhe “Sami Frashëri”.

Në vend të tyre, në qytetin me shumicë dërrmuese shqiptare rikthehen zyrtarisht emrat e sistemit komunist dhe ushtarak jugosllav, si “Marshall Tito”, “JNA” (Armata Popullore e Jugosllavisë), “Lenin”, “Ivo Lola Ribar” dhe “Radovan Coniq”. Ky ndryshim u përshëndet menjëherë në rrjetet sociale nga iniciatori i lëndës, Darijan Sotirovski, i cili e cilësoi si fundin e "emrave të imponuar dhe të paligjshëm".

Përplasje dhe akuza të ashpra mes faktorit politik shqiptar

Ky zhvillim, i cili vjen pas tensioneve të fundit në vend lidhur me protestat për provimet e gjuhës shqipe, ka ndezur një debat të ashpër dhe reagime të menjëhershme në mbarë Maqedoninë e Veriut.

Nga ana e opozitës, Bashkimi Demokratik për Integrim (BDI) e cilësoi vendimin si një "kthim prapa" të rrezikshëm për barazinë ndëretnike. "Kjo është një goditje ndaj çdo vlere shqiptare dhe ndaj realitetit të ndërtuar pas vitit 2001. Po tentohet rikthimi i një realiteti të vjetër diskriminues", thuhet në reagimin zyrtar të BDI-së.

Ndaj këtyre zhvillimeve ka reaguar edhe zëvendëskryetari i Komunës së Tetovës, Albi Qamili, i cili drejtoi gishtin e akuzës nga Gjykata Kushtetuese por edhe nga vetë BDI-ja për bashkëpunim politik. Sipas tij, situata erdhi pikërisht nga dështimi procedural i strukturave të kaluara për t’i bërë këta emra të plotfuqishëm juridikisht.

Qamili bëri me dije se pushteti lokal i ka paraprirë kësaj krize duke ngritur një strukturë të posaçme. "Është formuar Komisioni për Riemërtimin e Rrugëve në Tetovë, i cili po punon intensivisht dhe së shpejti do të propozojë një zgjidhje gjithëpërfshirëse dhe të qëndrueshme, që reflekton realitetit shoqëror të Tetovës", deklaroi ai. Zëvendëskryetari garantoi se zgjidhja e re do të realizohet në përputhje të plotë me procedurat ligjore, në mënyrë që emrat e figurave shqiptare të mos mbeten më kurrë të cenueshëm nga kontestimet juridike.