Tiranë, 18 prill 2026 – Zgjatja e konfliktit në Lindjen e Mesme, veçanërisht tensionet që lidhen me Iranin dhe rajonin e Gjirit Persik, pritet të ketë pasoja të ndjeshme edhe për ekonominë shqiptare, duke shkuar përtej rritjes së çmimeve të karburanteve dhe produkteve ushqimore.

Edhe pse aktualisht treguesit ekonomikë në vend paraqiten relativisht të qëndrueshëm, ekspertët paralajmërojnë se ky ekuilibër mund të jetë i përkohshëm. Rreziqet kryesore burojnë nga zhvillimet gjeopolitike, të cilat mund të godasin një ekonomi si ajo shqiptare, e varur në masë të madhe nga importet.

Një ndër faktorët më kritikë mbetet mundësia e ndërprerjes së zinxhirëve globalë të furnizimit, veçanërisht nëse preket Ngushtica e Hormuzit, një nyje kyçe për transportin e energjisë dhe lëndëve të para në shkallë botërore.

Sipas të dhënave zyrtare, Shqipëria importon çdo vit rreth 1.6 miliardë euro ushqime dhe pije, afro 600 milionë euro karburante dhe mbi 100 milionë euro inpute bujqësore. Në një skenar me rritje të çmimeve për këto produkte, ekonomia shqiptare përballet me një rritje të ndjeshme të kostove.

Llogaritjet tregojnë se vetëm nga shtrenjtimi i karburanteve dhe ushqimeve, kostoja shtesë mujore për ekonominë arrin në rreth 24 milionë euro në import, ndërsa barra përfundimtare për konsumatorët mund të arrijë deri në 44 milionë euro në muaj, për shkak të zinxhirit të shpërndarjes dhe taksave.

Kjo përkthehet në një kosto mesatare prej rreth 58 eurosh në muaj për çdo familje shqiptare, një barrë që prek më së shumti shtresat me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Për këto kategori, rritja e çmimeve redukton ndjeshëm të ardhurat e disponueshme dhe kufizon konsumin në sektorë të tjerë.

Ekspertët paralajmërojnë se kjo situatë mund të sjellë një efekt zinxhir në ekonomi, duke filluar me rënien e kërkesës për mallra dhe shërbime jo jetike, veçanërisht në sektorë si turizmi, shërbimet dhe tregtia.

Si pasojë, bizneset e vogla dhe të mesme mund të përballen me vështirësi likuiditeti, duke çuar në reduktim të vendeve të punës dhe rritje të papunësisë. Në një perspektivë më të gjerë, kjo mund të ndikojë edhe në sektorin e ndërtimit dhe atë financiar, përmes shtrëngimit të kreditimit dhe rritjes së rrezikut për kreditë e këqija.

Nga ana tjetër, rritja e çmimeve sjell edhe të ardhura shtesë për buxhetin e shtetit, kryesisht nga TVSH-ja, të cilat mund të arrijnë deri në 88 milionë euro në vit. Ekspertët sugjerojnë që këto fonde të përdoren për masa lehtësuese, si subvencionimi i produkteve bazë, mbështetja e bujqësisë dhe ndihma për shtresat më vulnerabël.

Një tjetër faktor me ndikim është kursi i këmbimit. Ndërsa një lek i fortë ndihmon në uljen e kostos së importeve, ai dëmton konkurrueshmërinë e eksporteve, duke vënë në vështirësi sektorë si fasoneria dhe bujqësia.

Nëse konflikti në Lindjen e Mesme zgjat, ekonomia shqiptare mund të përballet me një ngadalësim të ndjeshëm, rritje të varfërisë dhe thellim të pabarazive sociale. Pa ndërhyrje të shpejtë dhe të koordinuar nga politikat fiskale dhe sociale, ekspertët paralajmërojnë se vendi mund të përballet me rrezikun e stanjacionit ekonomik.