Një biografi e re kushtuar Papa Leonit XIV, e cila pritet të dalë së shpejti në librari, sjell në vëmendje një intervistë të gjerë me Atin e Shenjtë, ku trajtohen disa nga temat më delikate të kohës sonë. Nga çiftet homoseksuale te politika ndërkombëtare dhe ndikimi i inteligjencës artificiale, Papa ofron një qasje që ruan vijimësinë me pontifikatin e Françeskut, por njëkohësisht shfaq edhe thekse personale.

Në deklaratat e tij, Leoni XIV thekson balancën mes ruajtjes së mësimit të Kishës dhe kujdesit baritor ndaj njerëzve. Sa i përket çështjeve që lidhen me komunitetin LGBTQ+, ai bën një dallim të qartë mes pranimit dhe shoqërimit shpirtëror të personave, nga njëra anë, dhe ndryshimeve doktrinore, nga ana tjetër, të cilat, sipas tij, nuk janë aktualisht në axhendë. Megjithatë, Papa nënvizon rëndësinë e një Kishe që dëgjon, shoqëron dhe nuk përjashton.

Profili i Papës së ri paraqitet edhe përmes historisë së tij personale. Si Papa i parë nga Shtetet e Bashkuara, por me një përvojë të gjatë baritore në Amerikën Latine, veçanërisht në Peru, Leoni XIV përfaqëson një ndërthurje të dy botëve. Ky rrënjosje e dyfishtë shpjegon prioritetet e tij: vëmendje ndaj periferive, ndjeshmëri misionare dhe një lexim të kujdesshëm të “shenja-ve të kohës”, përfshirë ndryshimet shoqërore dhe teknologjike.

Në intervistë, Papa ndalet edhe te polarizimi, të cilin e konsideron një sfidë madhore, si brenda Kishës ashtu edhe në shoqëri. Ai e lidh këtë fenomen me shkaqe kulturore dhe sociale, si humbja e një kuptimi të përbashkët për vlerën e jetës dhe komunitetit, si dhe rrezikun e reduktimit të njeriut në një kriter thjesht ekonomik.

Papa Leoni XIV e pranon hapur identitetin e tij amerikan, por thekson se përvoja e gjatë baritore dhe misionare në Peru ka ndikuar në mënyrë vendimtare në formimin e tij. Kontakti i vazhdueshëm me Amerikën Latine, sipas asaj që del nga intervista, nuk përbën thjesht një kapitull biografik, por një element të qëndrueshëm në mënyrën se si ai e sheh realitetin kishtar dhe shoqëror.

Kjo perspektivë, e ndërtuar në kontekste latinoamerikane, reflektohet qartë në idenë e një Kishe “në dalje”, me një dimension të fortë misionar që bashkon afërsinë me njerëzit dhe aftësinë për të lexuar ndryshimet historike. Në këtë kuadër, Papa nënvizon vazhdimësinë me pontifikatin e Françeskut, jo vetëm si afërsi personale, por si një orientim i qëllimshëm dhe programatik.

Një nga pikat kyçe mbetet vëmendja ndaj periferive, të kuptuara si në kuptimin social ashtu edhe shpirtëror. Biografia thekson se ky fokus, i pranishëm edhe më parë, propozohet sërish si kriter veprimi: vendosja në qendër e atyre që janë në margjina, pa e shndërruar Kishën në një aktor thjesht politik, por duke ruajtur rolin e saj të shoqërimit dhe të dallimit shpirtëror.

Dimensioni ndërkombëtar i pontifikatit lidhet ngushtë me këtë përkatësi të dyfishtë kulturore. Të qenit Papa i parë nga Shtetet e Bashkuara, por me një përvojë formuese në Amerikën Latine, paraqitet si një faktor që mundëson një kuptim më të gjerë të tensioneve globale, pabarazive dhe migracioneve – tema që zënë vend qendror në debatin publik dhe në diplomacinë e Vatikanit.

Marrëdhëniet me SHBA-në dhe pozicionimi i Selisë së Shenjtë

Në intervistë trajtohet edhe raporti me Shtetet e Bashkuara dhe, konkretisht, me presidentin aktual. Leoni XIV sqaron se nuk është takuar ende me Donald Trump dhe relativizon idenë se përkatësia e përbashkët kombëtare mund të krijojë automatikisht një kanal të privilegjuar apo një afrim politik.

Papa thekson se roli i tij nuk është ndërhyrja e drejtpërdrejtë në politikat e brendshme të shteteve. Në këtë frymë, diplomacia e Vatikanit përshkruhet si e orientuar drejt dialogut dhe uljes së tensioneve, pa u shndërruar në aktor politik në kuptimin klasik.

Kjo qasje lidhet edhe me qëndrimin e Kishës ndaj migracionit. Leoni XIV rikujton angazhimin në mbrojtje të migrantëve dhe personave vulnerabël, duke sqaruar se detyra e Papës është të ofrojë orientime morale dhe parime të përgjithshme, ndërsa dialogu konkret me qeveritë dhe vendimmarrja praktike u takon Kishave lokale dhe institucioneve përkatëse.

Në arenën globale, linja e paraqitur synon ruajtjen e autonomisë së mësimit kishtar, duke mbajtur njëkohësisht të hapura kanalet e komunikimit. Nuk shfaqet një strategji ndërhyrjeje direkte në dosje të veçanta kombëtare, por këmbëngulja që dinjiteti njerëzor të mbetet referencë qendrore edhe në dinamikat gjeopolitike.

Polarizimi dhe kriza e kuptimit

Një tjetër bosht i rëndësishëm i reflektimit të Papa Leonit XIV është polarizimi, i cilësuar si fenomen që përshkon si shoqëritë moderne ashtu edhe vetë komunitetet kishtare. Papa fton që vëmendja të mos ndalet vetëm te pasojat, por të shqyrtohen shkaqet e thella që e ushqejnë këtë ndarje.

Mes tyre përmendet humbja e një kuptimi të përbashkët për vlerën e jetës, familjes dhe komunitetit. Sipas analizës së tij, kjo fragmentarizim kulturor e vështirëson dialogun dhe zvogëlon hapësirat e ndërmjetësimit dhe të dëgjimit të ndërsjellë. Këto zhvillime vendosen në një kontekst të transformimeve të shpejta shoqërore dhe komunikative.

Papa ndalet gjithashtu te përqendrimi i pasurisë globale, duke e parë si shenjë të një çekuilibri të thellë. Kur vlera e njeriut matet kryesisht me kritere ekonomike, shoqëria rrezikon të krijojë ndarje të vështira për t’u kapërcyer. Ky aspekt përshkruhet si pjesë e një krize më të gjerë kuptimore që prek vetë perceptimin e dinjitetit njerëzor.

Në këtë realitet, Kisha paraqitet si aktore që synon rindërtimin e dialogut dhe afrimit, pa hequr dorë nga qartësia e parimeve. Qasja e propozuar synon uljen e përplasjeve dhe ndërtimin e hapësirave të përbashkëta, me fokus të veçantë te individët dhe komunitetet në situata brishtësie.

LGBTQ+: pritje pastorale dhe vijë doktrinore

Në çështjet që lidhen me komunitetin LGBTQ+, Papa Leoni XIV ndjek një linjë që synon të shmangë përshkallëzimin e mëtejshëm të tensioneve. Duke rimarrë shprehjen e Françeskut “të gjithë, të gjithë, të gjithë”, ai e përshkruan Kishën si një shtëpi të hapur, ku çdo person është i ftuar.

Theksi vihet te pranimi i individit si bijë apo bir i Zotit, pa e reduktuar atë në një etiketë identitare. Në intervistë bëhet një dallim i qartë mes planit pastoral – që përfshin dëgjim dhe shoqërim shpirtëror – dhe planit të mësimit kishtar, i cili paraqitet si i qëndrueshëm. Prioritet konsiderohet ndryshimi i qëndrimeve dhe mënyrave të marrëdhënies.

Papa shprehet se, të paktën në të ardhmen e afërt, një ndryshim i mësimit të Kishës mbi seksualitetin dhe martesën duket shumë pak i mundshëm. Kërkesat për njohjen e martesave mes personave të së njëjtës gjini apo të identiteteve trans, sipas intervistës, nuk pritet të çojnë në një rishikim zyrtar të doktrinës.

Njëkohësisht, theksohet se çdo person do të pritet, dëgjohet dhe shoqërohet shpirtërisht. Qasja synon të ruajë doktrinën, duke promovuar një praktikë pastorale të bazuar në afërsi dhe përgjegjësi, pa thelluar ndarjet brenda dhe jashtë komunitetit kishtar.

Inteligjenca artificiale, një sfidë për njeriun

Mes temave që Papa Leoni XIV i konsideron urgjente është edhe inteligjenca artificiale. Zhvillimi i shpejtë teknologjik paraqitet si një proces që ngre pyetje jo vetëm teknike, por edhe etike e shoqërore, me pasoja për punën, marrëdhëniet dhe vetë kuptimin e asaj që quhet “njerëzore”.

Rreziku, sipas Papës, nuk qëndron vetëm te keqpërdorimi i teknologjisë, por te humbja graduale e qendrës së personit. Kur inovacioni dhe fitimi bëhen kritere dominuese, dinjiteti njerëzor mund të margjinalizohet. Për këtë arsye, reflektimi duhet të shkojë përtej rregullimit teknik dhe të përfshijë dimensionin kulturor.

Papa nënvizon se Kisha duhet të kontribuojë në debat duke riafirmuar se kuptimi i jetës nuk reduktohet në algoritme. Në qendër vendosen marrëdhëniet, takimi me tjetrin dhe aftësia për të njohur fytyrën dhe praninë njerëzore. Përvoja njerëzore, e kuptuar si përgjegjësi dhe lidhje, mbetet thelbësore edhe në një botë teknologjikisht të avancuar.

Në tërësi, intervista paraqet vizionin e një pontifikati që kërkon ekuilibër mes qëndrueshmërisë doktrinore dhe ndjeshmërisë pastorale, mes ndërgjegjësimit për konfliktet globale dhe reflektimit mbi ndryshimet e kohës sonë. Synimi i deklaruar është kontributi në zbutjen e ndarjeve dhe ndërtimin e urave, pa hequr dorë nga parimet që Kisha i konsideron themelore.