Profesori amerikan i filozofisë politike, Michael Walzer, autor i librit të njohur Just and Unjust Wars (1977), ka dhënë një analizë kritike mbi zhvillimet e fundit në konfliktin me Iranin. Në një intervistë për La Repubblica, ai deklaron se presidenti amerikan Donald Trump është përballur me një ngërç strategjik dhe po kërkon një mënyrë për të dalë nga konflikti.

Sipas Walzer, ndërhyrja amerikano-izraelite në Iran ka krijuar një situatë të vështirë politike dhe ushtarake për Uashingtonin. Ai thekson se rritja e çmimeve të energjisë dhe presioni politik i brendshëm në Shtetet e Bashkuara po e detyrojnë administratën Trump të kërkojë një “strategji daljeje”.

“Trump po kërkon një fitore të rreme”

Walzer argumenton se deklaratat e fundit të Trump për përfundimin e luftës tregojnë përpjekjen e tij për ta paraqitur situatën si një sukses.

“Po kërkon një strategji daljeje duke deklaruar një fitore të rreme. Trump ka bërë një gabim të madh duke hyrë në një luftë që është shumë e vështirë të vazhdohet”, tha ai.

Sipas profesorit, konflikti mund të përkeqësojë edhe më tej krizën energjetike globale, duke rritur çmimet e gazit dhe benzinës dhe duke shkaktuar pakënaqësi tek votuesit amerikanë.

Tensionet me Izraelin

Walzer thekson se aleatët e Uashingtonit, veçanërisht Benjamin Netanyahu, janë të shqetësuar për besueshmërinë e presidentit amerikan.

Ai shton se administrata e Trump është e përçarë për mënyrën se si duhet të vazhdojë lufta. Si shembull përmend deklaratat e sekretarit të Shtetit Marco Rubio, i cili ka sugjeruar se Izraeli ka luajtur rol në përfshirjen e SHBA-së në konflikt.

Irani, më i fortë nga sa pritej

Sipas Walzer, një nga gabimet kryesore të Trump ishte nënvlerësimi i fuqisë dhe stabilitetit të Iranit. Ai argumenton se situata nuk është e krahasueshme me përpjekjet për ndryshim regjimi në vende si Venezuela.

“Irani është një vend shumë më i qëndrueshëm dhe ende nën kontrollin e republikës islamike. Për të rrëzuar regjimin do të nevojitej një operacion shumë më i gjerë ushtarak”, tha ai.

Rreziku i një konflikti më të madh

Walzer paralajmëron se një përshkallëzim i mëtejshëm mund të kërkojë edhe trupa tokësore, një skenar që sipas tij do të ishte shumë i rrezikshëm për Shtetet e Bashkuara.

Ai shton se një luftë e zgjatur mund të shkaktojë një krizë të madhe energjetike globale dhe të destabilizojë rajonin, duke e bërë konfliktin potencialisht më të rëndë se ai në Irak.

“Kjo nuk është një luftë e drejtë”

I njohur për teorinë e tij mbi luftërat e drejta, Walzer thekson se konflikti aktual nuk mund të konsiderohet i tillë.

“Bombardimet e mëparshme kundër impianteve bërthamore mund të justifikoheshin në një farë mase për shkak të kërcënimit ndaj Izraelit. Por lufta aktuale nuk është e drejtë”, përfundoi ai.

Intervista e plotë:

Prof. Walzer, me ndërhyrjen në Iran, Trump është futur në një ngërç?

Walzer: Po.

Dhe çfarë do të bëjë tani?

Walzer: Ka disa opsione. Por izraelitët janë të terrorizuar se ai mund t’i lërë në baltë para se të përfundojë “punën”.

Në fakt, dje Trump tha se “lufta në Iran është gati duke përfunduar”.

Walzer: E shihni? Po kërkon një “strategji daljeje”, duke deklaruar një fitore të rreme. Trump ka bërë një gabim të madh me këtë luftë të pamundur për t’u vazhduar. Sidomos përballë një krize të madhe energjetike, që do të rrisë çmimet e gazit dhe të benzinës, duke zemëruar zgjedhësit e tij. Baza populiste MAGA po nxehet dhe mund të rebelohet. Administrata e tij është e ndarë; mjafton të shikosh çfarë ka thënë sekretari i Shtetit Rubio: “Izraeli na ka tërhequr në këtë luftë”. Netanyahu po djersitet.

A mendoni se Trump mund ta tradhtojë kaq shumë aleatin e tij të fortë Netanyahun?

Walzer: Trump është një narcisist. Mendon vetëm për veten. Ai gjithmonë do të jetë një aleat i pabesueshëm. Po ashtu edhe për Izraelin, për të cilin kërcënimi nga Irani është ekzistencial. Ashtu siç do të jetë i pabesueshëm për miliona iranianë që shohin tek ai një shpëtimtar nga një regjim i tmerrshëm dhe i dhunshëm. Do të përfundojë si në Venezuelë: largimi i liderit ndoshta ndodh, por në vend nuk ndryshon asgjë. Larg asaj lirie dhe demokracie që premtoi.

Si mund të ketë menduar Trump se Irani është një vend i dobët si Venezuela?

Walzer: Ai u iluzionua thellësisht. Irani është një vend shumë më i fortë, i qëndrueshëm dhe ende nën sundimin e republikës islamike. Duhej ta sulmonte masivisht dhe në shumë fronte për të bërë një revolucion, por dyshoj se do ta bëjë. Madje, nuk di sa është popullsia iraniane e gatshme të jetojë nën bomba vazhdimisht. Prandaj, revoltimet e aktivistëve këto ditë kanë qenë më të kufizuara se më parë.

Dhe lideri i ri është djali i Khamenei…

Walzer: Një tjetër goditje për planet e Trump. Ai nuk priste një zgjedhje të tillë dhe vazhdimësi të regjimit. Madje, një radikalizim më i thellë.

Por nëse Trump ndryshon mendim dhe sulmon Iranin sërish me forcë?

Walzer: Atëherë do duheshin trupa tokësore. Por kurdët nuk duan të përdoren më nga amerikanët pa shpërblim të drejtë. Atëherë Uashingtoni mund të dërgojë trupa speciale, kryesisht për sabotimin e impianteve bërthamore iraniane. Por ky është një rrezik kolosal.

Në këtë skenar, Irani mund të bëhet një tjetër Irak për SHBA-në?

Walzer: Shumë më keq se Iraku.

Pse?

Walzer: Ky është një regjim shumë më ideologjik dhe fanatik se ai i Saddamit. Ata e dinë që mund ta ndalojnë luftën e Trump-it dhe të Izraelit duke shkaktuar një krizë energjetike globale që Perëndimi nuk mund ta lejojë, duke marrë parasysh edhe çfarë po ndodh në Ukrainë. Dhe nëse shpërthen një konflikt civil në Iran, ai do të ishte i pakontrollueshëm për amerikanët.

Por izraelitët dhe Trump thonë se kjo është një luftë e drejtë. Ju që keni teorizuar luftët e drejta, jeni dakord?

Walzer: Absolutisht jo. Nëse bombardimet izraelito-amerikane vitin e kaluar kundër impianteve bërthamore mund të ishin të drejta, duke pasur parasysh kërcënimin ekzistencial ndaj Izraelit, kjo luftë e tanishme nuk është e tillë. Nuk është e drejtë.