Prishtinë – Dhjetë organizata të shoqërisë civile në Kosova u kanë bërë thirrje partive parlamentare që të vendosin interesin qytetar mbi atë partiak dhe të arrijnë marrëveshje për zgjedhjen e presidentit të ri, në mënyrë që të shmangen zgjedhjet e parakohshme.

Sipas Kushtetutës, vendi duhet ta ketë një president të ri më së largu deri më 4 mars, pasi presidentes aktuale, Vjosa Osmani, i përfundon mandati në prill.

Në një letër publike, organizatat i kërkuan partive që të “angazhohen me seriozitet dhe përgjegjësi në dialog konstruktiv ndërpartiak; të vendosin interesin qytetar mbi kalkulimet partiake; si dhe të kontribuojnë në arritjen e një marrëveshjeje që siguron funksionimin e plotë institucional”.

Aktualisht, Osmani nuk duket se i ka votat e nevojshme për rizgjedhje në Kuvend, ndërsa partitë kryesore nuk kanë arritur marrëveshje për një kandidat të përbashkët.

Së fundmi, kryeministri dhe lideri i Lëvizja Vetëvendosje, Albin Kurti, zhvilloi takime me liderët opozitarë, Bedri Hamza të Partia Demokratike e Kosovës dhe Lumir Abdixhiku të Lidhja Demokratike e Kosovës, por pa arritur pajtueshmëri për një emër konkret.

Sipas procedurave kushtetuese, një kandidat për president duhet të sigurojë të paktën 30 nënshkrime deputetësh për të garuar. Në dy rundet e para kërkohen dy të tretat e votave, pra 80 nga 120 deputetë. Në rundin e tretë mjaftojnë 61 vota. Kuorumi arrihet me pjesëmarrjen e të paktën 80 deputetëve.

Megjithëse roli i presidentit është kryesisht ceremonial, moszgjedhja e tij në afat do ta fuste vendin në një krizë të re politike dhe do të nxiste zgjedhje të parakohshme parlamentare, për herë të dytë brenda pak muajsh.

Viti 2025 u karakterizua nga krizë politike dhe institucionale në Kosovë, e cila u shoqërua me vonesa në miratimin e buxhetit dhe mungesë të fondeve ndërkombëtare.

Organizatat nënshkruese – përfshirë Demokraci Plus, Fondacionin Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF), Institutin Demokratik të Kosovës (KDI), Institutin GAP, Lëvizjen FOL dhe Rrjetin e Grave të Kosovës (RrGK), mes të tjerash – theksojnë se ekziston “rrezik real” që vendi të përballet sërish me zgjedhje të parakohshme për shkak të mungesës së marrëveshjes politike.

Sipas tyre, çdo vonesë e mëtejshme në konstituimin e plotë të institucioneve cenon funksionimin demokratik, zhvillimin ekonomik dhe besimin e qytetarëve në sistemin politik.