Një cikël i ri i fenomenit El Niño po formohet në Oqeanin Paqësor. Sipas ekspertëve, ka shumë gjasa që ai të bëhet një nga më të fortët e regjistruar ndonjëherë, duke sjellë përmbytje në disa rajone dhe thatësirë në të tjera. Ja çfarë ndikimi mund të ketë në klimën e muajve në vijim dhe gjatë verës

Ditët e fundit, shkencëtarët e National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) në SHBA konfirmuan fundin e La Niña-s, fenomeni që lidhet me të ftohtin, reshjet e shumta dhe dëborën që karakterizuan dimrin dhe vjeshtën e fundit.

Në të njëjtën kohë, ata njoftuan se një fazë e re e El Niño po zhvillohet në Paqësorin tropikal, pranë ekuatorit. Sipas vlerësimeve të tyre, ky fenomen ka shumë gjasa të forcohet nga fundi i verës deri në fillim të vjeshtës dhe të arrijë nivele shumë të larta intensiteti. Pikërisht për këtë arsye, mediat e kanë quajtur tashmë “super El Niño”.

Për të kuptuar më mirë se çfarë është dhe çfarë pasoja mund të ketë, ekspertët shpjegojnë se El Niño është një anomali në qarkullimin atmosferik dhe oqeanik, e lidhur me ndryshime të temperaturës në zonat tropikale të Oqeanit Paqësor.

Në kushte normale, erërat që fryjnë përgjatë ekuatorit shtyjnë ujin e ngrohtë nga Amerika e Jugut drejt Azisë, ndërsa nga thellësitë ngjitet ujë më i ftohtë për ta zëvendësuar.

Gjatë El Niño-s, këto erëra dobësohen dhe ky mekanizëm prishet. Si rezultat, uji i ngrohtë zhvendoset drejt lindjes, në drejtim të brigjeve perëndimore të Amerikës.

Ky fenomen është vërejtur që në shekullin e 17-të nga peshkatarët e Amerikës së Jugut, të cilët vunë re periudha me ujëra shumë më të ngrohta se zakonisht.

Emri “El Niño” do të thotë “fëmija” në spanjisht dhe lidhet me periudhën e Krishtlindjeve, pasi kulmi i fenomenit shpesh ndodh në dhjetor. Megjithatë, ndikimi i tij nuk kufizohet vetëm në një rajon, por prek klimën globale.

Efektet më të drejtpërdrejta ndihen në Amerikë, Azi dhe Australi. Në Amerikën e Veriut, për shembull, priten periudha më të thata dhe temperatura më të larta.

Ndërkohë, reshjet ndjekin masat e ajrit të ngrohtë: disa zona bëhen më të thata, ndërsa të tjera përjetojnë reshje intensive dhe përmbytje. Ky fenomen ndodh mesatarisht çdo 2 deri në 7 vite, por nuk ka një cikël të rregullt dhe mund të zgjasë nga disa muaj deri në disa vite.

Edhe pse ndikon më fort në rajonet e Paqësorit, El Niño ka pasoja edhe për Europën. Si një sistem i madh klimatik global, ai ndryshon qarkullimin atmosferik në të gjithë planetin dhe ndikon edhe në Atlantikun verior. Sipas modeleve të parashikimit si ai i Qendrës Europiane për Parashikime Afatmesme (ECMWF), ekziston rreth 75% probabilitet që ky cikël të jetë shumë i fortë.

Kjo është shqetësuese sepse një El Niño i fuqishëm shoqërohet zakonisht me rritje të ndjeshme të temperaturave. Për shembull, viti 2024, një nga më të nxehtët në Europë, përkoi me një fazë të këtij fenomeni. Nëse ky trend vazhdon, pritet që vitet në vijim të karakterizohen nga temperatura të larta dhe një klimë më e paqëndrueshme.

Kur atmosfera ngrohet më shumë, ajo përmban më shumë energji. Kjo energji shtesë shndërrohet në fenomene më të forta dhe më ekstreme: valë të gjata të të nxehtit, stuhi intensive, reshje të dendura dhe periudha të gjata thatësire. Megjithatë, nuk është e mundur të parashikohet saktësisht se ku dhe kur do të ndodhin këto fenomene.

Në rastin e Europës, përfshirë edhe Shqipërinë dhe rajonin ballkanik, është vërejtur se gjatë El Niño-s mund të krijohen kushte më të qëndrueshme atmosferike. Kjo do të thotë se kur vendoset një valë e të nxehtit, ajo mund të zgjasë më shumë se zakonisht. Kështu mund të kemi verë të tejzgjatur dhe thatësirë të vazhdueshme.

Po ashtu, janë vërejtur të ashtuquajturat “goditje klimatike”, ku periudhat e thata të gjata pasohen nga reshje shumë intensive. Këto goditje mund të sjellin sërish rrebeshe përmbytëse.

Ndërkohë, shenjat e ngrohjes globale janë tashmë të dukshme. Muaji mars i këtij viti ishte një nga më të nxehtët e regjistruar ndonjëherë. Në Shtetet e Bashkuara ishte marsi më i nxehtë në 132 vite, ndërsa në nivel global temperaturat ishin rreth 1.48°C mbi nivelet para-industriale. Në Europë, ky mars rezultoi ndër më të nxehtët e regjistruar, ndërkohë që shumë zona përjetuan kushte më të thata se normalja.

Të dhënat e fundit tregojnë gjithashtu se akulli në Arktik ka arritur nivelet më të ulëta historike për këtë periudhë, ndërsa temperaturat e sipërfaqes së deteve po i afrohen rekordeve maksimale. Këto zhvillime tregojnë qartë se sistemi klimatik global po përballet me një presion në rritje dhe me ndryshime që po përshpejtohen.