Donald Trump në telefonatë të ashpër me kryeministren e Danimarkës për Groenlandën. Presidenti amerikan ngulmon se dëshiron të marrë ishullin Arktik

Donald Trump ka treguar se e ka seriozisht vendosmërinë e tij për të marrë Groenlandën dhe e demonstroi këtë në një telefonatë të ashpër me kryeministren e Danimarkës, Mette Frederiksen, sipas zyrtarëve të lartë evropianë.

Presidenti amerikan foli me Frederiksen për 45 minuta javën e kaluar, zbuloi sot gazeta Financial Times që citon noa.al.

Shtëpia e Bardhë nuk ka komentuar lidhur me këtë telefonatë, por Frederiksen ka theksuar se ishulli i madh Arktik — një pjesë autonome e mbretërisë së Danimarkës — nuk është në shitje, ndërkohë që ka vënë në dukje “interesin e madh” të Amerikës për të.

Pesë zyrtarë aktualë dhe të mëparshëm evropianë, të cilët ishin informuar për telefonatën, thanë se biseda kishte shkuar shumë keq.

Ata shtuan se Trump ishte agresiv dhe konfrontues pas komenteve të kryeministres daneze se ishulli nuk është për shitje, pavarësisht ofertës së saj për më shumë bashkëpunim mbi bazat ushtarake dhe shfrytëzimin e mineraleve.

“Ishte e tmerrshme,” tha një prej burimeve. Një tjetër shtoi: “Ishte shumë i vendosur. Një dush i ftohtë. Më parë, ishte e vështirë ta merrje seriozisht. Por tani mendoj se është serioze dhe potencialisht shumë e rrezikshme.”

Detajet e kësaj telefonate pritet të rrisin shqetësimet evropiane se rikthimi i Trump në pushtet do të përkeqësojë marrëdhëniet transatlantike më shumë se kurrë, pasi presidenti amerikan shton presionin ndaj aleatëve që të heqin dorë nga territoret e tyre.

Trump ka nisur mandatin e tij të dytë duke folur për marrjen e Groenlandës, Kanalit të Panamasë dhe madje edhe të Kanadasë.

Shumë zyrtarë evropianë kishin shpresuar se komentet e tij për kontrollin e Groenlandës për arsye “të sigurisë kombëtare” ishin një taktikë negociuese për të fituar më shumë ndikim mbi këtë territor të NATO-s. Rusia dhe Kina po ashtu po përpiqen të fitojnë pozita në Arktik.

Por telefonata me Frederiksen i ka shuar këto shpresa, duke thelluar krizën e politikës së jashtme mes aleatëve të NATO-s.

“Qëllimi ishte shumë i qartë. Ata e duan atë. Tani danezët janë në krizë,” tha një person i informuar për telefonatën. Një tjetër shtoi: “Danezët janë jashtëzakonisht të shqetësuar për këtë.”

Një ish-zyrtar danez shtoi: “Ishte një bisedë shumë e ashpër. Ai kërcënoi me masa specifike kundër Danimarkës, siç janë tarifat e synuara.”

Groenlanda, që ka vetëm 57,000 banorë, është një pikë hyrëse për rrugët e reja detare që po hapen gradualisht nëpër Arktik; ajo gjithashtu përmban minerale të shumta, por të vështira për t’u aksesuar.

“Presidenti Trump ka qenë i qartë se siguria dhe mbrojtja e Groenlandës është e rëndësishme për Shtetet e Bashkuara ndërsa Kina dhe Rusia bëjnë investime të rëndësishme në rajonin e Arktikut,” tha një zëdhënës i Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë.

“Presidenti është i përkushtuar jo vetëm për të mbrojtur interesat e SHBA-ve në Arktik, por edhe për të punuar me Groenlandën për të siguruar prosperitet të përbashkët për të dy kombet.”

Trump kërcënoi në fillim të janarit të vendosë tarifa kundër Danimarkës nëse ajo kundërshtonte mbi Groenlandën. Ai gjithashtu nuk e përjashtoi mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për të marrë kontrollin e ishullit.

“Njerëzit me të vërtetë nuk e dinë nëse Danimarka ka të drejtën ligjore për të, por nëse e ka, ajo duhet ta dorëzojë sepse ne e kemi të nevojshme për sigurinë kombëtare,” tha Trump në një konferencë shtypi disa ditë para se të merrte detyrën.

“Po flas për mbrojtjen e botës së lirë,” shtoi ai. “Keni anije kineze gjithandej. Keni anije ruse gjithandej. Ne nuk do ta lejojmë këtë.”

Múte Egede, kryeministri i Groenlandës, ka theksuar vazhdimisht se banorët e ishullit duan ppavarësimë mirë sesa shtetësi amerikane — ose daneze. Megjithatë, ai ka mirëpritur interesin amerikan në fushat si turizmi dhe minierat.

Frederiksen mbajti një takim me drejtuesit e kompanive të mëdha daneze, duke përfshirë Novo Nordisk dhe Carlsberg, javën e kaluar për të diskutuar kërcënimet e Trump, duke përfshirë tarifat e mundshme ndaj vendit të saj.

Në ditën e telefonatës me Trump, ajo i tha televizionit danez TV2: “Nuk ka dyshim se ekziston një interes i madh për dhe rreth Groenlandës. Bazuar në bisedën që pata sot, nuk ka asnjë arsye për të menduar se ky interes do të jetë më i vogël se ajo që kemi dëgjuar në debatin publik.”