Shumë kohë përpara se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli të ndërmerrnin sulme ndaj Iranit, Republika Islamike kishte përgatitur tashmë “armën” e saj strategjike: mbajtjen nën presion të arterisë më të rëndësishme të transportit të naftës në botë, për të balancuar epërsinë ushtarake të kundërshtarëve të saj. Kështu deklarojnë për Reuters tre burime rajonale që kanë dijeni për planifikimin iranian.

Prej dekadash, Irani paralajmëron se në rast konflikti do të kufizojë kalimin e cisternave të naftës nëpër Ngushticën e Hormuzit – një pikë strategjike ku rivalët e tij janë më të ekspozuar, pasi çdo ndërprerje atje shkakton tronditje të menjëhershme në tregjet globale të energjisë.

Duke vënë në shënjestër arterien kryesore të eksportit të naftës nga Gjiri Persik, Teherani ka shndërruar avantazhin më të madh ekonomik të rajonit në mjetin e tij më të fortë parandalues, thanë burimet.

Rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalon zakonisht përmes kësaj ngushtice jetike, në skajin verior të së cilës ndodhet Irani. Sipas të dhënave të Kombeve të Bashkuara, trafiku përmes këtij korridori ka rënë me 97% që nga fillimi i luftës kundër Iranit më 28 shkurt.

Irani ka përdorur taktika të ngjashme edhe në të kaluarën. Gjatë të ashtuquajturës “Lufta e Cisternave” në konfliktin Iran-Irak (1980-1988), sulmet ndaj anijeve e shndërruan Gjirin Persik në një nga rrugët detare më të rrezikshme në botë, duke detyruar SHBA-në të shoqëronte cisternat përmes ngushticës.

Sot, megjithatë, Irani disponon mjete shumë më të fuqishme, përfshirë arsenale të mëdha me raketa dhe dronë me kosto të ulët që mund të kërcënojnë lundrimin në një zonë shumë më të gjerë. Sulmet e këtij muaji treguan se sa shpejt Teherani mund të prishë trafikun në Ngushticën e Hormuzit pa pasur nevojë për vendosje masive minash detare.

“Nëse ekonomia globale merret peng, Trump do të tërhiqet”

“Irani është ushtarakisht inferior, nuk ka asnjë mënyrë të fitojë në një përballje të drejtpërdrejtë”, tha Ali Vaez, drejtor i programit për Iranin në International Crisis Group. Duke parashikuar goditje të reja nga SHBA dhe Izraeli pas luftës 12-ditore të qershorit të kaluar, Teherani ka shqyrtuar mënyra për ta zgjeruar konfliktin “në kohë dhe në hapësirë”.

“Nëse Irani e merr peng ekonominë globale, Trump do të jetë ai që do të tërhiqet i pari”, shtoi ai.

Burimet rajonale, që kërkuan anonimitet sepse nuk janë të autorizuara të flasin publikisht, thanë se Garda Revolucionare Iraniane (IRGC) është përgatitur prej vitesh për një përballje me Izraelin dhe Uashingtonin.

Sipas tyre, plani u aktivizua më 28 shkurt, pas vrasjes së Liderit Suprem Ajatollah Ali Khamenei në ditën e parë të konfliktit.

Në thelb të strategjisë qëndron pranimi i kufizimeve ushtarake të Iranit përballë kundërshtarëve më të fuqishëm. Për këtë arsye, planifikuesit iranianë synojnë të ushtrojnë presion mbi rrjedhën globale të naftës, ndërsa njëkohësisht kryejnë sulme asimetrike ndaj objektivave amerikane në gjithë rajonin.

Nga konflikt ushtarak në tronditje ekonomike

Kjo strategji synon të krijojë presion ekonomik, si brenda SHBA-së ashtu edhe në nivel ndërkombëtar, ndaj presidentit amerikan Donald Trump, me qëllim që ai të ndalë luftën.

“Është një shembull klasik i luftës asimetrike, ku Irani arrin pasoja shumë më të mëdha – madje globale – përmes një numri të vogël sulmesh që imponojnë kosto të larta”, tha Michael Eisenstadt nga Washington Institute.

“Qëllimi është të krijohet dhimbje ekonomike, të dobësohet mbështetja për luftën brenda Shteteve të Bashkuara dhe të rritet presioni ndaj Uashingtonit për t’i dhënë fund konfliktit.”

Në vend që të përqendrojë forcat në një front të vetëm, Irani po e shpërndan fushatën e tij përmes valëve të sulmeve me raketa dhe dronë në të gjithë Gjirin Persik – një taktikë që më parë përdorej kryesisht nga organizatat aleate të Iranit në Irak, Jemen, Siri dhe Liban.

Kjo qasje pasqyron doktrinën ushtarake të zhvilluar ndër dekada nga Garda Revolucionare, e cila bazohet në supozimin se një kundërshtar më i fuqishëm do të përpiqej të eliminonte udhëheqjen dhe komandën iraniane që në fillim të konfliktit.

Kritika ndaj strategjisë amerikane

Ali Vaez argumenton se SHBA hynë në luftë të papërgatitura, të udhëhequra nga “shumë dëshira dhe jo nga strategji të menduara mirë”.

Sipas tij, Uashingtoni nuk kishte parashikuar sulmet me dronë ndaj vendeve të Gjirit, ndërprerjet në rrugët detare apo nevojën për evakuimin e civilëve – dobësi që tregojnë se nuk janë nxjerrë mësimet nga përdorimi modern i dronëve në luftë.

Ndërkohë, doktrina e decentralizuar iraniane e quajtur “Mozaiku”, e cila shpërndan strukturat e komandës për t’i mbijetuar goditjeve ndaj udhëheqjes, vazhdon të funksionojë nën një bërthamë qendrore koordinuese.

Edhe pas vdekjes së Khameneit, dy burime thanë se kryetari i parlamentit Mohammad Bagher Qalibaf, ish-komandant i Gardës Revolucionare, dhe Ali Larijani, kreu i këshillit të sigurisë kombëtare, po koordinojnë përpjekjet e luftës nga Teherani.

Vaez vlerëson se, megjithëse SHBA mund ta dobësojnë ndjeshëm Iranin, një disfatë e plotë e tij do të kërkonte një pushtim tokësor me deri në një milion ushtarë në terren të vështirë – një angazhim për të cilin Uashingtoni “nuk ka vullnet”.

Donald Trump, i cili dikur premtonte se do t’i mbante SHBA-të larg ndërhyrjeve ushtarake “të pamenduara”, tani përballet me atë që shumë ekspertë e konsiderojnë një luftë pa fund të qartë, ndoshta fushatën më të madhe ushtarake që nga luftërat në Irak dhe Afganistan.

Objektivi i menjëhershëm i Iranit është mbijetesa, thekson Vaez. Përtej kësaj, qëllimi më i gjerë është të detyrojë Uashingtonin të pranojë se presioni – përmes forcës ushtarake, sanksioneve ekonomike apo izolimit diplomatik – nuk funksionon.

Nëse ky “mesazh” do të kuptohet realisht, mbetet e pasigurt. Megjithatë, duke e kthyer në armë korridorin më kritik energjetik të botës dhe duke zgjeruar konfliktin shumë përtej kufijve të tij, Irani po baston se mund të rezistojë më gjatë se një kundërshtar shumë më i fuqishëm. (Reuters)