Gati 66.2% e automjeteve të reja të pasagjerëve të regjistruara në vend janë me naftë, ndërsa mesatarja e BE-së ka zbritur në 14.9%.

Shqipëria rezulton vendi me peshën më të lartë të makinave me naftë në regjistrimet për herë të parë të automjeteve të pasagjerëve gjatë vitit 2024, në një kohë kur pjesa më e madhe e Europës po përshpejton tranzicionin drejt energjive alternative.

Sipas të dhënave të Eurostat, 66.2% e mjeteve të pasagjerëve të regjistruara për herë të parë në Shqipëri gjatë vitit 2024 ishin me motor nafte. Kjo përqindje është më shumë se katër herë më e lartë se mesatarja e Bashkimi Europian, e cila qëndron në 14.9%.

Pas Shqipërisë renditet Moldavia me 47%, ndërsa Bosnjë dhe Hercegovina me 34.5%. Në pjesën tjetër të rajonit, regjistrimet e makinave me naftë përbëjnë më pak se 30% të totalit.

Struktura e tregut shqiptar

Gjatë vitit 2024, në Shqipëri u regjistruan për herë të parë 85.7 mijë automjete të pasagjerëve. Nga këto:

56.7 mijë ishin me naftë (66.2%)

17.6% me benzinë

12.9% me energji alternative

Vetëm 3.3% plotësisht elektrike

Pesha e automjeteve me benzinë është ndër më të ulëtat në Europë, ndërsa penetrimi i makinave elektrike mbetet minimal.

Europa në drejtim të kundërt

Ndërkohë, trendi në Europë është i kundërt. Të dhënat e Eurostat tregojnë një rritje të ndjeshme të automjeteve elektrike dhe një rënie të vazhdueshme të atyre me naftë.

Në vitin 2024:

Makinat plotësisht elektrike përbënin 51.3% të regjistrimeve të reja në Danimarka

Mbi një të tretën e tregut në Maltë, Suedi dhe Holandë

Në nivel të BE-së, pjesa e tyre arriti në 13.5%

Një seri kohore për periudhën 2014–2024 në 20 vende të BE-së (që përfaqësojnë 93% të tregut të makinave të reja) tregon se:

Numri i automjeteve me naftë (përfshirë hibridet) ka rënë me 67%

Automjetet me benzinë (përfshirë hibridet) janë rritur me 60%

Regjistrimet e makinave plotësisht elektrike janë 45 herë më të larta krahasuar me vitin 2014 (nga 0.3% në 13.9%) Objektivat klimatike si shtysë kryesore

Ky transformim lidhet drejtpërdrejt me objektivat klimatike të Bashkimi Europian. Transporti përbën rreth 27% të emetimeve totale të gazeve serrë në BE, duke e bërë sektorin prioritet në politikat për dekarbonizim dhe kalimin drejt sistemeve me emetime të ulëta ose zero.

Pse Shqipëria mbetet pas?

Dominimi i makinave me naftë në Shqipëri lidhet me disa faktorë strukturorë:

Treg i dominuar nga importi i makinave të përdorura

Kosto fillestare më e ulët e automjeteve me naftë

Infrastrukturë e kufizuar për karikim elektrik

Stimuj fiskalë të pamjaftueshëm për automjetet e gjelbra

Megjithatë, në afatmesëm, presioni rregullator nga BE-ja, rritja e standardeve të emetimeve dhe zgjerimi i infrastrukturës rajonale pritet të ndikojnë gradualisht edhe tregun shqiptar.