Administrata e Trump-it zhvendos fokusin drejt luftës ekonomike kundër Iranit

UASHINGTON (AP) — Nëse SHBA dhe Irani nuk arrijnë së shpejti një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës ose për të zgjatur armëpushimin që skadon javën e ardhshme, administrata e Donald Trump po përgatitet të zhvendosë strategjinë e saj drejt një qasjeje më të fokusuar në ekonomi, me synimin për të detyruar Teheranin të dorëzohet përmes presionit financiar dhe jo vetëm përmes bombardimeve.

Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, u tha gazetarëve gjatë një konference në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën se SHBA planifikon të rrisë presionin ekonomik ndaj Iranit, duke e cilësuar këtë si “ekuivalenti financiar” i një fushate bombardimesh.

Kërcënimi për vendosjen e sanksioneve dytësore ndaj vendeve që bëjnë biznes me persona, kompani dhe anije nën kontrollin iranian, përfshirë aleatë si Emiratet e Bashkuara Arabe përbën një përshkallëzim të sanksioneve që SHBA-ja tashmë po zbaton.

Bessent tha se administrata ka paralajmëruar kompanitë dhe shtetet: “Nëse blini naftë iraniane ose nëse para iraniane ndodhen në bankat tuaja, jemi të gatshëm të vendosim sanksione dytësore, që janë masa shumë të forta. Irani duhet ta kuptojë se ky do të jetë ekuivalenti financiar i asaj që kemi parë në veprimet ushtarake.”

Departamenti i Thesarit paralajmëron disa shtete

Paralajmërimi vjen një ditë pasi Departamenti i Thesarit i dërgoi një letër institucioneve financiare në Kinë, Hong Kong, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Oman, duke kërcënuar me sanksione dytësore për bashkëpunimin me Iranin dhe duke i akuzuar këto vende se lejojnë aktivitete të paligjshme iraniane përmes sistemeve të tyre financiare.

Kjo është pjesë e strategjisë ekonomike që Presidenti Donald Trump mund të përdorë për të detyruar Iranin të pranojë propozimet amerikane për kufizimin e ambicieve bërthamore, tha për Associated Press një burim i njohur me mendimin e administratës, duke folur në kushte anonimiteti.

Në mënyrë private, argumenti që i paraqitet Trump-it është se Irani beson se mund ta përballojë këtë presion, por nëse nuk arrin të financojë mbështetësit e tij, kjo mund ta detyrojë të ulet në tryezën e negociatave.

Disa në administratë besojnë se ka ende objektiva të tjera ekonomike që mund të goditen, përfshirë “bonyads”, fondacionet bamirëse që përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të ekonomisë iraniane.

Bessent tha se fqinjët e Iranit në Gjirin Persik janë të gatshëm të shqyrtojnë ngrirjen e fondeve iraniane në bankat e tyre, si pasojë e veprimeve të Iranit gjatë luftës.

Ekspertët paralajmërojnë për efekt të kufizuar ose pasoja negative

Megjithatë, senatorja demokrate Elizabeth Warren argumentoi se sanksionet e reja mund të neutralizohen nga përfitimet financiare që Irani po merr pas luftës.

“Në vend që të kufizojmë ekonominë iraniane, bllokada në Ngushticën e Hormuzit — së bashku me rritjen e çmimeve të naftës — ka ndihmuar ekonominë e Iranit,” tha ajo, duke shtuar se “Bessent po përpiqet të rregullojë pasojat e një situate të krijuar nga vetë Trump-i.”

Avokati i sanksioneve, Daniel Pickard, tha se vendosja e sanksioneve dytësore mund të shkaktojë “kundërpërgjigje diplomatike dhe ekonomike” nga aleatët, duke dobësuar përpjekjet për të ndërtuar një koalicion kundër Iranit.

“Shumë partnerë tregtarë janë shprehur kundër konfliktit me Iranin. Sa më shumë vende të përfshihen në sanksione, aq më e madhe është mundësia që ato të jenë efektive,” tha ai.

Sanksione të reja ndaj rrjeteve të kontrabandës së naftës

Të mërkurën, SHBA vendosi sanksione ndaj një rrjeti kontrabande nafte të lidhur me një ish-zyrtar të lartë iranian të sigurisë. Sanksionet përfshijnë dhjetëra individë, kompani dhe anije që transportojnë dhe shesin fshehurazi naftë iraniane dhe ruse përmes kompanive guaskë, shumë prej tyre të bazuara në Emiratet e Bashkuara Arabe.

“Thesari do të vazhdojë të ndërpresë rrjetet e kontrabandës dhe financimit të aktiviteteve terroriste të Iranit,” tha Bessent.

Administrata beson se momentumi ka ndryshuar

Zyrtarët e administratës Trump kanë sinjalizuar besim në rritje se armëpushimi dhe bllokada e dërgesave nga portet iraniane në Ngushticën e Hormuzit kanë ndryshuar situatën në favor të SHBA-së.

Irani ka pësuar dëme prej dhjetëra miliardë dollarësh në infrastrukturë, përfshirë industrinë e naftës, që është shtylla kryesore e ekonomisë së tij.

Zëvendëspresidenti JD Vance tha se Trump synon një marrëveshje të madhe: “Nëse Irani heq dorë nga armët bërthamore, ne do ta ndihmojmë të zhvillohet ekonomikisht.”

Ndërsa këshilltari Stephen Miller deklaroi se Trump ka bërë një “lëvizje shahu vendimtare” ndaj Iranit me bllokadën.

Republikanët, të ndarë për efektin e sanksioneve

Disa republikanë mbështesin çdo masë presioni ndaj Iranit, ndërsa të tjerë janë skeptikë.

“Do mbështes çdo gjë që rrit presionin,” tha senatori Thom Tillis.

Por senatori Mike Rounds u shpreh më skeptik: “Nuk jam i sigurt që sanksionet do të funksionojnë. Nuk jam optimist se kjo situatë mund të zgjidhet pa ndryshim regjimi.”

Analisti Trita Parsi vlerëson se situata mund të ketë ndryshuar në favor të SHBA-së, duke argumentuar se tani Irani mund të ketë më shumë nevojë për marrëveshje sesa Amerika.

“Dritarja që është hapur i jep Iranit një mundësi për të përfituar strategjikisht. Nëse e humbet, mund të humbasë një shans të rëndësishëm për të ndryshuar pozicionin e tij ekonomik dhe gjeopolitik,” shkruan ai.

Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, administratorja e Administratës së Bizneseve të Vogla, Kelly Loeffler, dhe Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, flasin me gazetarët në Sallën e Konferencës për Shtyp James Brady në Shtëpinë e Bardhë, të mërkurën, 15 prill 2026, në Uashington. (Foto AP/Alex Brandon)