Tregjet e energjisë elektrike në Europë po përballen me luhatje të forta të çmimeve gjatë ditës, të nxitura nga ndërprerjet në furnizimin me gaz natyror dhe nga ndryshimet e shpejta në prodhimin e energjisë së rinovueshme.

Sipas të dhënave nga Montel Analytics, çmimet me shumicë në disa tregje europiane janë rritur dhe ulur me qindra euro për megavat-orë brenda vetëm pak orësh. Kjo situatë lidhet me kalimin nga prodhimi i lartë i energjisë diellore gjatë ditës në prodhimin me gaz natyror pas perëndimit të diellit.

Në tregje si Holanda, Danimarka dhe Gjermania janë regjistruar luhatje shumë të mëdha të çmimeve. Më 4 mars, për shembull, çmimi i energjisë në Danimarkë u rrit nga 26 euro për megavat-orë në orën 14:00 në pothuajse 430 euro në orën 17:45. Një situatë e ngjashme u regjistrua edhe në Holandë, ku çmimi u rrit nga 24 euro në rreth 450 euro për megavat-orë në të njëjtën periudhë kohore.

Ekspertët shpjegojnë se kjo paqëndrueshmëri është rezultat i dy faktorëve kryesorë: rritjes së prodhimit të energjisë së rinovueshme dhe tensioneve në furnizimin me gaz natyror për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme.

Jean-Paul Harreman, drejtor në Montel, theksoi se gjatë pasdites çmimet shpesh bien shumë, madje edhe bëhen negative, për shkak të prodhimit të lartë nga panelet diellore që nxjerr përkohësisht jashtë tregut centralet me gaz. Megjithatë, në mbrëmje kur kërkesa për energji rritet dhe prodhimi diellor bie, centralet me gaz duhet të hyjnë në punë, shpesh me kosto më të larta për shkak të rritjes së çmimit të gazit.

Sipas tij, hendeku mes çmimeve të ulëta dhe atyre shumë të larta pritet të zgjerohet edhe më tej me afrimin e pranverës, kur prodhimi i energjisë diellore rritet ndjeshëm. Në këtë situatë përfitojnë veçanërisht operatorët që zotërojnë sisteme fleksibël të ruajtjes së energjisë, si bateritë.

Të dhënat tregojnë se Bashkimi Europian kishte rreth 406 gigavat kapacitet të instaluar të energjisë diellore deri në fund të vitit të kaluar. Në qershor të vitit të kaluar, për herë të parë, energjia diellore u bë burimi më i madh i prodhimit të energjisë elektrike në BE.

Në disa vende europiane, prodhimi nga dielli është rritur ndjeshëm. Holanda prodhon rreth 40% të energjisë së saj nga panelet diellore gjatë muajve me diell, ndërsa në Gjermani dhe Danimarkë kjo shifër kalon 20% të prodhimit total.

Megjithatë, mungesa e kapaciteteve të mjaftueshme për ruajtjen e energjisë bën që një pjesë e madhe e energjisë së prodhuar gjatë ditës të mos mund të depozitohet. Për këtë arsye, në disa raste çmimet bëhen edhe negative, duke detyruar prodhuesit të paguajnë konsumatorët për të marrë energjinë në mënyrë që të shmangin ndalimin e prodhimit.

Situata është përkeqësuar këtë javë edhe nga rritja e çmimit të gazit natyror, pasi tensionet në Lindjen e Mesme kanë ndikuar në furnizimin global. Ndërprerjet e prodhimit të gazit të lëngshëm dhe vështirësitë në kalimin e tankerëve në Ngushticën e Hormuzit kanë shtuar pasigurinë në tregjet energjetike.

Si pasojë, edhe çmimet e qymyrit janë rritur, pasi kompanitë e energjisë në Europë dhe në Azinë verilindore po kërkojnë alternativa për të siguruar furnizimin me energji elektrike në një treg gjithnjë e më të paqëndrueshëm.