Vetëm 24 orë pas publikimit të lajmit për tërheqjen e përfaqësuesit të lartë ndërkombëtar në Bosnje-Hercegovinë, arsyet e vendimit të Christian Schmidt mbeten ende të paqarta.

Megjithëse Schmidt e ka cilësuar largimin si një “vendim personal”, media dhe analistë politikë në rajon raportojnë se pas kësaj tërheqjeje mund të fshihen presione politike, të lidhura me çështjen e pronës shtetërore dhe projektin e gazsjellësit Interkoneksioni Jugor.

Përfaqësuesi i lartë ndërkombëtar ka për detyrë të mbikëqyrë zbatimin e Marrëveshja e Dejtonit dhe funksionimin e institucioneve shtetërore në përputhje me marrëveshjen që i dha fund luftës në Bosnje.

Deri më tani, Departamenti Amerikan i Shtetit nuk ka reaguar ndaj kërkesave për koment mbi zhvillimin, ndërsa pa përgjigje kanë mbetur edhe ambasadat e Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar në Sarajevë, vende këto pjesë e Këshillit për Zbatimin e Paqes.

Çështja e pronës shtetërore në Bosnje-Hercegovina mbetet një nga temat më të ndjeshme politike prej më shumë se dy dekadash. Kufizimet mbi përdorimin e saj janë vendosur që në kohën e ish-përfaqësuesit të lartë Paddy Ashdown, ndërsa mungesa e një ligji të ri shtetëror ka bllokuar zgjidhjen përfundimtare të çështjes.

Ligji që do të përcaktonte statusin dhe administrimin e pronës shtetërore ka mbetur prej vitesh i bllokuar nga përfaqësues politikë të Republika Sërpska.

Analistët vlerësojnë se zhvillimet e fundit lidhen edhe me ndryshimet në politikën ndërkombëtare ndaj Bosnje-Hercegovinës. Sipas tyre, qasja e re e Shtetet e Bashkuara të Amerikës, më e orientuar drejt interesave ekonomike dhe gjeopolitike, mund të ketë ndikuar në vendimin e Schmidt.

Njëkohësisht, përmendet edhe mungesa e mbështetjes së plotë nga Bashkimi Evropian dhe Gjermania, si pjesë e ndryshimeve më të gjera në qasjen ndërkombëtare ndaj rajonit të Ballkanit Perëndimor.

Ekspertët e konsiderojnë situatën si pjesë të një faze të re pasigurie gjeopolitike, ku politika ndërkombëtare ndaj Bosnje-Hercegovinës po bëhet gjithnjë e më pragmatike dhe e lidhur me interesa strategjike.

Në këtë klimë pasigurie, vihet në pikëpyetje edhe e ardhmja e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë. Disa vlerësime sugjerojnë se roli i saj mund të reduktohet gradualisht në kuadër të procesit të integrimit evropian të Bosnje-Hercegovinës, megjithëse një zhvillim i tillë nuk pritet në afat të shkurtër.

Ndërkohë, raporti i fundit i Schmidt mbi gjendjen në Bosnje-Hercegovinë pritet të prezantohet në Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara. Në raport theksohet se bllokadat politike, sidomos nga Republika Sërpska, po pengojnë funksionimin e institucioneve shtetërore dhe procesin e integrimit evropian. Gjithashtu përmenden mungesa e reformave, retorika nacionaliste dhe korrupsioni si faktorë që po thellojnë ndarjet politike dhe etnike në vend.

Dokumenti ngre edhe mundësinë që Këshilli i Sigurimit të kërkojë një vlerësim juridik mbi procedurën e emërimit të Schmidt në vitin 2021, me synim sqarimin e bazës ligjore të procesit.

Megjithatë, sipas ekspertëve ndërkombëtarë, nuk pritet një ndryshim i qëndrimit të OKB-së, pasi emërimi i përfaqësuesit të lartë konsiderohet kompetencë e Këshillit për Zbatimin e Paqes.

Në qendër të vëmendjes mbetet tashmë qëndrimi i ardhshëm i SHBA-së dhe ndikimi që ndryshimet në politikën e saj mund të kenë mbi stabilitetin, sovranitetin dhe zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit në Bosnje-Hercegovinë.REL