Përdorimi i inteligjenca artificiale gjeneruese po përhapet me ritme të ndryshme në Europë, ndërsa Shqipëri dhe Kosovë po shfaqen si ndër vendet më aktive në adoptimin e kësaj teknologjie.

Sipas të dhënave të Anketa Europiane për Kushtet e Punës, të publikuara në fund të muajit prill, rreth 12% e punonjësve në Bashkimi Europian raportojnë se përdorin inteligjencën artificiale gjeneruese në punën e tyre.

Megjithatë, disa vende jashtë BE-së tejkalojnë këtë mesatare. Kosova renditet e shtata në Europë, me 20% të punonjësve që përdorin këtë teknologji, duke u afruar me vende si Luksemburg (25%), Zvicër (24%), Suedi (21%) dhe Norvegji (21%), si dhe Belgjikë dhe Danimarkë me nga 20%.

Ndërkohë, Shqipëria renditet e 11-ta me 18% të punonjësve që deklarojnë përdorimin e IA gjeneruese, në nivele të krahasueshme me Gjermani, Austria dhe Finlanda, ndërsa mbetet pak pas Holandë (19%).

Në rajon, përdorimi i kësaj teknologjie mbetet i ulët. Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Bosnjë dhe Hercegovinë renditen ndër vendet e fundit në Europë, me vetëm 3% përdorim, ndërsa Mali i Zi regjistron një nivel pak më të lartë, rreth 10%.

Edhe në vende si Greqi dhe Itali, përdorimi i IA gjeneruese mbetet i kufizuar, në rreth 5%.

IA gjeneruese është një formë e avancuar e inteligjencës artificiale që, përveç analizimit të të dhënave, krijon përmbajtje të re – si tekste, imazhe, kode dhe audio – duke u bazuar në modele të trajnuara mbi të dhëna ekzistuese. Kjo e dallon nga sistemet tradicionale të IA-së, të cilat fokusohen kryesisht në parashikim dhe klasifikim.

Në nivel europian, raporti thekson se përdorimi i këtyre mjeteve është më i përhapur te punonjësit e rinj dhe te burrat, ndërsa profesionet me bazë njohurish – si menaxhimi dhe profesionet e specializuara – shfaqin nivele më të larta adoptimi. Të dhënat e Eurobarometri tregojnë gjithashtu se të rinjtë (15–24 vjeç) kanë një perceptim më pozitiv ndaj teknologjive në vendin e punës.

Megjithëse ekzistojnë shqetësime se IA gjeneruese mund të rrisë monotoninë në punë, analiza paraprake sugjeron të kundërtën: përdorimi i saj lidhet me më pak detyra monotone dhe me një nivel më të lartë autonomie dhe vlerësimi të cilësisë së punës nga vetë punonjësit. Raporti nënvizon gjithashtu ekzistencën e një ndarjeje dixhitale sipas brezave dhe nivelit arsimor, ku punonjësit më të moshuar hasin më shumë vështirësi në adoptimin e teknologjive të reja.

Anketa Europiane për Kushtet e Punës 2024 bazohet në mbi 36 mijë intervista të zhvilluara në 35 vende dhe ofron një panoramë të detajuar mbi kushtet e punës, cilësinë e jetës në punë dhe zhvillimet në tregun europian të punës. Ky studim, i realizuar rregullisht që nga viti 1990, konsiderohet një instrument kyç për hartimin e politikave të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse në Europë.