Vozitja hands-free ka kufij – Çfarë duhet të keni parasysh

Në praktikë, sistemet aktuale nuk e zëvendësojnë shoferin. Ato e kthejnë atë në mbikëqyrës të një sistemi kompleks, por përgjegjësia mbetet e plotë te personi pas timonit.

Hetimet e fundit të aksidenteve fatale nga National Highway Traffic Safety Administration që citon noa.al tregojnë qartë se kjo teknologji ka kufij që duhet të respektohen.

Keqkuptimi nis nga terminologjia. Sisteme si BlueCruise i Ford, Autopilot i Tesla apo Super Cruise i General Motors nuk janë sisteme të drejtimit autonom. Ato klasifikohen si Nivel 2 i automatizimit. Kjo do të thotë se mund të kontrollojnë timonin, gazin dhe frenat në kushte të caktuara, por kërkojnë mbikëqyrje të vazhdueshme dhe gatishmëri të menjëhershme ndërhyrjeje nga shoferi.

Kjo nuk është thjesht teori. Raste reale tregojnë se disa drejtues mbivlerësojnë aftësitë e sistemit ose injorojnë paralajmërimet për marrjen e kontrollit.

Studime të brendshme të prodhuesve tregojnë se një pjesë e përdoruesve “shkëputen” mendërisht kur aktivizohet asistenca, duke reaguar me vonesë kur makina kërkon ndërhyrje. Teknologjitë e monitorimit të syve dhe sinjalet zanore ndihmojnë, por nuk e eliminojnë plotësisht faktorin njerëzor.

Një kufi teknik i rëndësishëm lidhet me perceptimin e mjedisit. Sensorët si kamerat, radarët dhe në disa raste lidar funksionojnë shumë mirë në skenarë të parashikueshëm, si autostradat me sinjalistikë të qartë.

Megjithatë, ata hasin vështirësi me pengesa statike, ndriçim të dobët apo situata komplekse si bashkimi i korsive. Për të shmangur frenimin e papritur të panevojshëm (phantom braking), disa sisteme kufizojnë frenimin automatik për objekte të palëvizshme në shpejtësi të larta, duke lënë përgjegjësinë përfundimtare te shoferi.

Po aq i rëndësishëm është ndërveprimi me përdoruesin. Qartësia e treguesve në panelin e instrumenteve, kuptimi i sinjaleve dhe edukimi i duhur i shoferit janë vendimtarë.

Kur shoferi nuk e di saktë kur sistemi funksionon, kur kufizohet apo kur çaktivizohet, krijohet një boshllëk i rrezikshëm pritshmërish. Makina bën pikërisht atë për të cilën është projektuar. Problemi lind kur drejtuesi pret më shumë sesa ofron teknologjia.

Megjithë incidentet dhe hetimet, sistemet e asistencës kanë ndihmuar në uljen e lodhjes dhe, kur përdoren siç duhet, mund të rrisin sigurinë.

Qindra miliona kilometra janë përshkuar me këto sisteme aktive. Prodhuesit argumentojnë se ato reduktojnë aksidentet që lidhen me gabime njerëzore, si shpërqendrimi apo dalja e pavullnetshme nga korsia.

Përfundimi është i qartë: drejtimi hands-free nuk është drejtim pa shofer. Është një mjet i avancuar asistence që funksionon brenda kufijve të përcaktuar qartë. Shoferi duhet të qëndrojë i vëmendshëm, me duart gati për të marrë kontrollin dhe sytë të përqendruar në rrugë.

Deri sa të arrihet autonomia e plotë e Nivelit 4 ose 5, teknologjia më e rëndësishme e sigurisë në makinë mbetet gjykimi njerëzor.