Propozimi i kryeministrit Edi Rama për të ulur akcizën e naftës me 20% sa herë që çmimi arrin në 220 lekë/litër, në pamje të parë duket si një masë lehtësuese për qytetarët. Por, në praktikë, ndikimi në xhepin e konsumatorëve rezulton minimal.

Pse efekti është i kufizuar?

1. Akciza është vetëm një pjesë e çmimitÇmimi final i naftës nuk përbëhet vetëm nga akciza. Ai përfshin:

çmimin në tregjet ndërkombëtare kostot e transportit dhe shpërndarjes marzhet e fitimit TVSH-në (20%)

Edhe nëse akciza ulet me 20%, pjesa tjetër e çmimit mbetet e pandryshuar, duke bërë që ulja totale të jetë e vogël.

2. TVSH-ja zbeh efektin e uljesTVSH-ja llogaritet mbi çmimin përfundimtar. Kjo do të thotë se edhe pas uljes së akcizës, një pjesë e “kursimit” rikthehet si taksë, duke reduktuar efektin real për konsumatorin.

3. Rritja e çmimeve globaleNëse çmimi i naftës në bursat ndërkombëtare rritet, çdo ulje e taksave në nivel kombëtar neutralizohet pjesërisht ose plotësisht. Aktualisht, trendi global është në rritje, çka e bën të vështirë reflektimin e uljeve fiskale në pompë.

Sa përfitojnë realisht qytetarët?

Sipas përllogaritjeve, kursimi për një konsum mesatar familjar është rreth 600 lekë në muaj – një shumë e konsideruar e papërfillshme në raport me kostot e përgjithshme të jetesës.

Kritikat e ekspertëve

Eksperti i ekonomisë Enriko Ceko argumenton se problemi qëndron te struktura e taksave:

Akciza, sipas tij, ka një ndikim të madh në rritjen e çmimit Heqja e pjesshme nuk sjell efekt real Një ulje drastike ose eliminim i saj do të kishte ndikim më të dukshëm

Ai thekson gjithashtu se të ardhurat nga akciza janë një burim i rëndësishëm për buxhetin e shtetit (rreth 300 milionë euro në vit), çka e bën të vështirë heqjen e plotë të saj pa pasoja fiskale.

Dilema kryesore

Debati mbetet mes dy alternativave:

Mbajtja e taksave për të financuar buxhetin publik Ulja e tyre për të lehtësuar drejtpërdrejt qytetarët

Në kushtet aktuale, duket se ulja me 20% e akcizës është më shumë një masë simbolike sesa një zgjidhje që sjell ndryshim të ndjeshëm në çmimin e naftës.