Lufta, si në Ukrainë ashtu edhe në Lindjen e Mesme, ka sjellë shumë mendime, emocione dhe shqetësime për të gjithë. Informacionet që marrim çdo ditë janë të shumta dhe shpesh të rënda. Një nga pyetjet më të rëndësishme që lind natyrshëm për prindërit është: si t’u flasim fëmijëve për atë që po ndodh?

Edhe fëmijët më të vegjël e kuptojnë se diçka po ndodh. Mund të kenë dëgjuar një bisedë të të rriturve, një lajm në televizor ose diçka nga shokët në shkollë. Për këtë arsye është e rëndësishme të flasim me ta për këtë temë dhe të mos e shmangim bisedën, pasi kjo mund t’i bëjë edhe më të hutuar ose më të shqetësuar.

Në epokën e informacionit, lajmet dhe pamjet përhapen me shpejtësi dhe në sasi të mëdha. Ky fluks informacioni është shpesh i vështirë për t’u përballuar edhe për të rriturit, ndaj është pothuajse e pamundur të mbajmë fëmijët plotësisht larg tyre. Fëmijët shkojnë në shkollë, takojnë njerëz të tjerë dhe komunikojnë me bashkëmoshatarët, ndaj lajmet për luftën arrijnë shpejt edhe tek ata.

Si ta fillojmë bisedën?

Para se të flasim me fëmijët, është mirë të marrim pak kohë për të përpunuar mendimet dhe emocionet tona. Më pas mund të përpiqemi të kuptojmë se çfarë kanë dëgjuar tashmë ata. Pyetje si “Çfarë ke dëgjuar?” ose “Si ndihesh për këtë?” mund të ndihmojnë në fillimin e një bisede të qetë dhe të sinqertë.

Është e rëndësishme të dëgjojmë me kujdes shqetësimet dhe ndjenjat e tyre. Duhet t’u përgjigjemi pyetjeve pa i shmangur ato, por gjithmonë me gjuhë të thjeshtë dhe të kuptueshme. Fëmijët nuk kanë nevojë për analiza të gjata, por për shpjegime të qarta që i ndihmojnë të kuptojnë situatën.

Si të flasim sipas moshës

Fëmijët e moshës parashkollore zakonisht nuk vijnë në kontakt me këto informacione vetë. Nëse një fëmijë shumë i vogël nuk pyet për luftën, nuk është e nevojshme t’i shpjegohet.

Me fëmijët e shkollës fillore mund të jepen disa informacione të thjeshta, pa hyrë në detaje. Mund t’u shpjegojmë se, për fat të keq, edhe sot në botë ndodhin luftëra dhe padrejtësi dhe se disa vende zgjedhin t’i zgjidhin mosmarrëveshjet në këtë mënyrë, edhe pse ekzistojnë rrugë të tjera. Duhet të shmangim fjalët e ashpra ose përshkrimet që mund t’i trembin.

Me adoleshentët e gjimnazit dhe të shkollës së mesme mund të bëhen biseda më të gjera për mendimet dhe shqetësimet e tyre. Në çdo moshë është e rëndësishme të flasim për vlerat e paqes, solidaritetit dhe ndihmës ndaj të tjerëve. Mund t’u propozojmë edhe mënyra se si mund të ndihmojnë njerëzit që preken nga lufta.

Nëse nuk dimë si t’i përgjigjemi një pyetjeje, mund të themi thjesht: “Nuk e di, por mund ta kërkojmë së bashku”.

“Jam këtu për të të dëgjuar”

Ndonjëherë mjafton vetëm t’i dëgjojmë, t’i përqafojmë ose të ndajmë edhe ne emocionet tona. Është e rëndësishme të pranojmë ndjenjat e vështira si trishtimi, frika apo zemërimi, pa u përpjekur t’i largojmë menjëherë.

Mund t’u kujtojmë edhe situata të vështira që i kanë kaluar më parë dhe sa mirë i kanë përballuar. Veçanërisht për fëmijët më të vegjël, shprehja e emocioneve përmes lojës ose artit mund të jetë shumë ndihmuese.

Nëse vërejmë se një fëmijë ndihet shumë i shqetësuar, mund të bëjmë një aktivitet që i pëlqen ose diçka argëtuese. Jeta vazhdon dhe këto momente i ndihmojnë fëmijët të ndihen më të sigurt dhe më të qetë.