ATHINË / BRUKSEL – Një seri dokumentarësh e publikuar nga televizioni grek “SKAI” ka zbuluar detaje të pathëna deri më tani mbi krizën financiare të Greqisë në vitin 2015. Sipas dëshmive të zyrtarëve të lartë të kohës, huadhënësit ndërkombëtarë (BE, FMN dhe BQE) kishin hartuar një plan sekret prej 139 faqesh për daljen e Greqisë nga Eurozona (i njohur si Grexit), i cili mbante emrin e koduar "Plani Shqipëria".

Dokumentari nxjerr në dritë prapaskenat e bisedimeve të qershorit 2015 midis Ish-Presidentit të Komisionit Europian, Jean-Claude Juncker, dhe qeverisë së atëhershme të Alexis Tsipras, ku synohej mbyllja e një herndi financimi prej 380 milionë eurosh.

Si funksiononte “Kodi Shqipëria” dhe fshehtësia e tij

Për të shmangur panikun në tregje, diskutimet në Bruksel zhvilloheshin nën fshehtësi ekstreme. Zyrtarët takoheshin personalisht dhe shkëmbenin shënime fizike, ndërsa komunikimi elektronik apo përmes email-eve ishte kategorikisht i ndaluar.

Për të kamufluar mbledhjet, takimi i parë u mbajt nën pretekstin e diskutimit për anëtarësimin e Kroacisë në BE. Megjithatë, rezultati i këtyre konsultimeve ishte "Plani B" apo "Kodi Shqipëria", i cili parashikonte skenarë drastikë:

Menaxhimi i emergjencës: Përcaktimi i shteteve që do të dërgonin avionë ushtarakë për të evakuuar turistët e huaj.

Kontrolli i kapitaleve: Pezullimi i përkohshëm i pagesave dhe bllokimi i lëvizjes së parave.

Monedha e re: Planifikimi i kalimit nga Euro në një monedhë të re kombëtare. Pasi shtypja e kartëmonedhave të reja do të kërkonte 8 deri në 9 muaj, u mendua që eurot ekzistuese të shpoheshin (perforoheshin) ose të pajiseshin me një pullë të veçantë për të shërbyer përkohësisht.

Pasojat katastrofike të një "Grexit"-i të mundshëm

Kreu i këtij plani sekret, Martin Verwey, si dhe zyrtarë të tjerë, dëshmojnë se frika nga zbatimi i "Planit Shqipëria" ishte e jashtëzakonshme për shkak të pasojave ekonomike që priteshin brenda natës:

Zhvlerësimi i monedhës: Monedha e re greke parashikohej të humbiste 60% deri në 80% të vlerës së saj që në ditën e parë.

Shpërthimi i borxhit: Ish-nënkomisioneri i KE-së, Margaritis Schinas, tregoi se borxhi grek mund të rritej menjëherë në 500%–600% të PBB-së, duke e bërë atë plotësisht të papërballueshëm.

Guvernatori i Bankës së Greqisë, Yannis Stournaras, duke kujtuar atë periudhë, u shpreh se dalja nga euro do të thoshte "katastrofë dhe uri" për vendin:

"Nuk do të kishim as naftë për të blerë për anijet luftarake në Egje. Do të kishte uri… Cili grek do të shkonte jashtë vendit dhe do t’i pranoheshin kartat?"

Përplasjet Juncker-Tsipras dhe gabimet e FMN-së

Dokumentari zbardh edhe bisedat intensive politike. Ish-Presidenti i KE-së, Jean-Claude Juncker, rrëfeu se kishte refuzuar një propozim të Alexis Tsipras, i cili kërkonte vendosjen e një takse mbi pronarët e anijeve në vend të shkurtimit të pensioneve. Juncker i ishte përgjigjur me ironi: "Unë jam i qendrës së djathtë, ju jeni i krahut të majtë. Në rregull…".

Nga ana tjetër, ish-drejtori i FMN-së, Dominique Strauss-Kahn, pranoi në këtë dokumentar dy gabime të mëdha të institucionit të tij në paketën e parë të shpëtimit, duke pranuar se efektet negative të masave shtrënguese ndaj popullatës greke ishin nënvlerësuar plotësisht.