Lufta moderne nuk përfshin më vetëm raketa me saktësi të lartë, bomba inteligjente apo dronë të avancuar. Konfliktet e sotme mbështeten gjithnjë e më shumë te Artificial Intelligence, e cila po përdoret për analizimin e të dhënave, planifikimin e operacioneve dhe madje edhe për përzgjedhjen e objektivave ushtarake.

Sipas analizave të ekspertëve, teknologjitë e reja përfshijnë dronë që sulmojnë në masë, mjete robotike të armatosura dhe sisteme autonome që mund të operojnë në tokë, në ajër dhe nën ujë. Këto mjete përdoren për të goditur objektiva strategjikë, për të bllokuar anije në det, për të sabotuar infrastrukturë energjetike apo për të ndërhyrë në rrjetet e komunikimit ndërkontinental. Fluksi i madh i të dhënave

Në vitet e fundit, sidomos pas përhapjes së modeleve të avancuara të gjuhës si ChatGPT dhe Claude AI, përdorimi i inteligjencës artificiale është rritur ndjeshëm edhe në sektorin e mbrojtjes.

Sistemet e AI analizojnë me shpejtësi të jashtëzakonshme sasi të mëdha informacioni që vijnë nga burime të ndryshme: satelitë, telefona inteligjentë, kamera sigurie, sisteme mbikëqyrjeje, transaksione financiare dhe komunikime dixhitale. Brenda pak sekondash, këto të dhëna mund të përkthehen në simulime skenarësh, plane logjistike dhe propozime strategjike për operacione ushtarake.

Në United States Department of Defense, përdorimi i inteligjencës artificiale është bërë një element kyç për analizën strategjike dhe menaxhimin e informacionit në kohë reale.

Rreziqet e përdorimit të pakontrolluar

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë për rreziqet që lidhen me mungesën e një kuadri të qartë ligjor për përdorimin e AI në luftë.

Debati është përqendruar mes institucioneve ushtarake amerikane dhe drejtuesve të kompanive të teknologjisë. Dario Amodei, drejtues i kompanisë Anthropic, ka paralajmëruar për rreziqet e një “cunam” teknologjik, nëse inteligjenca artificiale përdoret pa rregulla të qarta dhe mekanizma kontrolli.

Shembuj të përdorimit të teknologjive të tilla janë vërejtur në konflikte të fundit si lufta në Ukraine, operacionet në Gaza Strip dhe tensionet në Iran.

Vendime vdekjeprurëse nga algoritmet

Një nga shqetësimet kryesore lidhet me delegimin e vendimeve ushtarake te makinat. Inteligjenca artificiale mund të ndihmojë në planifikimin e operacioneve dhe në identifikimin e objektivave, por në disa raste sistemet autonome mund të autorizohen të godasin pa një vendim përfundimtar njerëzor.

Sipas ekonomistit italian Dario Guarascio, përdorimi i algoritmeve në luftë ka evoluar ndjeshëm nga konflikti në Iraq War deri te lufta në Russo-Ukrainian War. Algoritmet nuk ofrojnë më vetëm të dhëna përshkruese, por edhe analiza parashikuese dhe rekomandime për veprimet që duhet të ndërmerren.

Ndërkohë, gazetari dhe analisti ushtarak Gianluca Di Feo thekson se në luftën në Ukrainë rreth 70 për qind e viktimave janë shkaktuar nga dronë sulmues, të cilët janë shumë më të lirë se raketat apo artileria tradicionale dhe shpesh operojnë me mbështetjen e sistemeve të inteligjencës artificiale.

Një shembull tjetër i diskutueshëm është përdorimi i algoritmeve për përzgjedhjen e objektivave gjatë operacioneve ushtarake të Israel në Gaza Strip, ku raportohet se një sistem i automatizuar identifikoi dhjetëra mijëra persona si objektiva të mundshëm për shënjestrim.

Ekspertët paralajmërojnë se, ndërsa teknologjia po zhvillohet me ritme shumë të shpejta, komuniteti ndërkombëtar përballet me sfidën e krijimit të rregullave të reja për përdorimin e inteligjencës artificiale në konfliktet e armatosura.