Vendimi për shpërndarjen e Kuvendit të Kosovës dhe shkuarja drejt zgjedhjeve të reja parlamentare ka hapur një debat të madh politik. Pyetja kryesore që po shtrohet është nëse vendi kishte realisht nevojë për një proces të ri zgjedhor apo nëse kriza institucionale mund të ishte zgjidhur përmes një kompromisi politik brenda Kuvendit. Situata që çoi në këtë vendim lidhet drejtpërdrejt me dështimin për të zgjedhur presidentin e ri dhe mungesën e kuorumit në seancë.

Pse u krijua kriza institucionale

Sipas Kushtetutës së Kosovës, zgjedhja e presidentit kërkon një procedurë të qartë parlamentare dhe një kuorum minimal deputetësh në sallë. Në dy raundet e para kërkohen 80 vota, ndërsa në raundin e tretë mjafton shumica e thjeshtë prej 61 votash. Megjithatë, për të nisur procesin duhet të jenë të pranishëm të paktën 80 deputetë.

Në seancën e mbrëmshme kjo shifër nuk u arrit. Opozita vendosi të mos marrë pjesë në votim, ndërsa në sallë ishin vetëm 66 deputetë. Kjo e bëri të pamundur zhvillimin e votimit dhe afati kushtetues për zgjedhjen e presidentit përfundoi pa rezultat.

A mund të shmangeshin zgjedhjet

Zgjedhjet mund të ishin shmangur nëse palët politike do të kishin gjetur një kompromis për kandidaturën e presidentit. Në sistemet parlamentare, zgjedhja e presidentit shpesh kërkon marrëveshje mes partive, sidomos kur nuk ekziston një shumicë e mjaftueshme për të siguruar kuorum dhe votat e nevojshme.

Mungesa e opozitës në sallë ishte një strategji politike egoiste për të bllokuar procesin dhe për të çuar vendin drejt zgjedhjeve të reja. Ata thanë se kandidatura e propozuar nuk kishte mbështetjen e gjerë politike dhe se procesi nuk ishte gjithëpërfshirës.

Por të shkosh në zgjedhje vetëm pak javë pasi Albin Kurti u rikonfirmua mëse bindshëm në krye të qeverisë dhe nën kontroll të Kuvendit, do të thotë të përdorësh yçkla ligjore për të eskaluar situatën. Mjafton vetëm një sondazh i vogël me qytetarët e Kosovës për të kuptuar se askush nuk do që vendi të hyjë sërish në zgjedhje, jo vetëm për kostot e tepërta dhe të panevojshme, por edhe për rraskapitjen e re elektorale.

Është e qartë se zgjedhjet e shpeshta krijojnë paqëndrueshmëri politike dhe ekonomike. Organizimi i një procesi të ri zgjedhor kërkon kohë dhe burime, ndërsa gjatë kësaj periudhe vendi mund të mbetet me institucione të dobësuara dhe me vendimmarrje të kufizuar.

Për më tepër, disa analistë theksojnë se kriza mund të ishte zgjidhur përmes dialogut politik dhe një kandidature konsensuale për president, pa qenë nevoja të shpërndahej Kuvendi.

Çfarë pritet më tej

Me shpërndarjen e Kuvendit, Kosova hyn në një fazë të re politike ku qytetarët do të vendosin për përbërjen e re të parlamentit. Rezultati i zgjedhjeve do të tregojë nëse votuesit do të konfirmojnë balancën aktuale politike apo do të krijojnë një konfigurim të ri që mund të zgjidhë më lehtë situata të tilla institucionale në të ardhmen. Por gjasat që elektorati të ketë ndryshuar në kaq pak kohë, janë vërtet minimale.