Sipas të dhënave më të fundit të publikuara nga Eurostat për vitin 2022, Shqipëria renditet në vendin e fundit në Europë për pjesëmarrjen e qytetarëve në aktivitete vullnetare dhe nisma të qytetarisë aktive.

Vetëm 1.6% e popullsisë deklaron se angazhohet në forma të tilla, një nivel dukshëm më i ulët krahasuar me mesataren e Bashkimi Europian, e cila arrin në 12.3%. Këto shifra tregojnë për një pjesëmarrje të kufizuar sociale dhe një nivel të ulët të mobilizimit të shoqërisë civile në vend.

Edhe në krahasim me vendet e rajonit, Shqipëria mbetet prapa. Serbia dhe Mali i Zi regjistrojnë një nivel prej 2.2%, çka, megjithëse modest, është më i lartë se ai shqiptar.

Diferencat bëhen edhe më të theksuara në raport me vendet e Europës Veriore. Norvegjia kryeson me 51.1% të popullsisë së angazhuar në aktivitete vullnetare, e ndjekur nga Holanda dhe Danimarka, të cilat gjithashtu shënojnë nivele të larta të pjesëmarrjes qytetare.

Ekspertët e lidhin këtë situatë në Shqipëri me disa faktorë historikë, socialë dhe ekonomikë. Trashëgimia e periudhës së regjimit komunist në Shqipëri, kur puna “vullnetare” ishte e detyruar, ka ndikuar në perceptimin negativ të këtij koncepti edhe sot.

Një tjetër element mbetet niveli i ulët i besimit ndaj institucioneve dhe organizatave të shoqërisë civile, duke krijuar skepticizëm mbi ndikimin real të angazhimit individual. Po ashtu, kushtet ekonomike luajnë rol të rëndësishëm: në një realitet ku shumë qytetarë përballen me sfida për të përmbushur nevojat bazë, përfshirja në aktivitete pa përfitim financiar shihet shpesh si e pamundur.

Ndikim ka edhe sistemi arsimor, ku edukimi qytetar mbetet kryesisht teorik dhe i shkëputur nga praktika. Mungesa e programeve që nxisin angazhimin e të rinjve në komunitet që në moshë të hershme ka bërë që koncepti i qytetarisë aktive të mos jetë pjesë e kulturës së përditshme.

Kjo tablo e vendos Shqipërinë përballë një sfide të rëndësishme për të forcuar kohezionin social dhe për të nxitur një kulturë më të gjerë të pjesëmarrjes qytetare në të ardhmen.