BRUKSEL – Pesë vende anëtare të Bashkimit Evropian i kanë kërkuar zyrtarisht Komisionit Evropian të rishqyrtojë strategjinë e zgjerimit, duke propozuar një model të ri për përfshirjen graduale të vendeve kandidate të Ballkanit Perëndimor në tregun e përbashkët. Propozimi synon të mbajë rajonin të ankoruar drejt BE-së dhe të shërbejë si një mjet gjeopolitik për të frenuar ndikimin në rritje të aktorëve të tretë, si Rusia dhe Kina.

Sipas një dokumenti konfidencial të shpërndarë mes 27 vendeve anëtare në Bruksel, i cili u bë publik nga mediat, nisma udhëhiqet nga Austria, Republika Çeke, Italia, Sllovakia dhe Sllovenia. Këto shtete argumentojnë se për të ruajtur dinamikën e procesit të zgjerimit dhe për të çuar përpara integrimin evropian, nevojiten stimuj të fortë, tërheqës dhe të bazuar në meritë për vendet kandidate si Shqipëria, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia.

Modeli i propozuar, i cilësuar si “integrim sektorial sistematik”, parashikon që vendet e Ballkanit Perëndimor të përfshihen gradualisht në programe dhe sektorë të veçantë të BE-së, sapo të dëshmojnë se kanë përshtatur legjislacionin e tyre me atë të Brukselit për kapituj të caktuar. Ndër sektorët kryesorë ku propozohet ky integrim i parakohshëm përfshihen transporti, tregjet e energjisë dhe energjisë elektrike, tregu i përbashkët digjital, si dhe politikat për lëndët e para kritike. Gjithashtu, dokumenti sugjeron mundësinë e lehtësimit të lëvizshmërisë për të rinjtë e rajonit.

Megjithatë, ky plan i pesë vendeve anëtare mbetet më i moderuar në krahasim me kërkesat e vetë rajonit. Pak kohë më parë, ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha, sugjeroi në një intervistë për mediat ndërkombëtare që vendeve kandidate, paralelisht me mbylljen e kapitujve, t’u jepet statusi i vëzhguesit në organet vendimmarrëse të BE-së.

Nga ana tjetër, ekspertët e politikës së jashtme shprehen skeptikë mbi risitë e këtij propozimi. Milan Nič, studiues i lartë në Shoqatën Gjermane për Politikë të Jashtme, deklaroi se ky draft nuk largohet shumë nga konceptet e mëparshme dhe ngjan më tepër me një version të përpunuar të strategjive ekzistuese për integrimin gradual.

Pavarësisht debateve, autorët e dokumentit i kanë kërkuar komisioneres përgjegjëse për zgjerimin, Marta Kos, të zhvillojë ide të reja në këtë drejtim, duke këmbëngulur se kjo qasje do të forcojë autonominë strategjike të BE-së dhe do të afrojë më shpejt rajonin me familjen evropiane.