TIRANË, 10 mars 2026 – Banka Botërore vlerëson se Shqipëria mbetet ndër vendet me nivelin më të ulët të shpenzimeve publike për arsim dhe shëndetësi, krahasuar me vendet e Ballkani Perëndimor dhe Bashkimi Evropian.

Sipas raportit të fundit mbi financat publike për vitin 2025, në periudhën 2014–2024 shpenzimet mesatare publike në Shqipëri arritën në rreth 30.1 për qind të Prodhimi i Brendshëm Bruto, një nivel më i ulët krahasuar me vendet e tjera të rajonit dhe me ekonomitë e krahasueshme.

Raporti thekson se një rritje e përkohshme e shpenzimeve u regjistrua gjatë pandemisë së COVID-19, por deri në vitin 2023 ato iu rikthyen niveleve të zakonshme afatmesme.

Sipas analizës, transfertat përbëjnë kategorinë më të madhe të shpenzimeve publike, duke zënë rreth një të tretën e buxhetit dhe mbi 11 për qind të PBB-së gjatë dekadës së fundit. Brenda kësaj kategorie dominojnë pensionet, të cilat përthithin rreth një të katërtën e buxhetit total, duke tejkaluar fondin e pagave në sektorin publik dhe format e tjera të ndihmës sociale.

Shpenzimet kapitale përbëjnë zërin e dytë më të madh të buxhetit, me rreth 20 për qind të totalit, një nivel që tejkalon vendet e tjera të rajonit me 1.2 deri në 1.6 pikë përqindje të PBB-së.

Në të njëjtën kohë, raporti vëren se Shqipëria shpenzon më pak për kapitalin njerëzor krahasuar me vendet e tjera. Shpenzimet për shëndetësi, arsim dhe mbrojtje sociale së bashku përbënin pak më shumë se 50 për qind të buxhetit gjatë viteve 2015–2024, ndërsa kjo peshë arrin në 56 për qind në vendet e Ballkanit Perëndimor, 64 për qind në vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore dhe 71 për qind në Bashkimin Evropian.

Sa i përket mbrojtjes sociale, Shqipëria ka alokuar rreth 9.5 për qind të PBB-së gjatë kësaj periudhe, ndërsa në Ballkanin Perëndimor ky tregues është 11.4 për qind, në Evropën Qendrore dhe Lindore 14.5 për qind dhe në BE 16.7 për qind.

Raporti thekson gjithashtu se shpenzimet për arsim dhe shëndetësi, që së bashku përfaqësojnë rreth 10 për qind të totalit të shpenzimeve publike, kanë mbetur të ulëta dhe pothuajse të pandryshuara ndër vite, me pjesën më të madhe të buxhetit të arsimit të përqendruar në arsimin fillor.

Ndërkohë, Shqipëria shpenzon më shumë për projekte infrastrukturore, veçanërisht në transport dhe energji. Shpenzimet për transport përbëjnë rreth 7.5 për qind të buxhetit total, ndërsa rreth 80 për qind e këtij fondi është përqendruar në ndërtimin dhe mirëmbajtjen e rrugëve.

Sipas raportit, sektori publik në Shqipëri mbetet relativisht i vogël, me nivel më të ulët të punësimit dhe të shpenzimeve për paga krahasuar me vendet e tjera të rajonit. Megjithatë, dokumenti thekson se është shënuar progres në balancën gjinore dhe në integrimin e buxhetimit të ndjeshëm ndaj gjinisë në sistemin financiar publik.

Raporti përfundon se struktura e shpenzimeve publike në Shqipëri ka mbetur përgjithësisht e pandryshuar ndër vite për shkak të ngurtësisë së lartë buxhetore, e lidhur kryesisht me shpenzimet për paga, pensione, shërbime bazë dhe pagesa interesi të borxhit publik.