Pas sulmeve të përbashkëta të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, ku u vra Udhëheqësi Suprem Ajatollah Ali Khamenei dhe disa zyrtarë të lartë, Teherani reagoi menjëherë. Irani deklaroi se kundërpërgjigjja e tij goditi Izraelin dhe objekte ushtarake të lidhura me SHBA-në në rajon, përfshirë shtete të Gjirit që strehojnë baza amerikane.

Tashmë pyetja kryesore për rajonin dhe tregjet globale është nëse kjo do të mbetet një shkëmbim sulmesh të ndërsjella apo do të kthehet në një konflikt më të gjatë, ku rolin kryesor do ta luajë kapaciteti goditës i Iranit, aleatët e tij dhe presioni mbi rrugët detare e infrastrukturën energjetike.

Në qendër të kësaj përballjeje është arsenali raketor i Iranit dhe mjetet e tjera që ai ka në dispozicion, citon noa.al një raport të Al Jazeera.

Pse kjo përplasje duket ndryshe

Ndryshe nga lufta 12-ditore e qershorit 2025, vrasja e Khameneit shihet nga Teherani si një kërcënim për vetë mbijetesën e Republikës Islamike. Sipas narrativës iraniane, një reagim i vonuar ose i kufizuar do të perceptohej si dobësi. Presidenti Masoud Pezeshkian deklaroi se hakmarrja është “detyrë dhe e drejtë legjitime”.

Arsenali raketor: baza e strategjisë

Forca raketore është elementi kryesor i strategjisë ushtarake iraniane. Analistët e konsiderojnë atë si më të madhin dhe më të larmishmin në Lindjen e Mesme. Irani mbështetet tek raketat sepse forca e tij ajrore përbëhet kryesisht nga avionë të vjetër.

Raketat balistike me rreze më të gjatë të Iranit arrijnë 2,000 deri në 2,500 kilometra. Kjo u lejon atyre të godasin Izraelin dhe baza amerikane në Gjirin Persik, por jo territorin e SHBA-së.

Raketat me rreze të shkurtër

Me rreze 150–800 kilometra, këto raketa përdoren për goditje të shpejta ndaj objektivave ushtarake rajonale. Sistemet përfshijnë variantet Fateh, Zolfaghar, Qiam-1 dhe Shahab-1/2. Ato mund të lëshohen në seri, duke ulur kohën e reagimit të kundërshtarit. Në vitin 2020, Irani përdori këtë strategji ndaj bazës Ain al-Assad në Irak pas vrasjes së Qassem Soleimani.

Raketat me rreze të mesme

Me rreze 1,500–2,000 kilometra, këto sisteme (Shahab-3, Emad, Ghadr-1, Sejjil, Kheibar Shekan, Haj Qassem) e zgjerojnë fushën e goditjes në një nivel rajonal. Sejjil, me karburant të ngurtë, lejon gatishmëri më të shpejtë për lëshim. Këto raketa mbulojnë Izraelin dhe baza amerikane në Katar, Bahrein, Kuvajt, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Raketat e lundrimit dhe dronët

Raketat e lundrimit fluturojnë në lartësi të ulët dhe janë më të vështira për t’u zbuluar. Modelet përfshijnë Soumar (deri 2,500 km rreze), Quds, Hoveyzeh dhe Paveh. Dronët, më të lirë dhe më të shumtë, përdoren për sulme të vazhdueshme që mbingarkojnë mbrojtjen ajrore dhe mbajnë në alarm aeroporte, porte dhe objekte energjetike.

“Qytetet raketore” nëntokësore

Irani ka ndërtuar rrjet depozitash dhe bazash nëntokësore për të ruajtur dhe lëshuar raketa. Kjo e bën të vështirë shkatërrimin e plotë të kapaciteteve të tij edhe pas një vale të parë sulmesh.

Ngushtica e Hormuzit dhe presioni ekonomik

Përveç objektivave tokësore, Irani mund të ushtrojë presion përmes Ngushticës së Hormuzit, ku kalon një pjesë e madhe e naftës botërore. Ai ka në dispozicion raketa kundër anijeve, mina detare, dronë dhe mjete të shpejta sulmuese. Edhe pa një bllokadë formale, paralajmërimet ndaj anijeve dhe rritja e kostove të sigurimit po ndikojnë tregtinë.

Disa cisterna nafte janë raportuar të goditura pranë ngushticës, ndërsa kompania daneze Maersk njoftoi pezullimin e kalimeve në atë zonë.

Mesazhi i Teheranit: luftë jo e kufizuar

Zyrtarët iranianë kanë paralajmëruar se çdo sulm ndaj territorit iranian do të konsiderohet fillimi i një lufte më të gjerë. Pas vrasjes së Khameneit, kjo qasje është ashpërsuar. Garda Revolucionare ka premtuar sulme të mëtejshme, ndërsa Irani ka sinjalizuar një fushatë të vazhdueshme dhe jo një reagim të vetëm simbolik.

Konflikti mund të zgjerohet përmes grupeve aleate si Hezbollahu në Liban dhe Houthit në Jemen, të cilët kanë shprehur mbështetje për Teheranin.

Në përfundim, fuqia raketore, dronët, kapacitetet detare dhe rrjeti i aleatëve rajonalë përbëjnë bazën e strategjisë iraniane në këtë përballje të re me SHBA-në dhe Izraelin.

Foto: Majid Asgaripour/ Al Jazeera – West Asia News Agency via Reuters]