Debati nëse paraja blen lumturinë mbetet i hapur, por të dhënat e fundit nga Rrjeti i Zgjidhjeve për Zhvillim të Qëndrueshëm i Kombeve të Bashkuara tregojnë se mirëqenia nuk lidhet drejtpërdrejt vetëm me të ardhurat.

Sipas raportit për vitin 2026, Kosova është renditur në vendin e 16-të në botë për nivelin e lumturisë, duke shënuar një përmirësim të ndjeshëm nga një vit më parë dhe duke u pozicionuar si vendi më i lumtur në Europën Juglindore. Ky rezultat vjen pavarësisht faktit se Kosova mbetet ndër vendet me të ardhurat më të ulëta në Europë, me rreth 8033 dollarë për frymë në vitin 2025, sipas Fondi Monetar Ndërkombëtar.

Në rajon, pas Kosovës renditen Serbia (vendi i 30-të), Bosnjë dhe Hercegovinë (47), Mali i Zi (60) dhe Maqedonia e Veriut (82).

Në kontrast, Shqipëria renditet në vendin e 86-të në botë, duke u pozicionuar e fundit në rajon dhe ndër vendet e fundit në Europë, duke lënë pas vetëm Turqia.

Faktorët përtej të ardhurave

Raporti thekson se niveli i të ardhurave nuk është faktori i vetëm përcaktues i lumturisë. Elementë si besimi te institucionet, mbështetja sociale, liria për të marrë vendime dhe perceptimi i korrupsionit kanë ndikim të drejtpërdrejtë në cilësinë e jetës.

Në rastin e Kosovës, treguesit më pozitivë lidhen me:

perceptimin më të ulët të korrupsionit krahasuar me fqinjët,

nivelin e lartë të bujarisë (vendi i 17-të në botë),

dhe lirinë për të marrë vendime jetësore (vendi i 24-t).

Shqipëria penalizohet nga korrupsioni dhe mungesa e mbështetjes sociale

Ndërkohë, Shqipëria ndikohet negativisht nga disa faktorë kyç. Ajo renditet ndër vendet me nivel të lartë të perceptimit të korrupsionit në rang global, çka ndikon drejtpërdrejt në besimin e qytetarëve ndaj institucioneve.

Një tjetër tregues problematik është mbështetja sociale. Shqipëria renditet në vendin e 108-të në botë për këtë indikator, duke qenë e fundit në Europë. Ky tregues matet mbi bazën e perceptimit të individëve nëse kanë apo jo dikë tek i cili mund të mbështeten në raste vështirësish.

Diferenca në bujari dhe solidaritet

Kosova vijon të spikasë për nivelin e lartë të bujarisë, ndërsa Shqipëria renditet më poshtë në këtë drejtim. Ky indikator lidhet me gatishmërinë e qytetarëve për të kontribuar financiarisht në kauza bamirësie.

Të rinjtë dhe perceptimi i së ardhmes

Një tjetër element i rëndësishëm është optimizmi i të rinjve. Sipas raportit, të rinjtë në Serbia renditen të parët në botë për nivelin e lumturisë, ndërsa ata në Kosovë zënë vendin e tetë. Të rinjtë shqiptarë renditen në vendin e 49-të, duke reflektuar një nivel më të ulët optimizmi krahasuar me rajonin.

Përfundimi

Të dhënat konfirmojnë se rritja ekonomike nuk garanton automatikisht rritje të mirëqenies. Rasti i Kosovës dhe Shqipërisë tregon qartë se faktorë socialë dhe institucionalë, si besimi, solidariteti dhe perceptimi i drejtësisë, janë po aq vendimtarë sa të ardhurat në përcaktimin e lumturisë së qytetarëve.