Bllokimi i anijeve tregtare nga Irani në Ngushtica e Hormuzit ka rikthyer në vëmendje rëndësinë strategjike të kësaj pike detare për tregtinë globale të energjisë. Për ditë me radhë, kalimi i anijeve është penguar, duke ndikuar drejtpërdrejt në eksportet e naftës dhe gazit nga vendet e Gjiri Persik drejt tregjeve ndërkombëtare.

Një korridor jetik energjetik

Ngushtica është vetëm rreth 30 kilometra e gjerë, por ka një rol vendimtar në ekonominë botërore. Ajo ndan Gadishulli Arabik nga bregdeti i Iranit dhe është i vetmi kalim detar që lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit dhe më pas me Detin Arabik.

Rreth një e pesta e naftës së tregtuar në botë kalon çdo vit përmes kësaj ngushtice. Për këtë arsye, çdo bllokadë ose tension në këtë zonë mund të shkaktojë krizë globale energjetike. Në ditët e fundit, çmimi i naftës ka kaluar 100 dollarë për fuçi, niveli më i lartë që nga fazat e para të Pushtimi rus i Ukrainës 2022.

Alternativat ekzistojnë, por janë të kufizuara

Teorikisht, vendet e rajonit mund të shmangin kalimin përmes ngushticës duke përdorur tubacione për transportin e naftës dhe gazit.

Arabia Saudite ka një tubacion që lidh Gjirin Persik me Detin e Kuq.

Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një tjetër tubacion që shkon drejt Gjirit të Omanit.

Megjithatë, kapaciteti i tyre i kombinuar arrin vetëm rreth 6 milionë fuçi naftë në ditë, ndërsa përmes Ngushtica e Hormuzit kalojnë më shumë se 20 milionë fuçi në ditë. Ndërtimi i tubacioneve të reja është gjithashtu një proces shumë i kushtueshëm dhe kërkon vite për t’u realizuar.

Problemi edhe më i madh: gazi natyror

Transporti i gazit natyror të lëngshëm (LNG) është edhe më kompleks, pasi aktualisht nuk ekzistojnë tubacione që lidhin prodhuesit kryesorë të gazit në rajon me tregjet ndërkombëtare pa kaluar nëpër ngushticë. Për këtë arsye, eksporti i LNG-së varet pothuajse plotësisht nga anijet transportuese që kalojnë në atë rrugë detare.

Situata ndërlikohet edhe nga marrëdhëniet politike në rajon. Katari, një nga prodhuesit më të mëdhenj të gazit në botë, kufizohet vetëm me Arabia Saudite. Çdo tubacion që do të transportonte gazin e tij drejt deteve të tjera do të duhej të kalonte në territorin saudit.

Por marrëdhëniet mes Katarit dhe disa vendeve arabe u përkeqësuan në vitin 2017, kur Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Egjipti e akuzuan Katarin për mbështetje të grupeve islamiste dhe për afërsi me Iranin, duke ndërprerë marrëdhëniet diplomatike. Kriza u zgjidh vetëm në vitin 2021, por deri tani nuk është ndërtuar asnjë tubacion i ri energjetik. Një pikë kritike për ekonominë globale

Për shkak të kufizimeve gjeografike, kapaciteteve të pamjaftueshme të tubacioneve dhe tensioneve politike në rajon, nuk ekziston aktualisht një rrugë reale alternative ndaj Ngushtica e Hormuzit.

Kjo e bën këtë korridor detar një nga pikat më strategjike dhe më të ndjeshme për stabilitetin energjetik të botës.