Mark Nikollë Biba jeton i vetëm në fshatin Zejmen, ku u zhvendos pas vrasjes së babait të tij më 1943, në moshën 8-vjeçare. Për 11 vite, kujdesin për të e morën kushërinjtë deri sa arriti moshën madhore.

Gjatë jetës së tij, Marku ka përjetuar dhe ka marrë pjesë në ngjarje të ndryshme që shënjuan historinë e Shqipërisë: nga periudha e komunizmit, kalimi në demokraci, e deri te shlyerja e gjakut – një praktikë kanunore që ka funksionuar për shekuj.

Sot, Marku është misionar i pajtimit të gjaqeve. Ai ka falur gjakun e babait, por më vonë është rikthyer në gjakmarrje për shkak të një vrasjeje të kryer nga djali i tij.

Kanuni mbi tavolinë

I ngujuar, Marku i referohet të drejtës zakonore për zgjidhjen e konflikteve. “Kanuni i Lekë Dukagjinit është ligji për mua. Korrupsioni i sistemit të drejtësisë më bën të besoj më shumë në Kanun se sa në ligjin shtetëror,” shprehet ai.

Ai shton:

“Çka ndreq e drejta zakonore e shqiptarëve dhe feja nuk e ndreq asgjë tjetër, por sot nuk mund ti ndreq askush sepse është nga polici e deri tek më i madhi – kërkojnë pare dhe me u pasunu me gjak shqiptarësh.”

Gjakmarrja gjatë monizmit dhe pas viteve ’90

Mark Nikollë Biba rrëfen se gjakmarrja nuk u zhduk as gjatë viteve të komunizmit, dhe u rizgjua pas viteve ’90, duke rikthyer konflikte të mbetura pezull për dekada.

“Në vitet ’60 pushteti i asaj kohe i pajtoi gjaksit, por ishte pajtim formal. Gjaku falet vetëm me një kusht – qoftë edhe me një vlerë simbolike, dhe nëse nuk jepet, gjaku nuk shuhet kurrë.”

Gjatë trazirave të vitit 1997, Marku dhe familja e tij vendosën të merrnin hakun e babait të vrarë 54 vite më parë në fshatin Lufaj, ku konflikti kishte nisur për një punë të papaguar. Pajtimi u realizua me ndërmjetësimin e 12 burrave sipas Kanunit. Familja që kishte kryer vrasjen i dha truallin e shtëpisë dhe dëmshpërblimin për punën e papaguar, duke u shpërngulur nga fshati.

Marku tregon:

“Lekë nuk kërkova për babën. Dua që ai të dali nga trolli komplet siç dola unë kur u rrita. Tokën e dorëzoi, pagoi 7 milionë e 812 mijë lekë të punës që kishte bërë baba në ’42. Sot, të dy familjet respektojnë njëri-tjetrin si shtëpi.”

Ai përfundon duke theksuar:

“Ka qenë vendimi më i mirë me e fal. Si kisha me e vra unë atë që e kishte peshu baba në derë të kishës?”

Historia e Mark Nikollë Bibës është një dëshmi se gjakmarrja ka vazhduar të ndikojë në jetën e njerëzve dhe shoqërisë shqiptare, edhe pas dekadash dhe ndryshimesh politike.