Ndërsa tensionet janë rritur dhe banorët në disa zona të Emirateve janë zgjuar nga zhurma të forta për shkak të sistemeve mbrojtëse që interceptojnë kërcënime ajrore, ekspertët e shëndetit mendor po japin këshilla konkrete për menaxhimin e stresit dhe ankthit për të gjithë njerëzit kudo jetojnë, pasi impakti i luftërave është global.

Dr Jane Halsall, psikologe këshilluese në The Cornerstone Clinic Dubai, tha se ekspozimi i vazhdueshëm ndaj lajmeve shqetësuese aktivizon sistemin e alarmit në tru.

“Ekspozimi i vazhdueshëm ndaj lajmeve tronditëse krijon ankth paraprak, ku trupi përgatitet për rrezik dhe qëndron në gjendje alarmi të shtuar,” shpjegoi ajo.

Kjo mund të çojë në mendime të shpejta dhe të pakontrolluara, irritim, probleme me gjumin, vështirësi në përqendrim dhe simptoma fizike si dhimbje koke.

“Kur njerëzit dëgjojnë shpërthime, sirena apo marrin njoftime emergjente, sistemi nervor e interpreton situatën si rrezik të vazhdueshëm,” tha ajo. “Me kalimin e kohës, kufiri mes lajmit dhe kërcënimit real fillon të zbehet, duke çuar në lodhje emocionale.”

Megjithatë, ajo theksoi se këto reagime janë normale dhe janë mënyra e trurit për të mbrojtur individin në një situatë të pasigurt.

Menaxhimi i reagimit në moment

Dr Saliha Afridi, psikologe klinike dhe themeluese e The Lighthouse Arabia, tha se është thelbësore të menaxhohet reagimi i menjëhershëm i trupit ndaj zhurmave të forta.

“Nuk ka teknikë që do t’i bëjë zhurmat e frikshme të duken të këndshme,” tha ajo. “Qëllimi është të jemi realistë, të ulim reagimin e befasishëm dhe të rregullojmë trupin sa më shpesh.”

Një strategji është përgatitja mendore.

“Prisni që mund të dëgjoni zhurma të forta. Kur i parashikoni, reagimi kalon nga ‘oh jo’ në ‘ja ku është’, dhe kjo ul aktivizimin e sistemit nervor.”

Pas një zhurme të papritur, ajo rekomandon zgjatjen e nxjerrjes së frymës.

“Merrni frymë normalisht, pastaj nxirrni frymën ngadalë për gjashtë deri në tetë sekonda. Përsëriteni tre ose katër herë.”

Presioni fizik ndihmon gjithashtu.

“Shtypni këmbët fort në tokë, kapni fort mbështetëset e karriges ose kryqëzoni krahët mbi gjoks dhe aplikoni presion të lehtë. Presioni poshtë stabilizon sistemin nervor.”

Ajo sugjeroi gjithashtu përdorimin e zhurmës së qëndrueshme në sfond, si zhurma e bardhë, ventilatori ose muzikë e qetë, për të zbutur ndikimin e zhurmave të papritura.

Lëvizja gjatë ditës është po aq e rëndësishme.

“Energjia e stresit duhet të çlirohet. Shtrirjet e lehta, lëkundja e trupit, ushtrimet e lehta ndihmojnë në rregullimin e sistemit nervor,” tha ajo.

Rreziku i “doomscrolling”

Ekspertët paralajmërojnë se ndjekja e vazhdueshme e lajmeve dhe rrjeteve sociale mund ta mbajë ankthin në nivele të larta.

Rahaf Kobeissi, themeluese e Rays Your Mental Health, tha se trupi reagon ndaj përmbajtjes online sikur kërcënimi po ndodh në kohë reale.

“Sistemi nervor nuk e dallon nëse rreziku po ndodh realisht apo po e lexon në ekran,” tha ajo.

Ajo rekomandon vendosjen e kufijve të qartë, si kontrollimi i lajmeve në orare të caktuara, heshtja e llogarive që rrisin ankthin dhe shmangia e telefonit në orën e parë dhe të fundit të ditës.

“Si e nisni dhe e mbyllni ditën ndikon në gjendjen emocionale bazë,” theksoi ajo.

Afridi shtoi se është normale të duash të jesh i informuar, por nëse ndihesh tashmë i tensionuar, duhet të kufizosh ekspozimin.

Ajo rekomandon:

Të përgatitesh mendërisht para se të hapësh rrjetet sociale dhe t’i shmangësh para gjumit

Të kontrollosh gjendjen e trupit para se të fillosh të lexosh lajme

Të presësh konfirmim zyrtar para se të shpërndash informacione

Të shmangësh përhapjen e panikut

Të kufizosh kohën në rrjetet sociale

Rutina e përditshme është mbrojtëse. Gjumi i rregullt, ushqimi, lëvizja dhe ritualet e vogla të përditshme i japin trurit sinjale stabiliteti.

Kur duhet kërkuar ndihmë profesionale

Ekspertët thonë se mbështetja profesionale duhet kërkuar kur ankthi fillon të ndikojë në jetën e përditshme.

Shenjat paralajmëruese përfshijnë probleme të vazhdueshme me gjumin, vështirësi për t’u përqendruar, izolim, irritim të shtuar ose përdorim të tepruar të telefonit, ushqimit apo alkoolit për përballim.

“Nuk duhet të jesh në krizë për të kërkuar ndihmë,” tha Kobeissi.

Halsall shtoi se zhvillimet aktuale mund të aktivizojnë trauma të mëparshme.

“Kur një vend që është përjetuar si i sigurt lidhet papritur me alarme emergjente, sistemi nervor mund të reagojë sikur rreziku i kaluar po ndodh sërish.”

Reagimet mund të përfshijnë rikthime të kujtimeve traumatike, reagim të shtuar ndaj zhurmave, ëndrra të gjalla, mpirje emocionale ose valë të papritura frike.

“Kjo nuk është regres. Është sistemi nervor që kujton rrezikun e mëparshëm,” tha ajo.

Ajo këshilloi ndërgjegjësim dhe reagim të qëllimshëm.

“Pyet veten nëse reagimi yt lidhet me të kaluarën apo me situatën aktuale. Ndërgjegjësimi ndihmon të kalosh nga reagimi automatik te përballimi i kontrolluar.”

Ekspertët theksojnë se struktura, informacioni i besueshëm dhe mbështetja komunitare janë thelbësore për ruajtjen e qëndrueshmërisë emocionale në kohë pasigurie.

Foto: Freepik