Europa po “ëndërron” nëse beson se mund të mbrohet pa mbështetjen e Shteteve të Bashkuara, ka paralajmëruar sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, duke kundërshtuar thirrjet në disa kryeqytete të BE-së për t’u përgatitur për një të ardhme pa ombrellën e sigurisë amerikane.

Komentet vijnë pasi Donald Trump kishte kërcënuar se do të përdorte forcë ushtarake për të marrë Groenlandën nga Danimarka, një aleate e NATO-s, si dhe për të vendosur tarifa ndaj aleatëve që i kundërshtonin politikat e tij.

Këto deklarata tronditën qeveritë europiane dhe ringjallën debatin mbi varësinë e kontinentit nga SHBA-ja. Edhe pse presidenti amerikan i tërhoqi kërcënimet javën e kaluar, ato nxitën thirrje të reja që Europa të përshpejtojë përpjekjet për forcimin e aftësive të saj mbrojtëse.

Mark Rutte, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, i cili javën e kaluar arriti ta bindë Trumpin të tërhiqej nga këto kërcënime, i hodhi poshtë këto argumente të hënën. Ai u tha ligjvënësve të Bashkimit Europian se ndërtimi i një mbrojtjeje plotësisht të pavarur europiane do të ishte jashtëzakonisht i kushtueshëm dhe do të përfitonin vetëm kundërshtarët e BE-së, përfshirë presidentin rus Vladimir Putin.

“Nëse dikush mendon këtu… se Bashkimi Europian ose Europa në tërësi mund të mbrohet pa SHBA-në, le të vazhdojë të ëndërrojë,” tha Rutte në fjalën e tij në Parlamentin Europian. “Nuk mundet.”

“Mendoj se do të ketë shumë mbivendosje dhe ju uroj fat nëse doni ta bëni këtë, sepse duhet të gjeni burra dhe gra me uniformë, përtej asaj që po ndodh tashmë,” shtoi ai. “Kjo do t’i bëjë gjërat më të ndërlikuara. Mendoj se Putini do ta pëlqente shumë këtë. Prandaj mendohuni sërish.”

Pavarësia nga ombrella e sigurisë amerikane, që e ka mbrojtur Europën që nga Lufta e Dytë Botërore, dikur ishte një ide margjinale, e promovuar kryesisht nga Franca.

Por koncepti i “autonomisë strategjike” ka hyrë gradualisht në rrjedhën kryesore të debatit në BE vitet e fundit, ndërsa qasja e paparashikueshme e Donald Trump ndaj aleatëve të NATO-s — e përforcuar edhe nga pushtimi rus i Ukrainës në vitin 2022 — ka intensifikuar diskutimin mbi mënyrën se si Europa mund të forcojë kapacitetet e saj mbrojtëse.

Vitin e kaluar, aleatët e NATO-s ranë dakord të rrisin shpenzimet për mbrojtjen në 5 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto deri në vitin 2035, duke iu përgjigjur kërkesës së Trumpit që Europa të mbajë një barrë më të madhe për sigurinë e saj.

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se zëvendësimi i plotë i rolit të SHBA-së në Europë — veçanërisht në fusha si armatimi i avancuar dhe kapacitetet kritike, nga të cilat forcat europiane varen prej dekadash — do të ishte shumë më i kushtueshëm.

“Nëse vërtet doni të ecni vetëm, harroni idenë se mund t’ia dilni me 5 për qind shpenzime për mbrojtjen. Do të nevojiten 10 për qind,” tha Rutte të hënën. “Duhet të ndërtoni kapacitetet tuaja bërthamore. Kjo kushton miliarda e miliarda euro.” /përktheu noa.al me të dhëna nga Financial Times. Foto: EPA