Romët mbeten një nga grupet etnike më të keqkuptuara dhe të mitologjizuara në botë. Për shekuj, ata janë përballur me paragjykime, persekutime dhe stereotipe që i kanë shoqëruar në çdo hap të historisë së tyre.

Origjina e romëve

Origjina e romëve është ende pjesërisht e mistershme. Shumë studiues besojnë se romët migruan nga India rreth shekullit të 5-të, ndoshta për të shpëtuar nga ndryshimet fetare dhe lëvizjet politike të kohës. Migrimi i tyre vazhdoi përmes Anadollit drejt Europës, ku u ndanë në tre degë kryesore: Domari, Lomavren dhe Romë. Disa studiues, si Ian Hancock, sugjerojnë se migrimet kanë ndodhur në disa valë gjatë shekujve, duke përdorur linguistikën dhe traditat për të mbështetur teoritë e tyre.

Stili i jetesës nomade

Stereotipi se romët jetojnë nomad është pjesërisht i gabuar. Për shekuj, shumë komunitete rome janë dëbuar nga vendet ku jetonin, duke i detyruar të lëvizin për të mbijetuar. Lëvizja e tyre e vazhdueshme ka qenë shpesh e imponuar, jo zgjedhje e lirë.

Pa një shtet të tyre

Romët janë i vetmi komb në botë pa një shtet të njohur. Shumë prej tyre nuk marrin nënshtetësi, pasaporta ose dokumente të tjera, duke i bërë “ligjërisht të padukshëm”. Kjo ka pasoja të rënda për qasjen e tyre në arsim, kujdes shëndetësor dhe shërbime sociale. Unioni Ndërkombëtar i Romëve, i krijuar në 1977, dhe shpallja e vitit 2000 e romëve si komb pa territor nuk kanë zgjidhur këto probleme.

Persekutimet historike

Romët kanë qenë viktima të skllavërisë, përjashtimeve ligjore dhe diskriminimit sistematik. Në Rumani, ata u shiteshin si skllevër deri në shekullin e 19-të. Nën sundimin e Mari Terezës, romët u përjashtuan nga shërbimet publike dhe puna. Në Evropë, shumë ligje i ndaluan ata të hyjnë në qytete dhe të punojnë. Gjatë regjimit nazist, mijëra romë u vranë për shkak të prejardhjes së tyre etnike. Edhe sot, romët përballen me përjashtim dhe dhunë në shumë vende.

Popullsia dhe statistikat

Saktësia e numrit të romëve në botë është e paqartë për shkak të mungesës së regjistrimeve dhe diskriminimit. Vlerësimet e New York Times sugjerojnë rreth 11 milionë romë globalisht, por shifrat ndryshojnë shumë. Popullsi të konsiderueshme jetojnë në SHBA, Rusi, Bullgari, Itali dhe vende të tjera evropiane.

Termi “cigan” dhe stereotipet

Termi “cigan” shpesh përdoret me nënkuptim fyes dhe lidhet me stereotipe të vjetra për romët si mashtrues apo njerëz mistikë. Fjala “gypsy” rrjedh nga kjo etiketime dhe është përdorur për të stigmatizuar romët për shekuj me radhë.

Besimet dhe kultura

Romët nuk kanë një fe zyrtare; zakonisht i përkasin fesë që mbizotëron në vendin ku jetojnë, ndërsa ruajnë traditat dhe besimet e tyre. Traditat kulturore dhe modestia në veshje mbeten pjesë e rëndësishme e identitetit të tyre.

Trashëgimia në art dhe kulturë

Romët kanë dhënë një kontribut të madh në muzikë, vallëzim, letërsi dhe art. Emra të njohur përfshijnë Django Reinhardt, Neon Hitch, Carmen Amayan dhe shumë të tjerë. Tradita e këngës, kërcimit dhe performancës është bartur brez pas brezi, duke i lënë botës një trashëgimi të pasur artistike.

Romët mbeten një komunitet me histori të jashtëzakonshme, sfida të mëdha dhe kulturë të pasur, duke sfiduar paragjykimet dhe stereotipet që i kanë shoqëruar për shekuj me radhë.