Bashkimi Evropian po ndjek nga afër zhvillimet politike dhe protestat në Shqipëri lidhur me një projekt turistik luksoz në zonën e Vjosë–Nartës, i lidhur me sipërmarrje të përfaqësuara nga Jared Kushner, dhe ka paralajmëruar se mënyra e menaxhimit të çështjes mund të ndikojë në procesin e integrimit europian.

Sipas një raportimi të publikuar nga POLITICO, Komisioni Evropian ka shprehur shqetësime se projekti mund të bie ndesh me rregullat mjedisore të BE-së dhe me detyrimet e Shqipërisë në kuadër të negociatave të anëtarësimit.

Në fokus të paralajmërimeve është Kapitulli 27 i negociatave, që lidhet me mjedisin dhe ndryshimet klimatike. Sipas burimeve të cituara nga Komisioni, çdo devijim nga standardet e mbrojtjes së natyrës mund të ndikojë në ritmin e mbylljes së këtij kapitulli.

Shqetësime për ligjet e mjedisit dhe zonat e mbrojtura

Brukseli ka kërkuar që Shqipëria të harmonizojë plotësisht legjislacionin mjedisor me atë të Bashkimit Evropian, përfshirë direktivat për habitatet dhe shpendët, si dhe ka ngritur shqetësime për ndryshimet në ligjin për zonat e mbrojtura dhe për ligjin e investimeve strategjike.

Sipas raportimit, zyrtarë të Komisionit kanë kërkuar gjithashtu që projektet në zona të ndjeshme të shoqërohen me vlerësime të plota të ndikimit në mjedis dhe konsultim real me publikun dhe shoqërinë civile.

Protesta dhe reagime politike

Në Shqipëri, protestat kundër projektit kanë hyrë në ditën e shtatë, me qytetarë dhe aktivistë që kundërshtojnë ndërtimin në një zonë të mbrojtur, të njohur për biodiversitetin e saj, përfshirë flamingot, breshkat detare dhe habitatet ligatinore.

Sipas raportimeve, protesta është përshkallëzuar edhe në diasporë, ndërsa organizatorët e kanë quajtur lëvizjen “Revolucioni i Flamingove”.

Në të njëjtën kohë, sipas artikullit, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka nisur verifikime paraprake lidhur me procedurat administrative dhe ndryshimet ligjore që kanë prekur statusin e zonës së mbrojtur.

Qëndrimi i Komisionit Evropian

Komisioni Evropian ka theksuar se Shqipëria duhet të shmangë veprime që mund të cenojnë përmbushjen e kritereve të anëtarësimit dhe ka kërkuar respektim të plotë të standardeve të BE-së në fushën e mjedisit.

Sipas raportimit, autoritetet shqiptare kanë informuar Brukselin se punimet në zonë janë pezulluar dhe se po shqyrtohet një vlerësim i ri i ndikimit mjedisor në bashkëpunim me aktorë të pavarur.

Perspektiva e integrimit

Shqipëria, si vend kandidat për anëtarësim në Shqipëria, synon mbylljen e negociatave teknike në vitet e ardhshme dhe anëtarësimin në Bashkimi Evropian deri në dekadën e ardhshme, por procesi mbetet i kushtëzuar nga përparimi në sundimin e ligjit, transparencën dhe mbrojtjen e mjedisit.

Brukseli thekson se zhvillimet aktuale do të vlerësohen në raportet e ardhshme të progresit dhe mund të ndikojnë në ritmin e negociatave të anëtarësimit.

Artikulli i plotë

Nga Jakob Weizman – Politico

Komisioni Europian ka paralajmëruar Shqipërinë të shmangë veprimet që mund të ndikojnë negativisht në rrugën e saj drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian, ndërsa protestat kundër një projekti turistik luksoz të lidhur me Jared Kushner vijojnë në jug të vendit.

Protestat kombëtare hynë në ditën e shtatë radhazi të dielën, ndërsa qytetarët kërkojnë anulimin e projektit të resortit luksoz të lidhur me dhëndrin e Presidentit amerikan Donald Trump. Kundërshtarët e projektit argumentojnë se ai rrezikon një zonë të mbrojtur natyrore, habitat i flamingove, fokave mesdhetare dhe vendeve të folezimit të breshkave detare.

Komisioni Europian paralajmëron se projekti mund ta vendosë Shqipërinë në kundërshtim me rregullat mjedisore të BE-së, duke rrezikuar mbylljen e Kapitullit 27, i cili lidhet me mjedisin dhe ndryshimet klimatike në negociatat e anëtarësimit.

“Shqipëria duhet të përmbahet nga veprime që mund të minojnë përmbushjen e kritereve për mbylljen e kapitullit dhe presim që autoritetet shqiptare të veprojnë pa vonesë”, deklaroi një zëdhënës i Komisionit Europian për POLITICO.

Sipas Komisionit, në kuadër të procesit të anëtarësimit, Shqipëria duhet të harmonizojë plotësisht legjislacionin e saj me atë të Bashkimit Europian në fushën e mjedisit, përfshirë Direktivën për Shpendët dhe Direktivën për Habitatet. Brukseli ka kërkuar gjithashtu shfuqizimin e ndryshimeve në ligjin për Zonat e Mbrojtura si dhe përfundimin e ligjit për Investimet Strategjike.

Zëdhënësi i Komisionit bëri të ditur se ministri i Mjedisit, Sofjan Jaupaj, ka informuar Brukselin se punimet për projektin janë pezulluar dhe se do të realizohet një vlerësim i ndikimit në mjedis në bashkëpunim me shoqërinë civile.

“Ne kemi shprehur tashmë shqetësimet tona ndaj ministrit të Mjedisit lidhur me mangësitë e mundshme të këtij projekti”, tha përfaqësuesi i Komisionit.

Ndërkohë, protesta që organizatorët e kanë quajtur “Revolucioni i Flamingove”, në referencë të flamingove që jetojnë në zonën e mbrojtur, janë intensifikuar gjatë fundjavës. Gjithnjë e më shumë protestues po kërkojnë edhe dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama.

Po ashtu, Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka nisur hetime lidhur me ndryshimet e statusit të mbrojtjes së zonës dhe çështjet e pronësisë së tokës gjatë vitit 2024.

“Projekti është gjithashtu objekt i hetimeve të vazhdueshme nga SPAK, të cilat raportohet se shkojnë përtej shqetësimeve mjedisore”, deklaroi Komisioni Europian.

Nga ana e tij, kryeministri Edi Rama ka deklaruar më herët për POLITICO se liderët europianë nuk po i kushtojnë shumë vëmendje trazirave politike në Shqipëri. Në një intervistë gjatë Samitit BE–Ballkani Perëndimor në Mal të Zi më 5 qershor, Rama tha se “nëse nuk do të ishte Jared Kushner, askush nuk do t’i kushtonte rëndësi këtij projekti”.

Ndërkohë, shqiptarë në Nju Jork, Londër, Bruksel, Milano dhe Berlin, si dhe në qytete të ndryshme të Shqipërisë, janë bashkuar me thirrjet për anulimin e projektit dhe mbrojtjen e natyrës shqiptare nga zhvillimet turistike që konsiderohen të pakontrolluara.

Shqipëria konsiderohet një nga vendet favorite për anëtarësim në Bashkimin Europian, së bashku me Malin e Zi. Kryeministri Rama ka vendosur si objektiv anëtarësimin e vendit deri në vitin 2030, ndërsa synon përfundimin e negociatave teknike deri në fund të vitit 2027.

Vëmendja e shtuar e Brukselit lidhet me ndryshimet e vitit 2024 në ligjin për Zonat e Mbrojtura, të cilat kritikët thonë se hapën rrugën për zhvillime të mëdha ndërtimore në zona të ndjeshme mjedisore. Një prej tyre është edhe zona e mbrojtur Vjosë-Nartë, ku parashikohet projekti i lidhur me Kushnerin dhe për të cilin ende nuk është realizuar një vlerësim i plotë i ndikimit në mjedis.

Bashkimi Europian i ka kërkuar prej kohësh Shqipërisë të heqë dorë nga ligji i vitit 2015 për Investimet Strategjike, duke argumentuar se ai u jep trajtim të përshpejtuar projekteve të favorizuara dhe mund të anashkalojë garancitë mjedisore të kërkuara nga standardet europiane.