Pamje të reja satelitore tregojnë aktivitet në dy objekte bërthamore kyçe të Iranit, Natanz dhe Isfahan, të cilat u bombarduan vitin e kaluar nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Zhvillimi vjen në një moment kur tensionet janë rritur ndjeshëm pas shtypjes së përgjakshme të protestave mbarëkombëtare në Iran, raporton noa.al duke cituar AP.

Sipas imazheve të siguruara nga kompania Planet Labs PBC, mbi dy ndërtesa të dëmtuara në objektet e Natanzit dhe Isfahanit janë ndërtuar çati të reja. Ky është aktiviteti i parë i dukshëm nga satelitët në këto objekte që nga lufta 12-ditore mes Izraelit dhe Iranit në qershor. Mbulesat e reja pengojnë vëzhgimin nga ajri, i cili aktualisht është e vetmja mënyrë për monitorim, pasi Irani ka ndaluar hyrjen e inspektorëve ndërkombëtarë.

Autoritetet iraniane nuk kanë komentuar publikisht mbi këtë aktivitet, ndërsa Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike nuk iu përgjigj kërkesave për koment.

Ndërkohë, presidenti amerikan Donald Trump ka kërkuar vazhdimisht që Irani të negociojë një marrëveshje për programin e tij bërthamor, duke paralajmëruar edhe goditje ushtarake nëse kjo nuk ndodh. SHBA-ja ka dislokuar aeroplanmbajtësen USS Abraham Lincoln dhe disa anije luftarake me raketa në Lindjen e Mesme, megjithatë ende nuk është e qartë nëse do të përdoret forca ushtarake.

Ekspertët thonë se ndërtimi i çative nuk tregon nisjen e rindërtimit të objekteve të dëmtuara rëndë, por ka gjasa të jetë pjesë e përpjekjeve të Iranit për të vlerësuar nëse asete të rëndësishme, si rezerva të kufizuara uraniumi shumë të pasuruar, kanë mbijetuar pas sulmeve. Sipas analistes Andrea Stricker nga Foundation for Defense of Democracies, që është sanksionuar nga Teherani, Irani synon të rikuperojë çdo material të mbetur pa u vëzhguar nga Izraeli apo SHBA-ja.

Natanz dhe Isfahan janë dy nga objektet më të rëndësishme bërthamore të Iranit. Përpara luftës së qershorit, Irani kishte tre objekte kryesore bërthamore dhe ka këmbëngulur prej vitesh se programi i tij është paqësor. Megjithatë, zyrtarë iranianë kanë kërcënuar gjithnjë e më shpesh se mund të ndjekin rrugën e armës bërthamore. Sipas Perëndimit dhe IAEA-s, Irani kishte një program të organizuar për armë bërthamore deri në vitin 2003.

Objekti i Natanzit, rreth 220 kilometra në jug të kryeqytetit Teheran, përfshin laboratorë mbi dhe nën tokë ku kryhej pjesa më e madhe e pasurimit të uraniumit. Para luftës, IAEA raportoi se Irani përdorte centrifuga të avancuara për të pasuruar uraniumin deri në 60 për qind, shumë pranë nivelit 90 për qind të nevojshëm për armë bërthamore. Mendohet se një pjesë e këtij materiali ndodhej në kompleks në momentin e sulmit.

Objekti pranë qytetit të Isfahanit njihej kryesisht për prodhimin e gazit të uraniumit, i cili përdoret në procesin e pasurimit. Një objekt i tretë, Fordo, ndodhet rreth 95 kilometra në jugperëndim të Teheranit dhe strehon një impiant të fortifikuar nën një mal.

Gjatë luftës së vitit të kaluar, Izraeli i goditi i pari këto objekte, ndërsa më pas SHBA-ja kreu sulme me bomba depërtuese dhe raketa Tomahawk. Sipas dokumenteve zyrtare amerikane, këto sulme e dëmtuan ndjeshëm programin bërthamor iranian, por detajet mbi shkallën e dëmit mbeten të paqarta.

Pamjet satelitore tregojnë se në Natanz, Irani filloi ndërtimin e çatisë mbi ndërtesën kryesore të pasurimit në dhjetor dhe e përfundoi atë brenda muajit. Sistemi elektrik i objektit duket ende i shkatërruar. Gjithashtu, vazhdon gërmimi pranë malit Kūh-e Kolang Gaz Lā, vetëm disa qindra metra nga rrethimi i kompleksit, ku dyshohet se po ndërtohet një objekt i ri bërthamor nëntokësor.

Në Isfahan, një çati e ngjashme është ndërtuar mbi një strukturë pranë cepit verilindor të objektit, ndërsa pamjet tregojnë se disa tunele pranë malit janë mbushur me dhe për t’u mbrojtur nga sulmet raketore, një masë e përdorur edhe para luftës së qershorit. Një tunel tjetër duket se është pastruar dhe është pajisur me mure të reja, si masë shtesë sigurie. Ky imazh satelitor nga Planet Labs PBC tregon rrënojat e Uzinës Pilot të Pasurimit të Karburantit në vendin e pasurimit bërthamor Natanz të Iranit më 3 dhjetor 2025. (Planet Labs PBC nëpërmjet AP)