BRUKSEL – Pesë shtete anëtare të Bashkimit Evropian kanë propozuar forcimin e mekanizmave mbrojtës në procesin e zgjerimit të bllokut, me synimin për të parandaluar shkeljet e parimeve demokratike dhe bllokimin e vendimmarrjes nga anëtarët e rinj.

Sipas një dokumenti të përbashkët të hartuar nga Gjermania, Franca, Holanda, Belgjika dhe Luksemburgu, traktatet e ardhshme të anëtarësimit duhet të përfshijnë klauzola të posaçme që do t’i lejonin Bashkimit Evropian të reagojë më shpejt ndaj shkeljeve të sundimit të ligjit dhe standardeve demokratike.

Propozimi parashikon mundësinë e vendosjes së masave të menjëhershme, përfshirë pezullimin e fondeve evropiane ose kufizimin e të drejtës së votës për vendet që nuk respektojnë detyrimet e tyre pas anëtarësimit.

Një tjetër element i rëndësishëm i nismës është kufizimi i së drejtës së vetos për anëtarët e rinj gjatë një periudhe të caktuar, me qëllim shmangien e bllokadave në vendimmarrjet strategjike të Unionit.

Dokumenti vjen si reflektim i përvojës së Bashkimit Evropian me Hungaria gjatë qeverisjes së Viktor Orbán. Sipas autorëve të propozimit, tensionet e vazhdueshme mes Brukselit dhe Budapestit, si dhe përdorimi i vetos në çështje të rëndësishme evropiane, kanë nxjerrë në pah nevojën për instrumente më efektive mbrojtëse.

Në dokument përmendet gjithashtu parimi i “bashkëpunimit të sinqertë”, i cili synon të garantojë që vendet anëtare të mos pengojnë funksionimin normal të institucioneve evropiane dhe proceset vendimmarrëse.

“Bazuar në mësimet e nxjerra nga raundet e mëparshme të zgjerimit, nevojitet një qasje e re për traktatet e ardhshme të anëtarësimit. Një zgjerim i ndërtuar sipas modeleve të mëparshme nuk është më i mjaftueshëm dhe të gjitha opsionet duhet të shqyrtohen”, thuhet në dokument.

Nisma synon të ndikojë në diskutimet aktuale mbi zgjerimin e Bashkimit Evropian dhe të krijojë një model të ri për vendet kandidate. Sipas dokumentit, traktati i ardhshëm i anëtarësimit të Mali i Zi mund të shërbejë si referencë për kandidatët e tjerë, përfshirë Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Serbia, Moldavia dhe Ukraina.