Karakas, 5 janar 2026

Me rreth 303 miliardë fuçi naftë të provuara, Venezuela mban sot rezervat më të mëdha të naftës në botë, ose rreth 17% të totalit global, sipas Institutit Energjitik të Londrës. Kjo shifër e vendos vendin e Amerikës Latine përpara Arabisë Saudite, e cila zotëron rreth 240 miliardë fuçi, shkruan “La Repubblica”.

Pyetja që ngrihet gjithnjë e më shpesh në qarqet politike dhe ekonomike është nëse kjo pasuri kolosale energjetike mjafton për të justifikuar një ndërhyrje që po trondit ekuilibrat globalë.

Interesi i gjigantëve amerikanë të naftës për Venezuelën nuk është i ri. Ai daton që në vitin 1914, kur u shpua pusi i parë i naftës, Mene Grande, në liqenin Maracaibo, duke shënuar fillimin e etheve për “arin e zi”. Pikërisht kësaj historie iu referua edhe Donald Trump gjatë një konference për shtyp, kur deklaroi se “kompanitë amerikane do të dynden” dhe se “SHBA-të do ta udhëheqin vendin gjatë një tranzicioni”.

Përveç naftës, Venezuela prodhon edhe gaz natyror, përfshirë në bashkëpunim me grupin italian Eni për furnizimin e tregut vendas. Në rrethanat aktuale, ekziston mundësia që biznesi të zgjerohet më tej, këtë herë në partneritet me kompani amerikane.

Marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Karakasit kanë qenë historikisht të trazuara, të shënuara nga komplote, regjime autoritare, ndryshime të papritura politike dhe periudha të shkurtra demokracie. Koncesionet e para të naftës për kompani si Exxon, Chevron, ConocoPhillips dhe Texaco datojnë që në vitet ’40, në kulmin e kërkesës gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Në vitin 1960, përballë konkurrencës nga prodhuesit e Lindjes së Mesme, Venezuela u bashkua me Iranin, Irakun, Arabinë Saudite dhe Kuvajtin për të themeluar OPEC-un, me synimin për të balancuar dominimin e gjigantëve perëndimorë. Megjithatë, përçarjet e brendshme të kartelit, të nxitura shpesh në mënyrë indirekte nga SHBA-të, e dobësuan këtë strategji.

Në vitin 1976, Venezuela shtetëzoi prodhimin e naftës, duke vendosur fillimisht një ndarje fitimesh 50-50 me partnerët perëndimorë, e cila më vonë u rrit në 60-40 në favor të shtetit. Periudha e vetme e stabilitetit dhe reformave u shënua në vitet ’90, kur kompania shtetërore Petroleos de Venezuela konsiderohej efikase dhe e besueshme.

Zgjedhja e Hugo Chávez në vitin 1999 shënoi një përshkallëzim të tensioneve, ndërsa pasardhësi i tij, Nicolás Maduro, erdhi në pushtet në vitin 2013. Sanksionet e forta amerikane ndaj sektorit të naftës u vendosën gjatë administratës së parë Trump, në periudhën 2017–2019.

Aktualisht, Venezuela është përjashtuar përkohësisht nga OPEC, së bashku me Libinë dhe Iranin, dhe nën embargo amerikane nuk merr pjesë në vendimmarrjen për kuotat dhe çmimet. Një mbledhje e OPEC është planifikuar për të dielën, por ekspertët nuk presin zhvillime të rëndësishme.

“Çmimet e naftës janë në një ekuilibër shumë të brishtë, rreth 60 dollarë për fuçi,” shprehet Davide Tabarelli, president i Nomisma Energia. Sipas tij, ky nivel relativisht i ulët i çmimeve i ka dhënë Trump-it hapësirë për të vepruar. “Nëse çmimet do të ishin në nivelet e marsit 2022, kur arritën 120 dollarë për fuçi pas pushtimit rus të Ukrainës, vendimi do të ishte menduar dy herë,” shton ai.

Ndërkohë, faktorë si rritja e burimeve të rinovueshme, përhapja e makinave elektrike dhe teknologjitë e kursimit të energjisë po ushtrojnë presion për uljen e kërkesës globale për naftë.

Ekonomisti Patrice Geoffron vlerëson se rritja e çmimeve si pasojë e “luftës së re” të shpallur nga Trump nuk duhet të kalojë 10–20%, dhe do të kufizohet kryesisht te nafta bruto venezueliane, e cila përpunohet në rafineri të specializuara në jug të Shteteve të Bashkuara.

Një tjetër faktor kyç është Kina. Pavarësisht se është një nga blerëset kryesore të naftës venezueliane të eksportuar në mënyrë joformale, Pekini po ndihmon gjithashtu në rindërtimin e infrastrukturës së shkatërruar të naftës, duke rritur shqetësimin në Uashington se mund të fitojë një pozicion strategjik në vend. Sipas CNN, rikthimi i prodhimit në nivele të pranueshme do të kërkonte investime rreth 58 miliardë dollarë.