Raportimet për shkatërrimin e një radari amerikan të mbrojtjes raketore AN/TPY-2 radar në Jordani dhe dëmtimin e një sistemi të ngjashëm në United Arab Emirates kanë ngritur pikëpyetje mbi rolin e këtyre sistemeve dhe pasojat që mund të kenë për mbrojtjen ajrore në rajon.

Sipas Mauro Gilli, profesor i Strategjisë Ushtarake dhe Teknologjisë në Hertie School në Berlin, sistemet moderne të mbrojtjes ajrore dhe raketore nuk funksionojnë si një armë e vetme, por si një rrjet kompleks sensorësh, komunikimesh dhe sistemesh interceptimi.

Ai shpjegon se mbrojtja ajrore duhet të kuptohet si një sistem i integruar që përfshin radarë tokësorë, sensorë ajrorë e satelitorë dhe sisteme të ndryshme interceptuese. Këto rrjete njihen si Integrated Air and Missile Defense (IAMD), të cilat bazohen në një mbrojtje me disa shtresa që mbulon hapësirën ajrore në distanca dhe lartësi të ndryshme.

Kur një rrjet i tillë funksionon siç duhet, dobësitë e disa komponentëve kompensohen nga aftësitë e të tjerëve. Megjithatë, nëse disa nyje kyçe dëmtohen ose neutralizohen, efektiviteti i të gjithë sistemit mund të bjerë ndjeshëm.

Roli kyç i radarëve

Në këtë arkitekturë, radarët luajnë një rol qendror, pasi sigurojnë zbulimin, identifikimin dhe gjurmimin e objektivave. Pa këto të dhëna, bëhet shumë e vështirë që sistemet interceptuese të ndërhyjnë për të ndaluar një raketë.

Për këtë arsye, në shumë operacione ushtarake radarët janë ndër objektivat e parë që synohen të neutralizohen. Në mungesë të tyre, mbrojtja ajrore humbet aftësinë për të monitoruar kërcënimet në distanca të mëdha dhe ka më pak kohë për të koordinuar një përgjigje.

Radari AN/TPY-2 radar konsiderohet një nga sistemet më të avancuara të këtij lloji. Ai operon në frekuencën X-band radar frequency, e cila ofron rezolucion shumë të lartë dhe mundëson identifikim të saktë të objekteve në trajektoren e një rakete balistike.

Kjo teknologji i lejon sistemit të dallojë mes kokave luftarake, mbetjeve apo karremave dhe të sigurojë të dhëna shumë të sakta për sistemet interceptuese.

Pse mund të jetë i cenueshëm

Megjithëse është një sistem shumë i avancuar, ai nuk është i paprekshëm. Radari përbëhet nga një instalim i madh fizik që përfshin antenë, pajisje elektronike, sisteme ftohjeje dhe gjeneratorë energjie.

Edhe pse është i transportueshëm, një radar i tillë është relativisht i vështirë për t’u fshehur dhe kërkon kohë për t’u zhvendosur. Për më tepër, duke qenë se emeton sinjale të fuqishme, ai mund të zbulohet nga sensorët elektronikë të kundërshtarit.

Nëse antena e radarit dëmtohet ose shkatërrohet, sistemi bëhet praktikisht i papërdorshëm, edhe nëse pjesët e tjera të instalimit mbeten të paprekura.

Pasojat e mundshme

Nëse raportimet konfirmohen, shkatërrimi i një radari të tillë do të përbënte një sukses operacional për Iran dhe një dështim të mbrojtjes për shtetin pritës që kishte përgjegjësinë për ta mbrojtur atë.

Sisteme të këtij niveli janë gjithashtu shumë të shtrenjta dhe të vështira për t’u zëvendësuar. Radarët modernë përdorin teknologji të avancuara gjysmëpërçuese, përfshirë komponentë me bazë Gallium Nitride (GaN), që mundësojnë fuqi të lartë dhe efikasitet të madh në transmetimin dhe marrjen e sinjalit.

Këto sisteme përfshijnë gjithashtu teknologji të avancuara të luftës elektronike për t’u mbrojtur nga kundërmasat e kundërshtarit, duke i bërë ato ndër elementet më të rëndësishme të mbrojtjes ajrore moderne.