Reshjet e rrëmbyeshme që nga fillimi i janarit kanë përmbytur mbi 14 mijë hektarë tokë dhe rreth 1.200 banesa në Shqipëri, duke shkaktuar të paktën një viktimë.

Por përtej motit ekstrem, ekspertët dhe banorët paralajmërojnë se mbeturinat plastike, lumenjtë e pa mirëmbajtur dhe menaxhimi i dobët mjedisor kanë përkeqësuar ndjeshëm situatën, duke kthyer përmbytjet në një alarm të madh për mjedisin dhe shëndetin publik.

Një analizë e agjencisë franceze të lajmeve AFP që noa.al jua sjell më poshtë të plotë, evidenton se që nga fillimi i janarit 2026, reshjet e rrëmbyeshme të shiut kanë shkaktuar përmbytje të rënda në Shqipëri, duke përfshirë 14,000 hektarë tokë, rreth 1,200 shtëpi dhe një person të vdekur.

Ujërat e përmbytjeve po ulen në disa zonat, por forca e përrenjve ka dëmtuar digat dhe disa rajone mbeten ende nën ujë.

Bamorët tregojnë se rrjedha e mbeturinave në kanalët ujore ka përkeqësuar situatën, duke bllokuar lumenjtë. Ramazan Malushi, banor i Shkozetit, thotë se “shtrati i lumit u mbush plotësisht me mbeturina plastike”. Rama postoi një foto të një lumi të bllokuar nga mbeturina, duke thënë: “Kjo është ajo që ndodh nëse i hedh shishet në anë të rrugëve.”

Në Durrës, pas përmbytjeve, grumbuj mbeturinash me baltë janë gjetur në brigjet e lumenjve, ndërsa qese plastike, shishe dhe lodra bllokojnë rrugët ujore. Ekziston frika se mbeturinat do të hidhen në Adriatik, siç ndodhi pas stuhisë së fundit në nëntor 2025, kur plazhe deri në Dubrovnik (Kroaci) u ndotën me mbeturina nga Shqipëria.

Biologu Ferdinand Bego evidenton se lumenjtë po shemben nën qindra ton mbeturina, ndërsa Shqipëria riciklon vetëm 15% të mbeturinave plastike. Ndotesa nga plastika ndot rëndë ekosistemet – tokën, ujin, ajrin – me pasoja shëndetësore të rënda.

Qeveria ka miratuar strategji kombëtare për klimë dhe energji dhe planifikon ligje për ndëshkim më të rëndë të krimeve mjedisore. Megjithatë, opozita kritikon Raman për neglizhencën e supozuar në menaxhimin e kanaleve ujore.

Sipas raportit të Bankës Botërore (2024), Shqipëria është ndër vendet evropiane më të rrezikuara nga fatkeqësitë klimatike.

Artikulli i  AFP:

Që nga fillimi i janarit, reshjet e rrëmbyeshme të shiut kanë lënë 14,000 hektarë të përmbytura, rreth 1,200 shtëpi të përmbytura dhe të paktën një person të vdekur në Shqipëri. Edhe pse ujërat e përmbytjeve po ulen në disa pjesë të vendit, forca e përrenjve ka dëmtuar digat dhe disa zona mbeten nën ujë.

Por vendasit dhe kryeministri i vendit thanë se rrjedha e mbeturinave në kanalet ujore e përkeqësoi problemin, duke bllokuar lumenjtë tashmë të fryrë.

"Këtë vit ishte një katastrofë e vërtetë. Shtrati i lumit u mbush plotësisht me mbeturina plastike, të rrëmbyera nga ujërat e përmbytura", tha për AFP-në Ramazan Malushi, një banor i Shkozetit, pranë bregdetit Adriatik.

Pas përmbytjeve, të cilat detyruan qindra evakuime, kryeministri i vendit, Edi Rama, postoi një foto të një lumi të bllokuar nga mbeturinat.

"Kjo është ajo që ndodh nëse i hedh shishet në anë të rrugëve", tha udhëheqësi në postimin e tij.

Udhëheqësi i krahut të majtë është kritikuar nga opozita e vendit për mënyrën se si i ka trajtuar përmbytjet dhe për neglizhencën e supozuar të kanaleve të kullimit dhe rrugëve ujore, pasi Rama hodhi poshtë thirrjet për të shpallur gjendje fatkeqësie natyrore.

Por Mihallaq Qirjo nga OJQ-ja Qendra e Burimeve Mjedisore tha se çështja e menaxhimit të dobët të lumenjve ka qenë e hershme. Krahas mbeturinave, në lumenjtë e vendit ishin grumbulluar dekada të tëra zhavorri dhe sedimenti, duke ngushtuar rrjedhën e tyre, tha Qirjo.

‘Shkatërrimi’ nën mbeturina

Ujërat e përmbytjeve në qytetin portual të Durrësit, i cili ishte goditur rëndë gjatë reshjeve të rrëmbyeshme, lanë pas grumbuj mbeturinash të mbuluara me baltë në shumë nga brigjet e lumenjve të qytetit, sipas një gazetari të AFP të martën. Qese plastike të hedhura, lodra të ndyra, shishe dhe mbeturina të tjera mund të shihen gjithashtu duke bllokuar rrugët ujore në disa pjesë të qytetit.

Ndërsa ujërat e përmbytjeve lëvizin poshtë rrjedhës drejt detit, ekziston frika se, ashtu si në stuhitë e mëparshme, mbeturinat do të hidhen në Adriatik dhe mund të transportohen nga rrymat në vende të tjera. Një stuhi që goditi rajonin në fund të nëntorit la plazhe deri në Dubrovnik në Kroaci të ndotura me mbeturina që besohet se vijnë nga Shqipëria  mbi 100 kilometra (62 milje) në jug.

"Lumenjtë dhe përrenjtë po shemben nën qindra ton mbeturina", thotë biologu i Universitetit të Tiranës, Ferdinand Bego.

Ndërsa përmbytjet bëhen më të shpeshta për shkak të ndryshimeve klimatike, normat e ulëta të riciklimit në Shqipëri po thellojnë ndikimin e tyre, tha Bego. Vendi riciklon vetëm rreth 15 përqind të mbeturinave të tij plastike, tha ai, ndërsa pjesa tjetër hidhet në deponi ose ilegalisht në natyrë.

Ai tha se efekti i ndotjes nga plastika ishte i gjerë dhe "ndot rëndë të gjitha ekosistemet – tokën, ujin, ajrin – me pasoja të rënda shëndetësore". Qeveria e Ramës ka miratuar një strategji kombëtare për klimën dhe energjinë dhe gjithashtu planifikon ligje për të ndëshkuar më rëndë krimet mjedisore, siç është hedhja e paligjshme e mbeturinave. Shqipëria është ndër vendet evropiane më të rrezikuara nga fatkeqësitë klimatike, sipas një raporti të Bankës Botërore të vitit 2024.