Përdorimi i Inteligjencës Artificiale (AI) në operacione ushtarake po paralajmëron një epokë të re sulmesh me ritme më të shpejta se “shpejtësia e mendimit”, duke ngritur shqetësime për mundësinë që vendimmarrësit njerëzorë të anashkalohen.

Eksperti i AI i kompanisë Anthropic, Claude, raportohet se është përdorur nga ushtria amerikane gjatë një vale sulmesh, duke “shkurtuar zinxhirin e vrasjeve” – procesin nga identifikimi i objektivit te miratimi ligjor dhe deri te lëshimi i goditjes.

SHBA dhe Izraeli, të cilët më parë kishin përdorur AI për identifikimin e objektivave në Gaza, kryen pothuajse 900 sulme ndaj objektivave iraniane në 12 orët e para. Gjatë këtyre sulmeve, raportohet se raketat izraelite vranë udhëheqësin suprem iranian, Ali Khamenei.

AI shkurton kohën e vendimmarrjes

Akademikët paralajmërojnë se AI po redukton ndjeshëm kohën për planifikimin e sulmeve komplekse, një fenomen i njohur si “kompresim i vendimit”. Në disa raste, ekspertët ushtarakë dhe ligjorë mund të thjesht vulosin planet e sulmit të krijuara nga sistemet automatike.

Në vitin 2024, Anthropic vendosi modelin e saj në Departamentin Amerikan të Luftës dhe agjenci të tjera të sigurisë kombëtare për të përshpejtuar planifikimin ushtarak. Claude u integrua në sistemet e zhvilluara nga Palantir Technologies në bashkëpunim me Pentagonin, për të përmirësuar analizën e inteligjencës dhe mbështetjen e vendimmarrjes.

Craig Jones, pedagog në Universitetin e Newcastle University, tha:

“Makina e AI po bën rekomandime për objektivat, më shpejt se vetë shpejtësia e mendimit. Ke shkallëzim dhe shpejtësi njëkohësisht: po kryhen goditje ndërsa paralizohet aftësia e regjimit për t’u kundërpërgjigjur me raketa balistike.”

Si funksionon sistemi

Sistemet e fundit të AI analizojnë sasi të mëdha të dhënash: pamje nga dronët, përgjime, dhe inteligjencë njerëzore. Sistemi i Palantir përdor mësimin makinerik për të identifikuar dhe prioritizuar objektivat, sugjeron llojin e armëve dhe vlerëson bazën ligjore të sulmit.

David Leslie, profesor i etikës dhe teknologjisë në Queen Mary University of London, e cilësoi këtë si “epokën e re të strategjisë dhe teknologjisë ushtarake”, por paralajmëroi për rrezikun e “shkarkimit kognitiv”, ku vendimmarrësit njerëzorë mund të ndihen të shkëputur nga pasojat.

Sipas mediave shtetërore iraniane, një sulm i fundit raketor në jug të Iranit vrau 165 persona, shumica fëmijë, pranë një kazerme ushtarake. OKB e cilësoi incidentin “shkelje të rëndë të ligjit humanitar”. Ushtria amerikane tha se po heton ngjarjen.

Gara globale për AI ushtarake

Nuk ka informacion të qartë nëse Irani përdor AI në mënyrë efektive në sistemet e tij ushtarake, ndërsa SHBA dhe Kina mbeten superfuqitë kryesore. Anthropic ka refuzuar të lejojë përdorimin e AI për armë autonome ose mbikëqyrje qytetarësh, por sistemi aktualisht mbetet në përdorim derisa të zëvendësohet. Ndërkohë, OpenAI ka nënshkruar marrëveshje me Pentagonin për përdorim ushtarak të modeleve të veta.

Prerana Joshi nga Royal United Services Institute shtoi se AI po përdoret gjithashtu në logjistikë, trajnim, menaxhim vendimesh dhe mirëmbajtje.

“AI u lejon vendimmarrësve të përmirësojnë efikasitetin dhe produktivitetin, duke sintetizuar të dhënat shumë më shpejt dhe duke ndihmuar procesin e vendimmarrjes,” tha ajo. The Guardian