Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka publikuar aktgjykimin e plotë lidhur me dekretin e presidentes Vjosa Osmani, të nxjerrë më 6 mars, duke vendosur se dekreti nuk ka efekt juridik. Ligjvënësit e Kuvendi i Kosovës kanë 34 ditë kohë nga hyrja në fuqi e vendimit për të zgjedhur presidentin e ri. Në rast të dështimit, Kuvendi do të shpërndahet automatikisht sipas Kushtetutës.

Sipas aktgjykimit, pas shpërndarjes ‘ex constitutione’, Kosova duhet të mbajë zgjedhje të reja brenda 45 ditësh. Gjykata thekson se Kuvendi shpërndahet në tri raste: nëse brenda 60 ditësh nuk formohet Qeveria pas caktimit të mandatarit, nëse 2/3 e deputetëve votojnë për shpërndarje, ose nëse brenda 60 ditësh nuk zgjidhet presidenti.

Vendimi përfshin edhe interpretimin e afateve kushtetuese për zgjedhjen e presidentit: procedura duhet të zhvillohet brenda 60 ditësh dhe të përfundojë jo më vonë se 30 ditë para përfundimit të mandatit të presidentit aktual.

Presidentja Osmani ende nuk ka reaguar pas publikimit të aktgjykimit. Ky vendim vjen pasi më herët, Gjykata kishte pezulluar përkohësisht dekretin e Osmanit deri më 31 mars. Kërkesa për vlerësimin e kushtetutshmërisë ishte dorëzuar nga kryeministri Albin Kurti në emër të Qeverisë.

Pas vendimit, Arbërie Nagavci, shefe e Grupit Parlamentar të Lëvizja Vetëvendosje, theksoi se dekreti i Osmanit ishte në kundërshtim me Kushtetutën dhe bëri thirrje që ligjvënësit të angazhohen për zgjedhjen e presidentit, duke shmangur zgjedhjet e reja që i cilësoi të “panevojshme dhe të padrejta”.

Kreu i Lidhja Demokratike e Kosovës, Lumir Abdixhiku, vlerësoi se vendimi jep qartësi të nevojshme dhe ritheksoi se përgjegjësia kryesore për zgjedhjen e presidentit mbetet te shumica parlamentare. Ai theksoi se zgjidhjet duhet të gjenden përmes marrëveshjeve politike dhe jo me imponim, duke shtuar se LDK-ja është e gatshme të kontribuojë në këtë proces.

Ekspertët politikë dhe juridikë, përfshirë Ehat Miftarajn nga Instituti i Kosovës për Drejtësi dhe Ilir Deda, vlerësuan se vendimi sqaroi njëherë e përgjithmonë procedurën për zgjedhjen e presidentit dhe nxiti zbatimin e Kushtetutës pa imponime të palëve.

Situata ka nisur më 5 mars, kur seanca për zgjedhjen e presidentit u ndërpre për shkak të mungesës së kuorumit, pasi partitë opozitare braktisën sallën. Një ditë më pas, Osmani nxori dekretin për shpërndarjen e Kuvendit, duke synuar të shmangë vakumin institucional për shkak të përfundimit të mandatit të saj më 4 prill. Partia në pushtet kundërshtoi dekretin, duke argumentuar se procedura kishte afat 60-ditor për zgjedhjen e presidentit dhe dërgoi çështjen në Kushtetuese.

Presidenti zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para ose me 61 vota në rundin e tretë, por kërkohen 80 deputetë të pranishëm në sallë për zhvillimin e seancës. Mosmarrëveshjet mes partive lidhur me kandidatët e propozuar kanë çuar në situatën aktuale, ndërsa Osmani synonte një mandat të dytë, pa arritur mbështetjen e nevojshme.