Bruksel — 7 janar 2026

Debati mbi Groenlandën rikthehet sërish në fokus, pas deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump, i cili ka shprehur interes për kontrollin e ishullit, duke përmendur historikisht edhe mundësinë e një “blerjeje”. Megjithatë, sipas ekspertëve të së drejtës ndërkombëtare, një transaksion i tillë nuk është juridikisht i mundur.

Groenlanda është pjesë e Mbretërisë së Danimarkës dhe gëzon një nivel të lartë autonomi që nga Ligji për Vetëqeverisjen i vitit 2009, duke përfshirë të drejtën për vetëvendosje. Çdo hap drejt pavarësisë ose një marrëveshjeje strategjike duhet të jetë rezultat i një vendimi demokratik të popullit groenlandez dhe i miratuar nga Kopenhageni.

Shtetet e Bashkuara kanë propozuar historikisht ide si një traktat “COFA” – Compact of Free Association – që përdoret me disa shtete të vogla ishullore në Paqësor, ku SHBA ofron mbrojtje dhe ndihmë financiare, duke marrë të drejtën për përdorimin e territorit për qëllime strategjike. Megjithatë, ekspertët nënvizojnë se Groenlanda nuk mund të nënshkruajë një marrëveshje të tillë pa pëlqimin e Danimarkës, dhe kjo nuk është një mundësi aktuale.

Shtetet e Bashkuara tashmë kanë një prani ushtarake në ishull, me Pituffik Space Base, që ka rëndësi kyçe për paralajmërimin raketor dhe mbikëqyrjen hapësinore. Pozicioni gjeografik e bën Groenlandën një aset strategjik në Atlantikun verior, mbi GIUK Gap, korridori mes Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar, të rëndësishëm për monitorimin e aktiviteteve ushtarake të Rusisë dhe Kinës.

Ekspertët paralajmërojnë se ligjshmëria nuk mjafton për mbrojtjen e ishullit: Europa duhet të marrë masa strategjike për të siguruar që Groenlanda të mos ekspozohet ndaj presioneve të jashtme. Në kushtet e statusit aktual, Groenlanda nuk është në shitje dhe as nuk mund të blihet, por mbetet një territor me rëndësi kyçe strategjike që kërkon mbrojtje dhe kujdes ndërkombëtar.