Janë shumë të pakta ngjarjet që mund të duken të rëndësishme në një mëngjes të zakonshëm marsi, në një vit të zakonshëm, në një rrugë të zakonshme në Boston. Askush nuk e dinte nëse atë mëngjes të 10 marsit 1876, një emigrant skocez 29-vjeçar, i quajtur Alexander Graham Bell, po shkonte drejt laboratorit të tij të vogël në rrugën Exeter nr. 5, me mendimin se po bënte diçka që do të ndryshonte historinë.

Ndërsa punonte, ai bëri diçka që askush më parë nuk e kishte bërë: foli përmes një kablli dhe dikush në dhomën tjetër dëgjoi zërin e tij.

Fjalët e tij të sakta, të shënuara në bllokun e tij, ishin: “Mr. Watson – Come here – I want to see you” (Zoti Watson – Ejani këtu – Dua t’ju shoh). Ndihmësi i tij, Thomas Watson, 22 vjeç, erdhi menjëherë me vrap.

Dhe kaq mjaftoi.

Nëntë fjalë që u thanë përmes një pajisjeje primitive, e cila përdorte një tel vibrues të zhytur në një solucion acid për të kthyer tingullin në rrymë elektrike. Në atë kohë, pajisja funksiononte vetëm në një drejtim.

Zëri, siç e pranoi edhe vetë Bell, ishte “i fortë, por i paqartë dhe i turbullt”. Megjithatë, këto nëntë fjalë sollën një revolucion të vërtetë në komunikim, zhdukën distancat dhe afruan njerëzit. Telefoni sapo ishte shpikur.

Zhvillimi i tij ishte i shpejtë. Rreth vitit 1880, në Shtetet e Bashkuara kishte rreth 130 mijë telefona; në vitin 1900 ishin 1.4 milionë; në vitin 1910, gati 6 milionë. Bell e prezantoi shpikjen e tij në ekspozitën e vitit 1876 në Filadelfia, ku perandori i Brazilit, Dom Pedro II, pasi dëgjoi zërin në aparat, thuhet se tha: “Zoti im, po flet!”. Ndërkohë, kompania Western Union refuzoi ta blejë patentën për 100 mijë dollarë – një nga vendimet më të gabuara në histori.

Telefoni u bë shpejt i domosdoshëm. Gjatë pandemisë së gripit në vitin 1918, në New York regjistroheshin deri në 3.2 milionë telefonata në ditë, pasi njerëzit në izolim mbështeteshin tek telefoni për ushqim, këshilla mjekësore dhe komunikim.

Në Los Angeles, nxënësit ndoqën mësimet pjesërisht përmes telefonit për shkak të mbylljes së shkollave – një nga format e para të mësimit në distancë. Në atë kohë shkruhej diçka që sot thuhet për inteligjencën artificiale: “Para më pak se 40 vitesh, telefoni ishte një lodër… sot askush nuk e imagjinon jetën pa të”.

Deri në vitin 1946, gjysma e familjeve amerikane kishin telefon. Deri në vitin 1970, mbi 90%.

Por historia më e rëndësishme e telefonit nuk lidhet vetëm me Amerikën. Ajo lidhet me momentin kur telefoni u bë i lëvizshëm dhe arriti në duart e miliarda njerëzve që nuk kishin pasur kurrë akses në linjat fikse.

Në vitin 2000, e gjithë Afrika Sub-Sahariane kishte më pak linja telefonike se Manhattan. Vetëm 1.6 lidhje për 100 persona. Edhe Azia Jugore ishte në një gjendje të ngjashme.

Pastaj erdhën telefonat celularë.

Rritja e tyre ishte ndër më të shpejtat në histori. Afrika Sub-Sahariane kaloi nga 2 abonime për 100 persona në vitin 2000, në 89 në vitin 2023. Azia Jugore nga më pak se 1, në 84. Sot në botë ka mbi 9 miliardë abonime celulare – më shumë se numri i njerëzve.

Bota në zhvillim anashkaloi telefonin fiks dhe kaloi direkt tek celulari. Dhe këto pajisje nuk ishin vetëm për telefonata – u bënë mjete jetese.

Një shembull është M-Pesa në Kenia, një sistem pagesash përmes celularit që lejon dërgimin e parave, pagesën e faturave dhe kursimet pa nevojë për bankë. Në vitin 2016, 96% e familjeve në Kenia përdornin këtë sistem. Ai ndihmoi rreth 194 mijë familje të dalin nga varfëria ekstreme.

Në Indi, peshkatarët filluan të kontrollonin çmimet e tregut përpara se të shisnin peshkun. Humbjet ranë në zero, fitimet u rritën dhe çmimet për konsumatorët u ulën.

Sipas Bankës Botërore, mbulimi i plotë me rrjet celular rrit GDP-në me deri në 2.3%. Në vitin 2025, industria celulare kontribuoi me 7.6 trilionë dollarë në ekonominë globale.

Edhe në shëndetësi ndikimi ishte i madh: mesazhet SMS rritën vaksinimet dhe kujdesin mjekësor.

Por ka edhe një anë tjetër. Përdorimi i tepërt i smartphone-ve dhe rrjeteve sociale lidhet me rritjen e ankthit dhe depresionit tek të rinjtë. Rreth 20% e adoleshentëve amerikanë kanë përjetuar episode depresive.

Megjithatë, për shumë njerëz në botë, telefoni nuk është burim stresi, por një mjet fuqizimi. Rreth 885 milionë gra ende nuk kanë akses në internet përmes celularit, dhe mbyllja e këtij hendeku do të sillte miliarda në ekonomi.

Alexander Graham Bell nuk mund ta imagjinonte kurrë gjithë këtë. Por ai e kuptoi një gjë që në fillim: shpikja e tij do të zhdukte distancat.

Në vetëm 150 vjet, telefoni ka lidhur miliarda njerëz, ka nxjerrë miliona nga varfëria dhe ka krijuar mundësi në një shkallë që askush nuk mund ta kishte parashikuar kur u thanë ato nëntë fjalë të para.