Kanë kaluar tre muaj nga takimi i 13-të i Grupit të Posaçëm për Reformën e Administratës Publike mes Bashkimit Evropian dhe Shqipërisë, i mbajtur në tetor 2025, dhe mesazhi që vjen nga Brukseli mbetet i qartë dhe i pandryshuar: progresi formal nuk mjafton më. Përtej vlerësimeve për hapjen e klasterëve negociues dhe miratimin e strategjive të reja, Bashkimi Evropian i ka lënë qeverisë shqiptare një sërë kërkesash konkrete që lidhen drejtpërdrejt me zbatimin real të reformave.

Në thelb, BE kërkon që Shqipëria të kalojë nga faza e planeve dhe dokumenteve strategjike në fazën e rezultateve të matshme, veçanërisht në reformën e administratës publike, e cila konsiderohet shtylla kryesore që do të përcaktojë ritmin e negociatave të anëtarësimit. Katër muaj më pas, pyetja që shtrohet është e thjeshtë, por thelbësore: cilat janë pritshmëritë konkrete të Bashkimit Evropian ndaj qeverisë shqiptare dhe sa prej tyre janë përkthyer në veprime reale?

Nga raporti pas takimit të 13-të të Grupit të Posaçëm për Reformën e Administratës Publike (PAR) mes Komisioni Evropian dhe Shqipëria, dalin qartë disa kërkesa, porosi dhe pritshmëri konkrete që BE i adreson qeverisë shqiptare. Megjithëse gjuha është diplomatike dhe vlerësuese për progresin, thelbi i mesazhit është i qartë: ritmi, cilësia dhe zbatimi real i reformave do të përcaktojnë shpejtësinë e negociatave të anëtarësimit.

Më poshtë janë pikat kryesore të raportit sipas fushave ku BE ka lënë mesazhe të drejtpërdrejta për qeverinë:

1. Reforma në administratën publike është “çelësi” i negociatave

Mesazhi më i fortë politik i Komisionit është se klasteri i themeleve, ku përfshihet edhe reforma e administratës publike, do të përcaktojë ritmin e përgjithshëm të negociatave.

➡️ Porosia për qeverinë:

Nuk mjafton hapja e klasterëve. BE pret reforma funksionale, të matshme dhe të qëndrueshme, sidomos në administratë, sepse ajo është mekanizmi që do të zbatojë ligjet e BE-së pas anëtarësimit.

2. Strategjitë janë miratuar – tani kërkohet zbatim real

Komisioni përshëndet:

Strategjinë Ndërsektoriale Kundër Korrupsionit 2024–2030

Strategjinë Ndërsektoriale të Reformës së Administratës Publike 2025–2030

Por theksi nuk është te dokumentet, por te zbatimi i tyre efektiv.

➡️ Kërkesa konkrete:

Të forcohen mekanizmat e monitorimit dhe raportimit

Të ketë tregues të qartë performance dhe llogaridhënie reale

➡️ Mesazhi i nënkuptuar:

BE nuk do të vlerësojë më “strategji në letër”, por rezultate të verifikueshme në praktikë.

3. Administratë profesionale dhe e depolitizuar

Në fushën e shërbimit civil dhe burimeve njerëzore, Komisioni është shumë i qartë:

Rekrutimet, ngritjet në detyrë dhe largimet duhet të jenë plotësisht meritore dhe transparente

Administrata duhet të ketë kapacitet real për të zbatuar acquis-në e BE-së

➡️ Porosi direkte për qeverinë:

Të mbyllet hapësira për ndërhyrje politike në administratë

Të profesionalizohet shërbimi civil, jo vetëm në qendër, por edhe në nivel vendor

Edhe strategjia kombëtare e pagave shihet pozitivisht, por BE pret që ajo të përdoret si mjet për tërheqje dhe mbajtje të profesionistëve, jo thjesht si rritje nominale page.

4. Financat publike: transparencë dhe kontroll i pavarur

Komisioni përshëndet Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave 2024–2027, por ngre dy sinjale të forta:

Shqetësim për rishikimet buxhetore përmes akteve normative

Nevojë për një organ të pavarur mbikëqyrës fiskal

➡️ Mesazhi i qartë:

Qeveria duhet të kufizojë fleksibilitetin politik mbi buxhetin dhe të pranojë kontroll institucional të pavarur, sipas standardeve të BE-së.

5. Politika të bazuara në prova, jo në vendime ad hoc

Në zhvillimin dhe koordinimin e politikave, BE kërkon:

Rritje të cilësisë së vlerësimeve të ndikimit rregullator

Konsultime publike reale dhe jo formale

Zbatim të këtyre proceseve edhe për legjislacionin dytësor

➡️ Porosi thelbësore:

Vendimmarrja politike duhet të bazohet në analiza, të dhëna dhe konsultim, jo në urgjenca apo interesa afatshkurtra.

6. Llogaridhënie, transparencë dhe të drejta të qytetarëve

Komisioni vlerëson:

Hapat për qartësimin e linjave të përgjegjësisë institucionale

Miratimin e ligjit të ri për mbrojtjen e të dhënave personale

Por kërkon më shumë:

➡️ Kërkesa shtesë:

Rritje të transparencës

Përmirësim të aksesit në informacion

Zbatim konsekuent të ligjeve, jo selektiv

7. Dixhiitalizimi po ecën, por barazia në akses mbetet problem

BE njeh progresin në digjitalizimin e shërbimeve publike dhe kuadrin e ndërveprueshmërisë, por thekson:

➡️ Porosia kryesore:

Dixhiitalizimi nuk duhet të krijojë përjashtim. Aksesi i barabartë për të gjithë qytetarët dhe bizneset mbetet prioritet absolut.

Gjithashtu kërkohet harmonizimi i ligjeve të veçanta me Kodin e Procedurave Administrative, për të ulur barrën administrative reale.

***

Në thelb, Komisioni Evropian i thotë qeverisë shqiptare:

Keni bërë hapa përpara, por tani hyni në fazën vendimtare;

Reforma duhet të zbatohet, jo të shpallet;

Administrata duhet të jetë profesionale, e depolitizuar dhe funksionale;

Transparenca, kontrolli dhe llogaridhënia nuk janë opsionale;

Dhe arrin në përfundimin se ritmi i anëtarësimit varet drejtpërdrejt nga këto fusha. /noa.al