Shqipëria renditet si vendi i dytë më i varur nga turizmi në Europë dhe i 13-ti në rang global, ndërsa të ardhurat nga ky sektor përbëjnë rreth 20% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB). Të dhënat publikohen nga UN Tourism dhe evidentojnë rolin gjithnjë e më të madh të turizmit në ekonominë shqiptare.

Në krye të renditjes globale qëndron Andorra, ku turizmi kontribuon me afro 72% të PBB-së, duke e bërë ekonominë më të varur në botë nga ky sektor. Pas saj renditen Aruba dhe Maldivet, vende ku ekonomia mbështetet kryesisht te plazhet, resortet dhe udhëtimet ndërkombëtare.

Në rajonin e Ballkanit, Mali i Zi pozicionohet në vendin e 16-të, ndërsa Kroacia në vendin e 20-të, duke reflektuar varësinë e lartë të ekonomive bregdetare nga industria e turizmit.

Sipas ekspertëve, vendet me ekonomi më të vogla mbështeten më shumë te turizmi për shkak të mungesës së sektorëve të zhvilluar industrialë, teknologjikë apo prodhues.

Ndër ekonomitë më të mëdha, Emiratet e Bashkuara Arabe rezultojnë ndër vendet më të varura nga turizmi, me shpenzimet e vizitorëve që kontribuojnë me mbi 10% të PBB-së. Po ashtu, Portugalia dhe Greqia renditen relativisht lart falë kërkesës së qëndrueshme për udhëtime ndërkombëtare dhe zhvillimit të turizmit bregdetar.

Në të kundërt, në ekonomi të mëdha si Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Kina, turizmi përbën një pjesë më të vogël të PBB-së, pasi sektorë si teknologjia, prodhimi dhe financat kanë peshë dominuese në ekonomi.

Përfitimet dhe rreziqet e varësisë nga turizmi

Turizmi konsiderohet një motor i rëndësishëm ekonomik, pasi gjeneron të ardhura në valutë, mbështet bizneset vendase dhe nxit investimet në infrastrukturë, përfshirë aeroportet dhe sistemet e transportit. Vendet me sektor turistik të zhvilluar përfitojnë gjithashtu nga lidhje më të forta me tregjet ndërkombëtare dhe rritja e flukseve turistike pas pandemisë.

Megjithatë, varësia e lartë nga ky sektor mbart edhe rreziqe të konsiderueshme. Pandemia e COVID-19 tregoi se ekonomitë e mbështetura fort te turizmi mund të goditen rëndë nga kufizimet e udhëtimeve dhe mbyllja e kufijve.

Një tjetër sfidë mbetet presioni mjedisor. Fenomeni i mbiturizmit mund të rëndojë ekosistemet natyrore, të rrisë çmimet e banesave dhe të ushtrojë presion mbi infrastrukturën publike, veçanërisht në zonat bregdetare.

Sfida e diversifikimit ekonomik

Shumë vende që mbështeten te turizmi po përpiqen të diversifikojnë ekonominë për të reduktuar ekspozimin ndaj krizave të jashtme. Politikat ekonomike po orientohen gjithnjë e më shumë drejt zhvillimit të industrive digjitale dhe promovimit të turizmit me vlerë të shtuar.

Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se diversifikimi ekonomik mbetet një proces i vështirë për vendet me burime të kufizuara natyrore ose me popullsi të vogël, të cilat e kanë të pamundur të ndërtojnë industri të mëdha prodhuese apo teknologjike.

Në këtë kontekst, turizmi vazhdon të mbetet një avantazh strategjik afatgjatë për Shqipërinë dhe shumë ekonomi të tjera bregdetare. Sfida kryesore mbetet ndërtimi i një modeli më të qëndrueshëm zhvillimi, që garanton rritje ekonomike pa rritur ekspozimin ndaj krizave të ardhshme globale.