Teheran, 14 mars 2026

Inteligjenca artificiale po përdoret në një shkallë të paparë në operacionet ushtarake të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit, duke shënuar një fazë të re në mënyrën se si zhvillohet lufta moderne.

Sipas analistëve, teknologjia lejon përpunimin e sasive të mëdha të të dhënave dhe identifikimin e shpejtë të objektivave ushtarake, por ngre shqetësime serioze për sigurinë e civilëve dhe përgjegjësinë për vendimet që merren në terren.

Analisti i luftës moderne Noah Sylvia nga Royal United Services Institute në Londër thekson se inteligjenca artificiale përdoret tashmë në procese kritike të operacioneve, nga analizimi i bazave të mëdha të të dhënave deri te krijimi i një pamjeje operacionale dhe profilizimi i objektivave. Sistemet mbledhin informacion nga satelitë, dronë, sensorë dhe baza të dhënash historike, duke i shndërruar ato në informacion të përdorshëm për komandantët në kohë reale.

Një rol të rëndësishëm luan sistemi Project Maven, i lidhur me Palantir Technologies, i cili ndihmon në ndërlidhjen e informacionit nga sistemet më të vjetra të inteligjencës ushtarake. Nëpërmjet mjeteve të inteligjencës artificiale identifikohen modele dhe objektiva të mundshëm, duke përshpejtuar analizën e materialeve të mbledhura nga dhjetëra dronë.

Megjithatë, mbetet e paqartë në çfarë mase këto sisteme përfshihen drejtpërdrejt në përzgjedhjen e objektivave për sulm. Përdorimi i inteligjencës artificiale ka nxitur debat të fortë, veçanërisht pas një sulmi në një shkollë vajzash në qytetin Minab, ku humbën jetën civilë. Analistët paralajmërojnë se shpejtësia e operacioneve mund të dobësojë procesin e kontrollit dhe verifikimit, duke rritur rrezikun e përdorimit të informacionit të pasaktë ose të vjetëruar.

Ekspertët shtojnë se sistemet aktuale janë shumë efektive në detyra specifike, si njohja e automjeteve në video, por kanë kufizime në kuptimin e situatave komplekse. Përdorimi i sugjerimeve algoritmike kërkon transparencë mbi mënyrën se si funksionojnë sistemet, cilat të dhëna përdorin dhe kufijtë e tyre.

Analistët theksojnë se inteligjenca artificiale nuk përcakton strategjinë e një lufte, por përshpejton vendimet që marrin komandat ushtarake. Nëse përdoret me kujdes, teknologjia mund të ndihmojë në uljen e dëmeve kolaterale, por automatizimi i luftës që përparon më shpejt sesa aftësia e njerëzve për ta kontrolluar mund të krijojë një realitet të rrezikshëm për civilët dhe stabilitetin rajonal.