Zbulim i ri për jetën në Mars: Gjurmë të një plazhi të lashtë në Planetin e Kuq

Të dhëna të reja shkencore nga roboti Perseverance i NASA-s kanë hedhur dritë mbi mundësinë që Marsi të ketë qenë i banueshëm për një periudhë shumë më të gjatë sesa mendohej deri më sot. Studiuesit kanë identifikuar struktura gjeologjike që ngjajnë me plazhe të formuara nga valë, si dhe shkëmbinj të ndryshuar nga ujërat nëntokësore, brenda një krateri që dikur ka strehuar një liqen gjigant.

Ky zbulim zgjeron ndjeshëm kornizën kohore gjatë së cilës Planeti i Kuq mund të ketë pasur kushte të përshtatshme për jetën.

Krateri Jezero dhe zona “Margin”

Sipas një studimi ndërkombëtar të udhëhequr nga Imperial College London, shkencëtarët kanë konstatuar se zona e njohur si Margin, në kraterin Jezero, ruan dëshmi të qarta të ndërveprimit afatgjatë midis ujit dhe shkëmbinjve. Ajo që e bën zbulimin edhe më të rëndësishëm është fakti se për herë të parë janë identifikuar prova të pakundërshtueshme të një vije bregdetare të lashtë.

Këto të dhëna tregojnë se uji i lëngshëm – një element kyç për jetën – ka qenë i pranishëm në sipërfaqe për më shumë kohë nga sa ishte vlerësuar më parë.

Plazhe marsiane dhe minerale karbonatike

Sipas studiuesit kryesor të studimit, Alex Jones, bregdetet janë mjedise të favorshme për jetën në Tokë, ndërsa mineralet karbonatike që formohen aty kanë aftësinë të ruajnë informacione për mjedisin e lashtë. E njëjta logjikë mund të zbatohet edhe për Marsin.

Këto gjetje ofrojnë të dhëna të rëndësishme mbi klimën e hershme të planetit dhe ndihmojnë në zgjidhjen e një debati shkencor afatgjatë mbi origjinën e zonës Margin.

Nga shkëmb vullkanik në mjedis bregdetar

Roboti Perseverance, që ndodhet në Mars që prej vitit 2021, ka eksploruar intensivisht këtë zonë gjatë viteve 2023–2024. Analizat tregojnë se pjesë të mëdha të saj përbëhen nga shkëmbinj vullkanikë, të cilët me kalimin e kohës janë transformuar nga ujëra nëntokësore të pasura me dioksid karboni, duke krijuar minerale karbonatike hekuri dhe magnezi.

Në Tokë, këto minerale njihen për aftësinë e tyre për të “bllokuar” molekula organike, çka i bën ato veçanërisht të rëndësishme për kërkimin e gjurmëve të jetës së lashtë.

Mjedise nëntokësore potencialisht të banueshme

Profesori Sanjeev Gupta thekson se mjedise të tilla hidrotermale nëntokësore, në planetin tonë, janë të njohura për mbështetjen e jetës mikrobiale. Prania afatgjatë e ujit nën sipërfaqe rrit ndjeshëm gjasat që edhe Marsi të ketë pasur kushte të ngjashme.

Zbulimi i vijës bregdetare të lashtë

Në pjesët më të ulëta të zonës Margin, shkencëtarët kanë zbuluar shtresa rëre me kokrra të rrumbullakosura – një tregues klasik i veprimit të valëve. Kjo, sipas studiuesve, përbën provën më të fortë se aty ka ekzistuar një plazh marsian.

Fakti që kjo vijë bregdetare ndodhet poshtë deltës së lumit Jezero sugjeron se kushtet e qeta dhe të favorshme për jetën kanë ekzistuar shumë herët në historinë e kraterit.

Një histori uji më komplekse nga sa mendohej

Studimi plotëson kërkime të mëparshme që kishin zbuluar një liqen më të ri dhe më të lartë në të njëjtin krater, si dhe formacionin Bright Angel, ku janë gjetur shtresa të trasha balte – tregues të një liqeni të bllokuar nga rrjedhat e ujit.

Mostrat që priten të kthehen në Tokë

Aktualisht, tre mostra shkëmbore nga zona Margin dhe një nga formacioni Bright Angel janë ruajtur për t’u kthyer në Tokë në kuadër të misionit Mars Sample Return. Analizat laboratorike pritet të ndihmojnë në datimin e saktë të ngjarjeve, rindërtimin e klimës së lashtë të Marsit dhe kërkimin e mundshëm të bio-shenjave.

“Historia e ujit në kraterin Jezero është shumë më e ndërlikuar nga sa imagjinonim”, përfundon Alex Jones, duke theksuar se kjo zonë mbetet një nga vendet më premtuese për të zbuluar gjurmë të jetës së hershme në Mars. /noa.al