Asteroidi 2024 YR4 ka 4.3% probabilitet të godasë Hënën më 22 dhjetor 2032. Një studim i ri ka përcaktuar se cilat mund të jenë efektet e një përplasjeje të tillë. Janë të mundshme pasoja të rëndësishme edhe për Tokën

Për disa javë, mes fundit të vitit 2024 dhe fillimit të vitit 2025, asteroidi 2024 YR4 u shfaq disa herë në faqet e para të mediave për shkak të rrezikut të mundshëm të përplasjes me Tokën. Në një moment ai u konsiderua madje si asteroidi më i rrezikshëm që ka kërcënuar ndonjëherë planetin tonë (në kohët moderne), me një probabilitet prej 3.1% për ta goditur Tokën më 22 dhjetor 2032.

Sigurisht, nuk bëhet fjalë për objekte gjigante si asteroidi i ngjarjes Chicxulub që zhduku dinosaurët jo-shpendë 66 milionë vjet më parë, apo për fragmentin e kometës që përmendet në filmin apokaliptik “Greenland”. Këto trupa kanë diametër mbi 10 kilometra dhe aftësi për të shkaktuar zhdukje masive. Asteroidi 2024 YR4, përkundrazi, është një i ashtuquajtur “vrasës qytetesh”, me diametër rreth 60 metra, i aftë të shkatërrojë plotësisht një metropol brenda pak çastesh (efektet e një impakti të tillë ilustrohen edhe në filmin me Gerard Butler).

Fatmirësisht, vëzhgimet e mëvonshme të kryera me Teleskopin Hapësinor James Webb e kanë përjashtuar rrezikun e përplasjes me Tokën. Megjithatë, është rritur probabiliteti i një përplasjeje me Hënën, i cili sipas llogaritjeve aktuale të shkencëtarëve të Qendrës për Studimin e Objekteve Afër Tokës (CNEOS) të JPL-së së NASA-s është 4.3%. Një shifër e ulët, por jo e papërfillshme, duke marrë parasysh efektet që mund të reflektohen edhe mbi Tokë.

Një studim i ri ka përcaktuar se përplasja me Hënën do të çlironte një energji kinetike të barabartë me 6.5 megaton TNT, ose 6 500 kiloton, rreth 430 herë më e fuqishme se bomba atomike që shkatërroi Hiroshimën në fund të Luftës së Dytë Botërore. Një përplasje e tillë pritet të krijojë një krater me diametër rreth 1 kilometër në sipërfaqen hënore.

Ngjarja do të ngrinte rreth 100 000 ton material, të përbërë nga shkëmbinj të madhësive të ndryshme: shumë të vegjël, nën një metër në diametër, por edhe disa me madhësi prej disa metrash. Një pjesë e këtij materiali do të drejtohej drejt Tokës, duke krijuar një nga stuhitë më spektakolare të meteorëve të regjistruara ndonjëherë, ndoshta më mbresëlënësen që ka parë ndonjëherë njerëzimi.

Edhe pse është e mundur që disa nga shkëmbinjtë më të mëdhenj të mbijetojnë djegien në atmosferë dhe të arrijnë në sipërfaqen e Tokës si meteorite, rreziku më i madh lidhet kryesisht me konstelacionet e satelitëve. Këto mund të dëmtohen rëndë nga fluksi i mbetjeve hapësinore, duke pasur pasoja të ndjeshme për shoqërinë moderne.

Sipas një studimi të udhëhequr nga shkencëtarë të Departamentit të Fizikës dhe Astronomisë dhe Institutit për Eksplorimin e Tokës dhe Hapësirës (IESX) në Universitetin e Western Ontario, përplasja e asteroidit 2024 YR4 me Hënën do të ishte ngjarja më e madhe e këtij lloji në 5 000 vitet e fundit.

Hulumtimi i ri u krye nga një ekip ndërkombëtar i udhëhequr nga shkencëtarë kinezë të Universitetit Tsinghua, në bashkëpunim me kolegë nga Universiteti i Kalifornisë, Observatori Kombëtar i Japonisë, Universiteti i Nankinit dhe Universiteti i Teknologjisë së Mongolisë. Studiuesit, të drejtuar nga profesori Yifan He, përcaktuan se përplasja do të prodhonte një blic optik me magnitudë vizuale nga -2.5 deri në -3, që do të zgjaste disa minuta dhe do të ishte qartë i dukshëm me sy të lirë (kufiri i dukshmërisë është +6.0).

Ky blic do të pasohej nga orë të tëra rrezatimi infra të kuq, si pasojë e ftohjes së shkëmbit të shkrirë, nga rreth 2 000 Kelvin deri në disa qindra Kelvin. Për më tepër, ngjarja do të shkaktonte një tërmet hënor me magnitudë 5.0, i dallueshëm në të gjithë sipërfaqen e Hënës nga sizmografët.

Nëse përplasja do të ndodhte realisht, ajo mund të ishte e dukshme nga hemisfera jugore, pak para agimit të 22 dhjetorit 2032. Aktualisht, megjithatë, ekziston mbi 95% probabilitet që asteroidi të mos e godasë Hënën. Pavarësisht rreziqeve të mundshme, nëse do të ndodhte, do të ishte një ngjarje jashtëzakonisht interesante për t’u studiuar dhe vëzhguar.

Detajet e studimit të ri, me titull “Observation Timelines for the Potential Lunar Impact of Asteroid 2024 YR4”, janë publikuar në ArXiv dhe janë në pritje të rishikimit shkencor nga kolegët.

Foto Credit: NOIRLab/NSF/AURA/R. Proctor