Presidenti Donald Trump po kërcënon se do të ndëshkojë vendet me tarifa nëse ato nuk mbështesin që Shtetet e Bashkuara të marrin kontrollin e Groenlandës. “Mund të vendos tarifa ndaj vendeve nëse nuk bien dakord për Groenlandën”, tha presidenti, pa dhënë detaje të mëtejshme

KOPENHAGË, Danimarkë — Tarifat duket se janë bërë zgjidhja universale për çdo problem të presidentit amerikan. Ndërsa plani i tij për të marrë nën kontroll Groenlandën për “arsye të sigurisë kombëtare”, siç pretendon ai, ka hasur në kundërshtime të forta, Donald Trump ka kaluar në një kërcënim të ri.

Duke folur në Shtëpinë e Bardhë, Trump kërcënoi se do të vendosë tarifa ndaj vendeve që nuk e mbështesin planin që ishulli arktik të kalojë nën kontrollin e Shteteve të Bashkuara.

“Unë mund të vendos tarifa ndaj vendeve që nuk bien dakord për Groenlandën, sepse ne kemi nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare”, deklaroi Trump gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë, me fokus çështjet e shëndetit në bujqësi.

Presidenti Donald Trump paralajmëroi kështu se mund të ndëshkojë vendet me tarifa nëse ato nuk mbështesin që SHBA të kontrollojë Groenlandën, një mesazh që erdhi në të njëjtën kohë kur një delegacion dypartiak i Kongresit amerikan po përpiqej të ulte tensionet në kryeqytetin danez.

Prej muajsh, Trump ka këmbëngulur se SHBA duhet të kontrollojë Groenlandën, një territor gjysmë-autonom i aleatit të NATO-s, Danimarkës, dhe më herët këtë javë deklaroi se çdo zgjidhje tjetër përveç kalimit të ishullit arktik nën kontroll amerikan do të ishte “e papranueshme”.

Gjatë një aktiviteti pa lidhje në Shtëpinë e Bardhë për shëndetin në zonat rurale, Trump tregoi të premten se si kishte kërcënuar aleatët evropianë me tarifa për produktet farmaceutike, raporton noa.al duke cituar AP.

“Mund ta bëj edhe për Groenlandën”, tha Trump. “Mund të vendos tarifa ndaj vendeve nëse nuk bien dakord për Groenlandën, sepse ne kemi nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare. Pra, mund ta bëj këtë”, u shpreh ai.

Më herët, ai nuk kishte përmendur përdorimin e tarifave për të ushtruar presion mbi këtë çështje.

Më herët gjatë kësaj jave, ministrat e Jashtëm të Danimarkës dhe Groenlandës u takuan në Uashington me zëvendëspresidentin amerikan JD Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio.

Takimi nuk i zgjidhi mosmarrëveshjet e thella, por solli një marrëveshje për krijimin e një grupi pune — për qëllimin e të cilit Danimarka dhe Shtëpia e Bardhë më pas dhanë interpretime publikisht shumë të ndryshme.

Udhëheqësit evropianë kanë këmbëngulur se vetëm Danimarka dhe Groenlanda kanë të drejtë të vendosin për çështjet që lidhen me territorin, ndërsa Danimarka njoftoi këtë javë se po rrit praninë e saj ushtarake në Groenlandë në bashkëpunim me aleatët.

Një marrëdhënie që “duhet kultivuar”

Në Kopenhagë, një grup senatorësh dhe anëtarësh të Dhomës së Përfaqësuesve u takuan të premten me ligjvënës danezë dhe groenlandezë, si dhe me drejtues të lartë, përfshirë kryeministren daneze Mette Frederiksen.

Kreu i delegacionit, senatori Chris Coons, demokrat nga Delaware, falënderoi mikpritësit për “225 vite të qenies një aleat dhe partner i mirë dhe i besueshëm” dhe tha se “kemi pasur një dialog të fortë dhe të hapur për mënyrën se si ta çojmë këtë marrëdhënie përpara”.

Senatorja Lisa Murkowski, republikane nga Alaska, tha pas takimeve se vizita pasqyronte një marrëdhënie të fortë ndër dekada dhe se “është një marrëdhënie që duhet ta kultivojmë”. Ajo u tha gazetarëve se “Groenlanda duhet të shihet si aleate, jo si aset, dhe mendoj se ky është mesazhi që po përcjell ky delegacion”.

Ky ton kontrastonte me atë që vinte nga Shtëpia e Bardhë. Trump ka tentuar të justifikojë thirrjet për marrjen e Groenlandës nga SHBA duke pretenduar vazhdimisht se Kina dhe Rusia kanë interesa të tyre mbi ishullin, i cili zotëron rezerva të mëdha të pashfrytëzuara mineralesh strategjike. Shtëpia e Bardhë nuk e ka përjashtuar mundësinë e marrjes së territorit edhe me forcë.

“Kemi dëgjuar shumë gënjeshtra, për të qenë të sinqertë, dhe shumë ekzagjerime mbi kërcënimet ndaj Groenlandës”, tha Aaja Chemnitz, politikane groenlandeze dhe anëtare e parlamentit danez që mori pjesë në takimet e së premtes. “Dhe kryesisht, do të thosha se kërcënimet që shohim tani vijnë nga pala amerikane.”

Murkowski theksoi rolin e Kongresit në buxhet dhe në përcjelljen e mesazheve të qytetarëve.

“Mendoj se është e rëndësishme të nënvizohet se kur i pyet amerikanët nëse mendojnë se është ide e mirë që SHBA të marrë Groenlandën, shumica dërrmuese, rreth 75%, do të thonë se nuk e konsiderojnë një ide të mirë”, tha ajo.

Së bashku me senatoren Jeanne Shaheen, demokrate nga New Hampshire, Murkowski ka paraqitur një projektligj dypartiak që do të ndalonte përdorimin e fondeve të Departamentit amerikan të Mbrojtjes ose Departamentit të Shtetit për të aneksuar ose për të marrë kontrollin e Groenlandës apo të territorit sovran të ndonjë shteti anëtar të NATO-s pa pëlqimin e atij aleati ose autorizimin e Këshillit të Atlantikut të Veriut.

Këshilli Inuit kritikon deklaratat e Shtëpisë së Bardhë

Përplasja po ndikon drejtpërdrejt në jetën e groenlandezëve. Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, tha të martën se “nëse duhet të zgjedhim mes Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës këtu dhe tani, ne zgjedhim Danimarkën. Zgjedhim NATO-n. Zgjedhim Mbretërinë e Danimarkës. Zgjedhim BE-në”.

Kryetarja e Këshillit Inuit Rrethpolar me seli në Nuuk të Groenlandës, i cili përfaqëson rreth 180 mijë Inuit nga Alaska, Kanadaja, Groenlanda dhe rajoni rus i Çukotkës në çështje ndërkombëtare, tha se deklaratat e vazhdueshme nga Shtëpia e Bardhë se SHBA duhet të zotërojë Groenlandën japin “një pasqyrë të qartë se si administrata amerikane i sheh njerëzit e Groenlandës, se si i sheh popujt indigjenë dhe popujt që janë të paktë në numër”.

Sara Olsvig i tha Associated Press në Nuuk se çështja lidhet me “mënyrën se si një nga fuqitë më të mëdha në botë i sheh popujt e tjerë që janë më pak të fuqishëm se ajo. Dhe kjo është vërtet shqetësuese”.

Ajo shtoi se Inuitët indigjenë në Groenlandë nuk duan të kolonizohen sërish.

Foto: AP