Transmetuar më 25-04-2023, 09:00

Kryeministri Edi Rama publikoi një bisedë me ekipin e mjekëve të Qendrës Spitalore Universitare "Nënë Tereza" në Tiranë, duke realizuar një rrëfim mbi ndërhyrjen kirurgjikale që ai bëri disa ditë më parë për të hequr apendisitin.

Mjekët që morën pjesë në ndërhyrje dhe u bënë më pas pjesë e bashkëbisedimit janë Prof. Arben Gjata, Shef i Shërbimit të Kirurgjisë, Rektor i Universitetit të Mjekësisë Mjek kirurg, Prof. Arben Beqiri, Mjek Kirurg, Dr. Dritan Rehovica, Mjek Kirurg, Prof. Krenar Lilaj, Shef i Shërbimit të Anestezi-Reanimacionit dhe Prof. Ass. Saimir Kuçi, Mjek Anestezist.

Biseda e plotë e zbardhur:

Kryeministri Edi Rama: Jam këtu së bashku me 5 burra që më hynë në trup, falë të cilëve pata një eksperiencë që e kanë patur shumë, një apendesit. Mësova që nuk duhet të kishte ardhur një moshë që nuk është dhe aq e re se zakonisht qenka një prurje e rinisë dhe mbi të gjitha e kalova me lehtësi atë që erdhi më pas, procesi i daljes nga spitali.

Profesor Arben Gjata, shefi i kirurgjisë dhe rektori i Universitetit të Mjekësisë; profesor Krenar Lila, shefi i anestezi-reanimacionit; profesor Arben Beqiri, krirurg; asistent-profesor Saimir Kuqi anestezist dhe doktor Dritan Rahovica, kirurg.

Mirë se erdhët dhe faleminderit që pranuat. Ishte një tjetër surprizë e bukur për mua pas faktit që u operova nga një ekip konsensual politikisht dhe këtu përsëri, jeni të gjithë së bashku për të biseduar nisur nga kjo eksperiencë për në tërësi atë që është këndvështrimi juaj për sistemin, për ecurinë, për gjithçka që ju mund të dëshironi, por mbi të gjitha pyetja ime e parë është; 5 vetë, 3 kirurgë dhe 2 anestezistë për një person të vetëm. Ishte një privilegj për pozicionin që unë kam apo është një praktikë e cila është e ngjashme edhe për njerëzit e zakonshëm?

Profesor Arben Gjata: NĂ« fakt unĂ« para se tĂ« filloja, do doja t’ju bĂ«ja njĂ« dhuratĂ« qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« çip qĂ« Ă«shtĂ« video e gjithĂ« operacionit qĂ« Ă«shtĂ« bĂ«rĂ«.

Kryeministri Edi Rama: Me thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n unĂ« pashĂ« vetĂ«m njĂ« moment vetĂ«m nga skaneri se mua mĂ« pĂ«lqejnĂ« shumĂ« skanerat, se janĂ« si vepĂ«r arti, por kur mĂ« thatĂ« se ky kĂ«tu Ă«shtĂ« apendisiti, m’u duk njĂ« gjĂ« aq e shĂ«mtuar.

Profesor Arben Gjata: Kjo është edhe më e bukur sesa skaneri kështu që..

Kryeministri Edi Rama: ËshtĂ« edhe mĂ« i shĂ«mtuar kĂ«tu se Ă«shtĂ« mĂ« i…

Profesor Arben Gjata: ËshtĂ« i edituar kĂ«tu po nĂ« fakt  Ă«shtĂ« standard, nuk Ă«shtĂ« se u bĂ« ndonjĂ« privilegj. Standard Ă«shtĂ«.

Kryeministri Edi Rama: Pse, gjithmonë ka 3 mjekë, 3 kirugë?

Profesor Arben Gjata: PĂ«rgjithĂ«sisht janĂ« 3 kirurgĂ« dhe 2 anestezistĂ« nĂ« operacione, sidomos nĂ« operacionet e shkallĂ«s sĂ« mesme e tĂ« lartĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ«sisĂ«, nĂ« apendicit mund tĂ« jenĂ« edhe 2 anestezistĂ« e 2 kirurgĂ«. Dukeqenë  se kjo ishte me laparoskopi, ne menduam qĂ« tĂ« ishim me 3 kirurgĂ« dhe 2 anestezistĂ« dhe jemi brenda standardeve. Nuk kemi bĂ«rĂ« asnjĂ« gjĂ« tĂ« veçantĂ«. Faktikisht ekipi ishte i pĂ«rzgjedhur, u pĂ«rgatit qĂ« pĂ«rpara nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« ne tĂ« kishim mundĂ«sinĂ« qĂ« t’u ofronim ndihmĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« mundshme dhe asistencĂ«n mjekĂ«sore mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« mundshme.

Kryeministri Edi Rama: E konfirmon profesor Arbeni këtë normalitet?

Prof. Arben Beqiri: NĂ« ditĂ«t e zakonshme nĂ« fakt nĂ« punĂ«n tonĂ« ne jemi jo 2, 3, 5. Jemi 9, 10 kirurgĂ« ndĂ«rsa ekipet e  urgjencĂ«s zakonisht pĂ«rbĂ«hen nga 5, mjeku primar, asistentĂ«t, 2 anestezistĂ«t, kjo Ă«shtĂ« rutinĂ« nĂ« ditĂ«t e urgjencĂ«s edhe nĂ« shĂ«rbimet e urgjencĂ«s. E vĂ«rteta Ă«shtĂ« qĂ« sĂ«mundjet qĂ« dĂ«mtojnë kĂ«rkojnĂ« dĂ«m, sĂ«mundjet qĂ« dĂ«mtojnĂ« nĂ« fakt siç e pĂ«rshkrova, apendiksi Ă«shtĂ« i keq, apo çdo sĂ«mundje Ă«shtĂ« e keqe, sĂ«mundjet qĂ« dĂ«mtojnĂ« kĂ«rkojnĂ« trajtim qĂ« dĂ«mton mĂ« pak. NĂ« fakt ky Ă«shtĂ« edhe qĂ«llimi i laparoskopisĂ«. QĂ«llimi i laparoskopisĂ« Ă«shtĂ« pikĂ«risht qĂ« pĂ«rmes metodave moderne, tĂ« mund tĂ« dĂ«mtojmĂ« sa mĂ« pak pacientĂ«t. PĂ«r ne tashmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rutinĂ«. VetĂ«m ekipi jonĂ« ka bĂ«rĂ« mbi 15 mijĂ« operacione me laparoskopi dhe me shumĂ« e shumĂ« ndĂ«rhyrje tĂ« tjera qĂ« nĂ«se do tĂ« kishim kohĂ« tĂ« tregonim ndonjĂ« histori tĂ« shkurtĂ«r, do tĂ« mund ta bĂ«nim. E vĂ«rteta Ă«shtĂ« qĂ« pĂ«r ne, sĂ«mundjet janĂ« tĂ« ndryshme, por pacientĂ«t janĂ« njĂ«soj. JanĂ« njĂ«soj nĂ« aspektin e pĂ«rgjigjes sonĂ« ndaj trajtimit tĂ« tyre. E them kĂ«tĂ« me bindje tĂ« sigurt pĂ«r tĂ« mos lĂ«nĂ« asnjĂ« hije dyshimi edhe pĂ«r prezencĂ«n time duke dashur t’ju falenderoj pĂ«r besimin nĂ« sensin e asaj qĂ« ne trajtojmĂ« pacientĂ« tĂ« ndryshĂ«m nga tĂ« gjitha shtresat e shoqĂ«risĂ«. Sot shoqĂ«ria Ă«shtĂ« diferencuar mirĂ« dhe Ă«shtĂ« e qartĂ« kjo, por pĂ«r dikĂ« qĂ« ka disa zgjedhje, dhe jam i sigurt duke mos e tepruar, qĂ« pĂ«r njĂ« kryeministĂ«r mund tĂ« kishte zgjedhje tĂ« shumta nĂ« sistemin privat, mund tĂ« kishte zgjedhje tĂ« shumta ndoshta jashtĂ« ShqipĂ«risĂ«, ndoshta njĂ« profesor i huaj nĂ« ShqipĂ«ri, gjĂ«ra qĂ« kanĂ« ndodhur pĂ«rpara, gjĂ«ra qĂ« aplikohen edhe sot jo vetĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri, por edhe nĂ« vende tĂ« tjera. Fakti qĂ« ju zgjodhĂ«t sistemin publik shqiptar dhe qĂ« ndĂ«r tĂ« tjera zgjodhĂ«t qĂ« njĂ« kirurg qĂ« pĂ«rfaqĂ«son edhe njĂ« forcĂ« tjetĂ«r politike, nĂ« konkurrencĂ« me tuajĂ«n, ishte kirurgu operator, tregon qĂ« nĂ« fakt kjo Ă«shtĂ« njĂ« pjesĂ« e emancipimit ose e arritjes sĂ« besimit. Tregon qĂ« kjo Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme, tĂ« themi pĂ«r interesin publik, besimi tek sistemi publik Ă«shtĂ« shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r qytetarĂ«t tanĂ« dhe them qĂ« pĂ«rkundĂ«r tĂ« metave qĂ« do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« jenĂ«, jam i bindur qĂ« nĂ« shumĂ« vende tĂ« tjera, mjekĂ«t dhe pacientĂ«t kanĂ« objeksionet e tyre, prapĂ« mendoj qĂ« sĂ«mundjet, sidomos sĂ«mundjet e rrezikshme kĂ«rkojnĂ« trajtime sa mĂ« tĂ« lehta pĂ«r pacientĂ«t qĂ« tĂ« mund t’i tejkalojnĂ« ato.

Kryeministri Edi Rama: Profesor, nuk është se unë ju zgjodha në fakt..

Prof. Arben Beqiri: Ju urdhëruan!

Kryeministri Edi Rama: UnĂ« isha shtrirĂ« kur profesor Gjata erdhi dhe tha; ‘’kemi me vete edhe njĂ« ish-ministĂ«r shĂ«ndetĂ«sie’’. UnĂ« thashĂ« largqoftĂ« Nard Ndoka dhe pastaj pashĂ« ju dhe pĂ«r hir tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s pĂ«r arsye tĂ« shefes sime tĂ« kabinetit qĂ« mesa kam mĂ«suar ju njeh prej shumĂ« kohĂ«sh, qĂ« nga koha e studimeve mbase dhe flet me njĂ« respekt tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m, kur u bĂ« ajo qeveria qĂ« unĂ« nĂ« fakt nuk mora pjesĂ« nĂ« asnjĂ« mbledhje, s’jemi takuar asnjĂ«herĂ« as si kryeministĂ«r dhe as si ministĂ«r, tha, po tĂ« paktĂ«n njĂ« profesionist i lartĂ«, i hajrit, kĂ«shtu qĂ« e para. E dyta, tani juve mund t’ju akuzojnĂ« pĂ«r çdo gjĂ« po nuk ka njeri t’ju akuzojĂ« pĂ«r patronazhistĂ«. Prandaj unĂ« mund ta sjell kĂ«tu atĂ« qĂ« ju mĂ« thatĂ« dhe mĂ« ka bĂ«rĂ« shumĂ« pĂ«rshtypje dhe mĂ« ka pĂ«rkĂ«dhel sedrĂ«n pak, por edhe mĂ« ka prekur nĂ« njĂ« sens mĂ« tĂ« gjerĂ«; pĂ«rpara se tĂ« largoheshit erdhĂ«t tek shtrati dhe mĂ« dhatĂ« dorĂ«n dhe mĂ« thatĂ«: “ne kemi operuar shumĂ« ministra, zĂ«vendĂ«skryeministra, figura publike, etj., etj, por fatkeqĂ«sisht deri mĂ« sot vetĂ«m nĂ« spitale private dhe ishte privilegj pĂ«r spitalin publik qĂ« tĂ« kishte kryeministrin”. Natyrisht qĂ« po ta kishte thĂ«nĂ« patronazhisti, nuk do kisha guxu me e sjellĂ« kĂ«tu me zĂ« dhe me figurĂ« se do tĂ« hante dynjanĂ« familjarisht, por e solla kĂ«tu pĂ«r tĂ« thĂ«nĂ« diçka, sa herĂ« vija nĂ« spital pĂ«r arsye pune ose edhe pĂ«r tĂ« parĂ« ndonjĂ« tjetĂ«r, ndjeja gjithmonĂ« kĂ«tĂ« lloj tmerri qĂ« mbetej si tĂ« thuash spitali i atyre qĂ« nuk kishin njĂ« mundĂ«si tĂ« dytĂ« pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« ndĂ«rkohĂ« qĂ«, çka e bĂ«nte tmerrin tĂ« plotĂ«, ishte qĂ« ata qĂ« operojnĂ« operacione deri mĂ« tĂ« vĂ«shtirat nĂ« strukturat private, jeni po ju. Nuk Ă«shtĂ« se vijnĂ« nga… dhe gjithmonĂ« thosha nĂ« rast se ka njĂ« gjĂ« qĂ« do mĂ« japĂ« sodisfaksion, do jetĂ« qĂ« po tĂ« kem nevojĂ« unĂ« ose familja ime, tĂ« vijĂ« dita qĂ« tĂ« jem nĂ« gjendje, tĂ« ofroj pikĂ«risht kĂ«tĂ« gjĂ« pĂ«r rolin qĂ« kam, qĂ« spitali publik dhe pĂ«r hir tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s unĂ« sot besoj, tani mund tĂ« edhe tĂ« mos jem i saktĂ« sepse me thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n nĂ« spitalet private kĂ«tu nuk para kam qenĂ« dhe nuk mund tĂ« bĂ«j atĂ« krahasimin e plotĂ«, por besoj qĂ« nĂ« QSUT dhe nĂ« shumĂ« spitale tĂ« tjera qĂ« janĂ« futur nĂ« kĂ«to standarde nuk ka asnjĂ« lloj diskutimi, ka avantazh ndaj strukturave private. Ky Ă«shtĂ« opinioni im, mbase nuk jam plotĂ«sisht i saktĂ«.

Profesor Arben Gjata: NĂ« lidhje me kĂ«tĂ« nĂ« fakt, standardet qĂ« ne kemi aktualisht janĂ« standarde nga mĂ« tĂ« mirat qĂ« ekzistojnĂ« jo vetĂ«m nĂ« ShqipĂ«ri, por janĂ« nga standardet mĂ« tĂ« larta nĂ« rajon dhe standarde shumĂ« tĂ« larta nĂ« nivel tĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«s. Nuk ka asnjĂ« ndryshim. Ne kemi pasur jo mĂ« pak se para disa muajsh njĂ« mikun tonĂ« amerikan i cili ka ardhur nĂ« ShqipĂ«ri qĂ« nga ‘91 qĂ« Ă«shtĂ« Mark Johnson i cili ka qenĂ« shefi i gastroenterologjisĂ« tĂ« spitalit Navy Hospital nĂ« Washington aty ku operohen presidentĂ« nĂ« AmerikĂ« dhe qĂ« ka qenĂ« gastroenterologu personal i Bill Klinton dhe George W Bush dhe mbasi e çova pĂ«r tĂ« parĂ« se ai kishte qenĂ« te spitali i vjetĂ«r, pĂ«r tĂ« parĂ« spitalin e ri, tha: “Jam shumĂ« i emocionuar” – tha, “se mbaj mend spitalin e vjetĂ«r qĂ« nĂ« ’91-in gjĂ«monim dhe minjtĂ« me fshesĂ« pĂ«r t’i nxjerrĂ« nga pavioni”. Dhe kur hyri nĂ« sallĂ« tha nĂ« fakt, “tani unĂ« s’di çfarĂ« tĂ« them. Po ta them me zĂ« tĂ« ulĂ«t”, – tha, “qĂ« standardin e kemi njĂ«soj”, se kishte dhe kolegĂ« tĂ« tjerĂ« amerikanĂ«. Standardet i keni njĂ«soj siç janĂ« nĂ« Bethesda. PĂ«r standardet e sallĂ«s sĂ« spitalit te reanimacionit janĂ« nĂ« kushtet mĂ« optimale tĂ« mundshme. Ne shpresojmĂ« qĂ« nĂ« tĂ« ardhmen nĂ«se ua kĂ«rkojnĂ« dhe kĂ«shtu se kemi biseduar dhe me ministren qĂ« tĂ« mundemi tĂ« fusim dhe robotikĂ«n nĂ« kirurgjinĂ« e pĂ«rgjithshme dhe nĂ« kirurgjinĂ« urologjike, ndoshta pĂ«r njĂ« vit, njĂ« vit e gjysmĂ« diçka e tillĂ«, qĂ« do ishte njĂ« sukses shumĂ« i madh pĂ«r kirurgjinĂ« shqiptare dhe kjo do na çonte gjithmonĂ« e mĂ« shumĂ« faktikisht, kjo lloj kirurgjie, kirurgjia laparoskopike dhe kushtet e spitalit. Kur hyjmĂ« aty patĂ«m njĂ« problem me thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n. Ne vinim nga njĂ« pavion qĂ« kishte 3 salla operacioni, kishte dhe 55-60 shtretĂ«r. 55 i kishim me letĂ«r, por 60 i bĂ«nim se i merrnim borxh. HyjmĂ« nĂ« njĂ« pavion qĂ« kishte dy salla operacionesh dhe 28 -30 shtretĂ«r operatore, thonim si do t’ia dalim faktikisht se ishte gjithĂ« ajo prurje e madhe. Ka qenĂ« gjithmonĂ« klinika qĂ« ka pasur numrin mĂ« tĂ« madhe tĂ« operacioneve qĂ« bĂ«hen nĂ« ShqipĂ«ri, nuk krahasohet as me spitalet e tjera publike, as me spitalet private. Faktikisht falĂ« teknologjisĂ« sĂ« re, ambienteve shumĂ« mĂ« tĂ« mira qĂ« pacientĂ«t dalin shumĂ« shpejt. NĂ« vitin 2022 kemi arritur rekordin historik tĂ« interventeve tĂ« kryera, pra kemi bĂ«rĂ« 2800 operacione brenda vitit dhe ndĂ«rkohĂ« Ă«shtĂ« futur dhe njĂ« procedurĂ« e re qĂ« Ă«shtĂ« ERCP qĂ« Ă«shtĂ« lirimi i rrugĂ«ve tĂ« tĂ«mthit nga gurĂ«t ose nga tumoret tĂ« cilĂ«t ishin tĂ« gjithĂ« pacientĂ« qĂ« operoheshin dhe qĂ« tani rrinĂ« 24-48 orĂ« nĂ« spital dhe dalin nĂ« shtĂ«pi dhe nuk Ă«shtĂ« me ndĂ«rhyrje operatore, vetĂ«m me fibroskopi dhe numri i tyre ishte rreth 285 dhe duke llogaritur qĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« kosto e kĂ«saj procedure kur bĂ«het nĂ« privat mesatarja ishte rreth 2 mijĂ« euro. NĂ«qoftĂ«se do shumĂ«zojmĂ« 285 me 2 mijĂ«, janĂ« rreth 500 mijĂ« euro qĂ« i janĂ« kursyer qytetarĂ«ve shqiptarĂ« vetĂ«m vitin e fundit. ËshtĂ« bĂ«rĂ« me gjithĂ« mend njĂ« hap shumĂ« i madh dhe ajo qĂ« Ă«shtĂ« tjetĂ«r shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme besoj, Ă«shtĂ« qĂ« ky spital Ă«shtĂ« inauguruar pak para se tĂ« fillonte COVID-i, ju keni qenĂ« nĂ« inaugurim, ku profesor Besimi se ne kemi pasur njĂ« fat shumĂ« tĂ« madh, kemi patur profesorĂ« shumĂ« tĂ« mirĂ«, qĂ« tha: “unĂ« s’e kam parĂ« as nĂ« Ă«ndrrat mĂ« tĂ« bukura tĂ« miat” dhe faktikisht njĂ« nga gjĂ«rat qĂ« ne kemi arritur tĂ« bĂ«jmĂ« pas tre vjetĂ«ve Ă«shtĂ« qĂ« duket sikur godina ishte inauguruar dje. Dhe njĂ« pjesĂ« mendonin se ishte spital i ri, vendi i operacionit nuk e dinin qĂ« ishin ato salla qĂ« ishin inauguruar qĂ« para tre vitesh.

Kryeministri Edi Rama: Aty ishte njĂ« eksperiencĂ« vĂ«rtetĂ« shumĂ« interesante ta shikoje, jo mĂ« nga sytĂ« e atij qĂ« vjen pĂ«r ta parĂ« pĂ«r inspektim, inaugurim apo ku di unĂ«, por nga sytĂ« e atij qĂ« Ă«shtĂ« pacient dhe pret aty qĂ« tĂ« kenĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«n. Po i drejtohem profesor Krenarit sepse ana tjetĂ«r e medaljes e njĂ« procedure tĂ« tillĂ« Ă«shtĂ« anestezia, nuk diskutohet, pa anestezinĂ« kirurgĂ«t janĂ« me duart lart dhe desha tĂ« bĂ«j njĂ« pyetje qĂ« ka tĂ« bĂ«jĂ« pĂ«rsĂ«ri me standardet, se dakord tĂ« gjitha kĂ«to janĂ« siç i tha profesor Gjata dhe kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me investimet, me infrastrukturĂ«, por nga ana tjetĂ«r Ă«shtĂ« standardi i shĂ«rbimit tĂ« njerĂ«zve dhe mua mĂ« ka bĂ«rĂ« njĂ« pĂ«rshtypje tĂ« jashtĂ«zakonshme stafi juaj i infermierĂ«ve, i infermiereve. DomethĂ«nĂ« nuk e di, njĂ« shĂ«rbim dhe gjĂ«ja qĂ« bĂ«ra, ju thoja vazhdimisht “tĂ« shkoj pak nĂ« banjĂ«, tĂ« shkoj nĂ« banjĂ«â€ dhe mĂ« thonin: “jo, jo nuk ka nevojĂ« se Ă«shtĂ« kartoteri, s’ka nevojĂ«â€, ishte fiksimi pĂ«r tĂ« parĂ« tinĂ«z nĂ« radhĂ«n e shtretĂ«rve ku shĂ«rbeheshin pacientĂ«t e tjerĂ« dhe pĂ«r tĂ« kapur detaje sado tĂ« vogla nĂ«se infermierĂ«t bĂ«nin tĂ« njĂ«jtĂ«n gjĂ«, por nĂ« fakt pastaj u desh nĂ« fund fare ta mĂ«soja se ato qĂ« ishin aty nĂ« fakt ishin infermiere qĂ« i shĂ«rbenin dhe atyre.

– TĂ« jesh i sigurtĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«. TĂ« jeni i sigurtĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« qĂ« sapo thatĂ« sepse aty nĂ« reanimacion shĂ«rbehet me cilĂ«si.

Kryeministri Edi Rama: Mu drejtuat me dy fjali, një si pacient, një si kryeministër. Të jesh i sigurt për këtë dhe të jeni i sigurt për këtë.

– DomethĂ«nĂ« aty shĂ«rbehet me cilĂ«si tĂ« lartĂ« falĂ« njĂ« grupi infermieresh tĂ« reja tĂ« cilat kanĂ« filluar ditĂ«n e punĂ«s me spitalin e ri ku vetĂ« jemi munduar si mjekĂ« specialistĂ« pĂ«r t’i mĂ«suar ato pasi ende nuk kishin informacion apo aftĂ«sinĂ« e duhur pĂ«r tĂ« punuar nĂ« reanimacion. Dhe tani ato janĂ« tĂ« zonjat qĂ« tĂ« trajtojnĂ« tĂ« gjithĂ« tĂ« sĂ«murĂ«t me dashuri dhe duke u mbĂ«shtetur nga njĂ« sĂ«rĂ« aparatesh tĂ« cilĂ«t aty nĂ« reanimacionin tonĂ« nuk mungojnĂ«, mirĂ«mbahen dhe gjithmonĂ« kujdesen pĂ«r tĂ« siguruar shĂ«rbimin te pacientĂ«t, por edhe pĂ«r tĂ« mirĂ«mbajtur ambientin dhe gjithçka qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« reanimacion. ËshtĂ« kĂ«naqĂ«si tĂ« dĂ«gjosh pĂ«r ato infermiere tĂ« cilat sakrifikojnĂ« shumĂ« dhe tĂ« jeni tĂ« sigurtĂ« qĂ« nuk ishit rast i veçantĂ«, por me tĂ« njĂ«jtĂ«n cilĂ«si dhe tĂ« njĂ«jtĂ«n devotshmĂ«ri ato i shĂ«rbejnĂ« vĂ«rtetĂ« çdo pacienti, kĂ«tĂ« e them me bindje dhe me pĂ«rgjegjĂ«si.

Kryeministri Edi Rama: Më ka bërë shumë përshtypje lëvizja e duarve, zhdërvjelltësia gjithë kohës, buzëqeshja, hyrja dalja si fantazma, një gjë e jashtëzakonshme domethënë, një shërbim spektakolar që është vërtetë pjesa tjetër e gjithë problematikës që ne kemi për të arritur standardet, sepse njëra anë është standardet e gjithë aparaturave, ana tjetër është standardet e gjithë kapitalit njerëzor që ka sistemi.

–  Standardet krijohen, por edhe duhet tĂ« mbahen. Duhet punĂ« edhe pĂ«rkushtim pĂ«r t’i mbajtur standardet. Mos t’i lĂ«sh gjĂ«rat qĂ« tĂ« degradojnĂ« hap pas hapi sepse shpesh na ndodh qĂ« duke lĂ«shuar nĂ« diçka, njĂ« ditĂ« mĂ« vonĂ« lĂ«shojmĂ« nĂ« diçka tjetĂ«r dhe vetĂ«m kur e gjejmĂ« veten nĂ« fund fare. Kjo Ă«shtĂ« ajo qĂ« mban pĂ«rditĂ«, mban edhe stafin qĂ« qoftĂ« ambientet, qoftĂ« edhe niveli i shĂ«rbimit tĂ« jetĂ« cilĂ«sor.

Kryeministri Edi Rama: Unë, ajo që i kam thënë Ogertës ditën që kemi hyrë kur ishte kompletuar, i thashë: ky është një përbindësh që po nuk u mirëmbajt, ky ha vetveten shumë shpejt. Vetëm pastërtia aty, për ta garantuar pastërtinë në ato hapësira, në gjithë ato hyrje dalje e kompleksitete, por ju pyes ju me spond, a jam gabim fare apo kam pak të drejtë që doktor Saimiri kishte pak emocione? Unë gjatë operacionit nuk ju pashë, por roli juaj kam përshtypjen ka një kërkesë psikologjike të madhe se ju jeni ata që të vendosni në gjumë, por jeni ata që duhet të ktheni, pra të nisni për një botë ku nuk sheh as ëndrra dhe pastaj duhet të ktheni mbrapsht!

Prof. Krenar Lilaj: Anestezia është një proces i komplikuar, shumë i komplikuar krahasuar me kirurgjinë. Në qoftë se kirurgjia është e vështirë.

Kryeministri Edi Rama: A t’u duk sikur kishte pak emocione?

Prof. Krenar Lilaj: Nuk besoj.

Kryeministri Edi Rama: Mirë pra, siklet, ti e quan siklet.

Prof. Krenar Lilaj: Në momentin që morëm informacionin që ishit me apendicit, sigurisht u stresuam pak sepse kirurgjia apo mjekësia në përgjithësi nuk është shkencë ekzakte, përgjegjësia ishte e madhe dhe subjekti ishte i vështirë. Subjekti ka të bëjë shumë.

Kryeministri Edi Rama: Po pse ishte i vështirë? Unë u solla normalisht, kam përshtypjen.

Prof. Krenar Lilaj: Përveç përgjegjësitë së subjektit, por është ndryshe në anestezi të menaxhosh një njeri me peshë normale dhe ndryshe një pacient 1 m e 98, 124 kile.

Kryeministri Edi Rama: MĂ« i madhi i kuajve pĂ«r t’u shtrirĂ« pĂ«rtokĂ«, patjetĂ«r.

Prof. Krenar Lilaj: KĂ«shtu qĂ« ishte e vĂ«shtirĂ«. Ne ndĂ«rtuam me Sajmirin sĂ« bashku njĂ« plan anestetist. FatmirĂ«sisht, u shfaqĂ«t nĂ« ekran disa ditĂ« ose tĂ« gjitha ditĂ«t ku ne prisnim qĂ« tĂ« vinte puna deri nĂ« operacion dhe sa herĂ« shihja nĂ« ekran, mendoja si do ta menaxhojmĂ« kĂ«tĂ« njeri. MegjithatĂ«, njeri jeni, qenie humane, kĂ«shtu qĂ« ne jemi tĂ« aftĂ« tĂ« menaxhojmĂ« edhe qenie humane tĂ« njĂ« rĂ«ndĂ«sie tĂ« tillĂ«, peshe tĂ« tillĂ« dhe…

Kryeministri Edi Rama: MĂ« vonuan?

Prof. Krenar Lilaj: Jo, aspak. Ndërtuam një plan anestetik që nuk ishte i lehtë. Në qoftë se ka kirurgji të vështirë, ka dhe anestezi të vështirë, por në qoftë se ka kirurgji të lehtë jo domosdoshmërisht anestezia është e lehtë. Anestezia është një proces që do të kryhet brenda disa minutave ku ti ke të gjithë parametrat jetësore në dorë dhe duhet të marrësh në dorë situatën dhe duhet të shmangësh çdo komplikacion të mundshëm i cili në këto momente mund të jetë edhe fatal. Me Sajmirin ndërtuam një plan anestetik që përpara disa ditësh. Sigurisht, kur u paraqitët në spital, emocionet ishin vetëm minutat e para, pastaj ato ranë fare dhe ju u shndërruat në një pacient të zakonshëm. Në momentin e intubimit, nuk kishim fare emocion.

Kryeministri Edi Rama: Lëre të flasë Sajmiri se një nga informacionet që më erdhën nga shërbimet sekrete ishte që Sajmiri nuk i jep as dorën pacientit para operacionit se është supersticioz.

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: Po, Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« kjo. Nuk Ă«shtĂ« e zakonshme qĂ« pacienti tĂ« jetĂ« kryeministri. Me thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n, kishim siklet, por sikleti, siç e tha dhe profesor Krenari na iku nĂ« momentin kur ne krijuam njĂ« kontakt. Me sinqeritet, po shmangia çdo kontakt me ju se nuk doja t’iu jepja dorĂ«n. Kjo Ă«shtĂ« e sinqertĂ«.

Kryeministri Edi Rama: Po pse të është krijuar ky supersticion?

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: Unë punoj në Kardiokirurgji dhe një fatalitet në kardiokirurgji është pacienti vdes, nuk del nga salla e operacionit. Për një koincidencë, më ka qëlluar që shumë pacientëve që u jepja dorën para, qëllonin që nuk dilnin nga salla dhe e bëra taksative që nuk do i jap dorën pacientëve përpara, më dukej sikur ia jepja dorën pacientëve dhe shkonin në botën tjetër.

Kryeministri Edi Rama: Po që atëherë nuk ka ndodhur?

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: Në mënyrë absolute jo.

Kryeministri Edi Rama: Mos ia fut kot. Po a ka ndodhur që të shkojë ndonjëri në botën tjetër gjithsesi?

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: Jo. Kanë qenë pacientë kryesisht pacientë që vuanin nga patologjitë e aortës, disreksion aorte që ishin raste shumë të rënda, kirurgji shumë madhore dhe ishin në fazat e zhvillimit. Duhet thënë dhe diçka; ne i morëm masat, siç tha dhe profesor Krenari, për të shmangur atë që quhet Sindrona e mikut dhe sindroma e personit VIP. Tek personat që ti mendon që duhet të ecë sa më mirë, aty të ndodh komplikacioni dhe me sinqeritet, dubluam çdo gjë; çdo gjë e kishim dysh, dy reanimatorë, dy defribilatorë, çdo gjë ishte dyshe në sallë, por me thënë të drejtën duhet ta them që ishe pacient i mbarë, na eci shumë fjollë.

Kryeministri Edi Rama: Nga afër nuk jam aq i keq sa dukem nga larg, jam diku në mes.

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: Shiko, sikleti ishte operacioni, siklet ishte dhe kjo kur morëm vesh që do kishim emisionin Podcast, folëm me profesor Krenarin, bo bo të zitë ne, më mirë në sallë, i thashë.

Kryeministri Edi Rama: Po mirĂ«, nuk ju solli njeri me zor. Madje, unĂ« i thashĂ« shoqes suaj qĂ« keni nĂ« kabinetin tim, Valin, se ju Valin keni shoqe nga shkolla dhe madje Vali mĂ« tha, pse nuk bĂ«n njĂ« Podcast me kĂ«ta?”.  I thashĂ«, “Po a vijnĂ« kĂ«ta?” “Po pse tĂ« mos vijnĂ«?”.

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: ËshtĂ« problemi ynĂ« se nuk jemi njerĂ«z qĂ« dalim shumĂ« nĂ« publik.

Kryeministri Edi Rama: Kjo Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«, por arsyeja kryesore qĂ« mĂ« ka shtyrĂ« mua tĂ« bĂ«j kĂ«tĂ« podcastin Ă«shtĂ« pikĂ«risht qĂ« tĂ« krijohet mundĂ«sia qĂ« njerĂ«zit tĂ« komunikojnĂ« ndryshe nga çfarĂ« komunikohet edhe kur del nĂ« televizor dhe ata qĂ« ndjekin tĂ« shohin qĂ« nuk Ă«shtĂ« jeta ajo qĂ« shihet e interpretuar nga filtrat e televizioneve, nga filtrat e tensioneve, emocioneve, streseve, zakoneve tĂ« kĂ«qija dhe mbi tĂ« gjitha, Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« kjo qĂ« mjekĂ«t pothuajse nuk dalin fare gjĂ«kundi dhe pĂ«r shkak tĂ« njĂ« kulture, tĂ« njĂ« inercie, tĂ« njĂ« zakoni tĂ« krijuar, janĂ« bĂ«rĂ« target dhe madje ndjej njĂ« solidaritet shumĂ« tĂ« fortĂ« me mjekĂ«t dhe infermierĂ«t se mĂ« duket sikur jemi nĂ« njĂ« varkĂ« ku tĂ« gjithĂ« politikanĂ«t janĂ« hajdutĂ«, tĂ« gjithĂ« mjekĂ«t janĂ« hajdutĂ«, tĂ« gjithĂ« vjedhin. Tani, qĂ« ka qĂ« abuzojnĂ«, as nuk diskutohet madje unĂ« them mĂ« shumĂ« nĂ« anĂ«n e politikĂ«s sesa nĂ« anĂ«n e mjekĂ«sisĂ«, qĂ« do tĂ« thotĂ« qĂ« marzhi Ă«shtĂ« komplet tjetĂ«r, por kjo vjen edhe si rezultat i faktit qĂ« shumĂ«kush flet pĂ«r spitalet, pĂ«r mjekĂ«t pa shkuar nĂ« spital dhe pa kaluar nga eksperiencat. Ato qĂ« i kalojnĂ« eksperiencat direkt kanĂ« tjetĂ«r… unĂ« kam shumĂ« raste qĂ« mĂ« shkruajnĂ« dhe mĂ« thonĂ«, “ua, ishim tek NĂ«nĂ« Tereza. Ua, as e kemi pritur kurrĂ«, si na kanĂ« trajtuar”. MirĂ«po, ku del kjo? KĂ«tĂ« as nĂ« media nuk e dĂ«gjon, se nĂ« media do dĂ«gjosh vetĂ«m nĂ« mos gabohem tani 55-60 mijĂ« ndĂ«rhyrje kirurgjikale qĂ« bĂ«hen nĂ« ShqipĂ«ri, nja 25-30 mijĂ« mikro-kirurgjikale, qĂ« janĂ« 90 mijĂ«. Tani, nĂ« 90 mijĂ«, 1 rast, 2, 3 mund tĂ« jenĂ« fatalĂ«, 5 ose 10 sepse Ă«shtĂ« pjesĂ« e luftĂ«s atje. ËshtĂ« luftĂ« atje, nuk Ă«shtĂ« se futesh, bĂ«n njĂ« dush edhe del. BĂ«hen lajm e bĂ«het nami dhe mjekĂ«t nĂ« ato raste kur dalin flasin, dalin si persona tĂ« pandehur para publikut dhe nĂ« kĂ«tĂ« aspekt unĂ« ndjehem shumĂ« solidar dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« mundĂ«si edhe pĂ«r tu parĂ« dhe pĂ«r tĂ« na parĂ«, nĂ« kuptimin, nĂ« rastin tuaj si mjekĂ«, qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« fushĂ« e jetĂ«s sĂ« vendit ku bĂ«het njĂ« betejĂ« e pĂ«rditshme pĂ«r tĂ« mbrojtur shĂ«ndetin e njerĂ«zve dhe ku po ecĂ«n gjithmonĂ« e mĂ« mirĂ« gjĂ«ja sepse mjekĂ«t po pajisen me armĂ«, me instrumente, me mundĂ«si, me kushte sepse kur ti gjĂ«moje miun me fshesĂ« dhe kĂ«tu kishe… Madje do kisha shumĂ« qejf qĂ« nĂ«se keni histori tĂ« shkurtra pĂ«r t’i ndarĂ«, t’i ndanit se dĂ«gjova profesor Benin qĂ« tha. Dje nĂ« drekĂ« isha me familjen dhe vijnĂ« disa tĂ« njohur qĂ« njĂ«ri prej tĂ« cilĂ«ve kishte bĂ«rĂ« apendicitin para nuk e di sesa vitesh dhe tha unĂ« jam gjallĂ« vetĂ«m sepse ishin mjekĂ«t qĂ« bĂ«nĂ« gjithçka ndĂ«rkohĂ« qĂ« s’kishte asnjĂ« gjĂ« tjetĂ«r dhe pĂ«r tĂ« mĂ« nxjerrĂ« nga kati i dytĂ« nĂ« kat tĂ« parĂ«, a nga kati i tretĂ« nĂ« katin e dytĂ«, mĂ« morĂ«n 4 çuna me batanije dhe s’kishte as krevat pĂ«r tĂ« mĂ« çuar dhe mĂ« çuan poshtĂ«. MjekĂ«t janĂ« realisht e them me shumĂ« bindje, janĂ« realisht njĂ« target komplet i padrejtĂ« i njĂ« opinioni qĂ« “hĂ« mo se kĂ«ta marrin”, po kur dĂ«gjon qĂ« e thonĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« normale. UnĂ« kam bĂ«rĂ« dhe luftĂ«ra pĂ«r kĂ«to punĂ« nĂ« ato komentet nĂ« Facebook, pastaj hoqa dorĂ« nga tĂ« gjitha llojet e komenteve dhe s’merrem mĂ«, por po tĂ« shohĂ«sh gjĂ«ja mĂ« e thjeshtĂ«, “nuk tĂ« prekin me dorĂ« pa i dhĂ«nĂ« lek”. Ua! NdĂ«rkohĂ« qĂ« aty, nĂ« atĂ« pavijon ku isha unĂ«, ishin shtrirĂ« njerĂ«z nga tĂ« gjitha rrugĂ«t e jetĂ«s dhe trajtimi ishte njĂ«soj i barabartĂ«.

Prof. Ass. Sajmir Kuçi: Po edhe disa mesazhe që lexon në Facebook thonë sa para iu dha kryeministri-doktorëve?!

Kryeministri Edi Rama: Po, po ç’e pyet. KĂ«tu doktor Rehovica ishte i treti nĂ« kĂ«tĂ«. DomethĂ«nĂ« ishte Messi, Mbappe, ti ishe Neymari i rastit. Po ndĂ«rkohĂ« dy shefa kĂ«tu, dy profesorĂ«, po ti çfarĂ« bĂ«re me çfarĂ« u more?

Dr. Dritan Rehovica: Me gjëra të vogla për të ndihmuar profesorët.

Kryeministri Edi Rama: Cila është puna e kirurgut të tretë aty?

Dr. Dritan Rehovica: Sigurisht ndihmon për të bërë sa më funksional operacionin. Mund të mbash ndonjë instrument.

Kryeministri Edi Rama: ËshtĂ« harmonizimi i shumĂ« duarve nĂ« njĂ« zonĂ« shumĂ« tĂ« vogĂ«l.

– Secili prej nesh ka njĂ« histori nĂ« zhvillimet e kirurgjisĂ« tonĂ« sepse Ă«shtĂ« njĂ« histori 30 vjeçare. Kur filloi kirurgjia laparoskopike pĂ«r ta qartĂ«suar, po nĂ« fundin e viteve 80-tĂ«, isha student nĂ« mjekĂ«si dhe s’e imagjinoja qĂ« do mund tĂ« realizohej kjo gjĂ«. NĂ« fakt, nĂ« atĂ« kohĂ« as nuk e dija. Nuk kishte ardhur lajmi. S’ishte as interneti. Po pĂ«r çudinĂ« tonĂ« nĂ« vitin ’92 njĂ« ekip amerikan na sjell njĂ« kasetĂ« me njĂ« televizor tĂ« vogĂ«l dhe na vendos njĂ« kolostomi me laparoskopi qĂ« me thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n ishte e mahnitshme, ishte e jashtĂ«zakonshme. Tani po e sjell, nĂ« kĂ«tĂ« moment, mĂ« ka bĂ«rĂ« aq pĂ«rshtypje sa kur mĂ« ka marrĂ« im atĂ« pĂ«r dore pĂ«r tĂ« parĂ« njeriun e parĂ« nĂ« HĂ«nĂ«. Nuk e kam harruar kurrĂ« qĂ« atĂ«herĂ«. Kam qenĂ« shumĂ« i vogĂ«l 3-4 vjeç. EkzaktĂ«sisht ajo histori, ajo pĂ«rshtypje, po prapĂ« nuk e mendonim qĂ« do ishte kĂ«shtu, po prapĂ« ishte dashuri me shikim tĂ« parĂ« pĂ«r shumicĂ«n prej nesh dhe ishte do ta bĂ«jmĂ« kĂ«tĂ« gjĂ« dhe s’ka. Kujtoj nĂ« ’93 vjen njĂ« ekip amerikan pĂ«rsĂ«ri me njĂ« mik tonin, doktor Lek Palin nga Shkodra dhe ai, si ne tĂ« rinjtĂ« hajde se po i shoqĂ«rojmĂ« kĂ«ta mjekĂ«t, po ndihmojmĂ« njĂ« çikĂ« dhe po mĂ«sojmĂ« prej tyre. I shoqĂ«rova nĂ« ShkodĂ«r dhe nĂ« TiranĂ« dhe ata mĂ« premtuan se do tĂ« mĂ« merrnin nĂ« ’94. Kisha fatin tĂ« punoj me mjekĂ« shumĂ« tĂ« mirĂ« atje tĂ« kirurgjisĂ« laparoskopike. NdĂ«rkohĂ« Mark Johnson qĂ« pĂ«rmendi profesor Gjata, njĂ« mik i joni i pĂ«rbashkĂ«t, gjithĂ« ne prezentĂ« kĂ«tu nĂ« spitalin tĂ« cilin kemi punuar, njĂ« mjek i jashtĂ«zakonshĂ«m na ka ndjekur hap pas hapi. Po imagjinoni nĂ« vitin ’93-94 çdo gjĂ« qĂ« bĂ«nim nĂ« ShqipĂ«ri ishte pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«. ERCP-nĂ« qĂ« e bĂ«mĂ« mĂ« vonĂ«. TĂ« gjitha. Pastaj, kĂ«to shkojnĂ« paralel. Do tĂ« thotĂ« edukimi i njerĂ«zve sĂ« bashku me pajisjet shkojnĂ« paralel, gradualisht kapin njĂ«ra-tjetrĂ«n pasi nĂ« atĂ« kohĂ« s’harroj, mbas njĂ« viti specializimi nĂ« BelgjikĂ« nĂ« ’97-Ă«n, por nĂ« atĂ« kohĂ« mungonin disa gjĂ«ra pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ«, kolonoskopi me laparaskopi, kancer tĂ« zorrĂ«s sĂ« trashĂ« me laparoskopi, por nĂ« 2004-2005 filluan tĂ« shfaqeshin disa pajisje. Ka qenĂ« njĂ« rritje graduale pĂ«r tĂ« gjithĂ« ne. QoftĂ« intelektuale, qoftĂ« vendi dhe koha ka bĂ«rĂ« atĂ« ndryshimin e vet gradual. Sigurisht qĂ« secili individ ka rolin e tij, por po them qĂ« koha dhe historia ecin pĂ«rpara pavarĂ«sisht nga ne. Historia e kirurgjisĂ« laparoskopike ka qenĂ« histori e shndritshme nĂ« ShqipĂ«ri. E them me bindje sepse tani bĂ«jmĂ« njĂ« gamĂ« shumĂ« tĂ« gjerĂ« operacionesh.

Kryeministri Edi Rama: Tani është shtrirë edhe në zona të tjera. Edhe në Dibër më thonë.

– E vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« por duhet kuptuar qĂ« ky interes ka qenĂ« gjithmonĂ«. NĂ« vitin 2002, nĂ« atĂ« kohĂ« erdhĂ«n nĂ« ShkodĂ«r, Elbasan, Korçë, DurrĂ«s 4 laparoskopĂ« dhe nĂ« atĂ« kohĂ« me organizimin e ministrisĂ« sĂ« asaj kohe, shkuam nĂ«pĂ«r kĂ«to rrethe dhe filluam zhvilluam kirurgjinĂ« laparoskopike pĂ«r aq sa kushtet e lejonin sepse nuk ishte si tĂ« thuash, ende mirĂ« e organizuar.

– Pastaj doli brezi i ri i kirurgĂ«ve qĂ« e mĂ«suan.

– Po, doli brezi i ri i kirurgĂ«ve dhe me thĂ«nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«n ka qenĂ« njĂ« histori pozitive, por duhet thĂ«nĂ« qĂ« kĂ«rkon edhe angazhim brezash, jo individĂ«sh vetĂ«m. ËshtĂ« kollaj ta thuash, po s’kam pĂ«r ta harruar. Po bĂ«ja njĂ« operacion dhe profesor Elezi mĂ« bĂ«n njĂ« kompliment shumĂ« tĂ« mirĂ«. UnĂ« u entuziazmova dhe i them qĂ« doja tĂ« dĂ«gjoja prapĂ« atĂ« kompliment. Nuk ma dha atĂ« kĂ«naqĂ«si se tha, mirĂ«, mirĂ« por pionierĂ«t janĂ« ata qĂ« heqin tĂ« zitĂ« e ullirit pĂ«r tĂ« hapur rrugĂ«n, pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« diçka tĂ« re. Pastaj kur bĂ«het rutinĂ«, gjĂ«rat bĂ«hen tĂ« lehta pĂ«r tĂ« gjithĂ« dhe historia kĂ«shtu ka qenĂ« nĂ« fakt. PĂ«r ne ka qenĂ« duke u bĂ«rĂ« mĂ« e lehtĂ« sesa pĂ«r ata qĂ« kanĂ« qenĂ« nĂ« fillimet e tyre. KanĂ« qenĂ« vite tĂ« njĂ« pĂ«rpjekje shumĂ« tĂ« madhe pĂ«r edukim dhe pĂ«r zhvillim teknologjik duke ushtruar presion mbi atĂ« qĂ« kemi pĂ«rparĂ«si…

 – PĂ«r tĂ« ecur vetĂ« pĂ«rpara, pĂ«r tĂ« rritur vĂ«shtirĂ«sinĂ« e ndĂ«rhyrjeve laparoskopike.

– Por sot jemi krenarĂ« se jemi tĂ« gjithĂ« dĂ«shmitarĂ«. E di, mĂ« pyesin njerĂ«zit pse s’ndenje nĂ« AmerikĂ« nĂ« vitin ’94 dhe gjithmonĂ« e kthej shiritin e kasetĂ«s nĂ« ato vite. E vĂ«rteta Ă«shtĂ« dy arsye dhe e them me sinqeritet tĂ« plotĂ«, dy arsye ka pasur. Arsyeja e parĂ« njĂ«herĂ« ka qenĂ« optimizmi i madh i asaj kohe.

Kryeministri Edi Rama: Ju e kishit marrë hovin.

-E kishim marrĂ« me hov dhe sĂ«rish kishte optimizĂ«m nĂ« vitet ’94 qĂ« do tĂ« ndryshonte shpejt sistemi e tĂ« tjera. Realisht e them.

Kryeministri Edi Rama: Ka pasur shpresë dhe entuziazëm të madh. Nuk diskutohet.

-E dyta ishte se dëshiroja të imitoja çdo gjë që bënte kolegu im, kirurgu, presori John Sham në atë kohë. Endoskopi terapeutike, laparaskopi dhe thoja në Shqipëri do kem më shumë mundësi për ta zhvilluar këtë gjë. Në Shqipëri do të kem më të hapur hapësirën për ta vijuar këtë gjë.

Kryeministri Edi Rama: UnĂ« them qĂ« ka lidhje shumĂ« kjo me atĂ« qĂ« tha profesor Gjata njĂ« moment qĂ« ka pasur njĂ« bazĂ« profesorĂ«sh dhe dijesh mjekĂ«sia kĂ«tu qĂ« Ă«shtĂ« trashĂ«guar brez mbas brezi dhe pavarĂ«sisht se nuk ka qenĂ« e mbĂ«shtetur nga armĂ«t e infrastrukturĂ«s, logjistikĂ«s e tĂ« tjera, filli i ruajtjes dhe zhvillimit tĂ« kapitalit njerĂ«zor, i ka rezistuar tĂ« gjithĂ« dallgĂ«ve, vĂ«shtirĂ«sive, boshllĂ«qeve e tĂ« tjerĂ« dhe gjĂ«ja qĂ« ka bĂ«rĂ« dĂ«min mĂ« tĂ« madh sipas meje me analizĂ«n qĂ« bĂ«j unĂ« tĂ« paktĂ«n, nĂ« kĂ«tĂ« progres tĂ« kapitalit njerĂ«zor, ka qenĂ« mos shoqĂ«rimi me progresin nĂ« menaxhim. Me menaxhimin nĂ« ç’sens? PĂ«r shembull Ă«shtĂ« e pakuptueshme, por Ă«shtĂ« dhe shumĂ« banale qĂ« shĂ«ndetĂ«sia pĂ«r njĂ« kohĂ« shumĂ« tĂ« gjatĂ« mbeti si njĂ« sektor qĂ« i jepej njĂ« partie tĂ« vogĂ«l. PartitĂ« e mĂ«dha, lĂ«shonin shĂ«ndetĂ«sinĂ« tek partitĂ« e vogla dhe ne e dimĂ« shumĂ« mirĂ« natyrĂ«n e partive tĂ« vogla nĂ« ShqipĂ«ri. PartitĂ« e vogla nĂ« ShqipĂ«ri janĂ« parti tĂ« cilat ushqehen duke thithur gjithĂ« gjakun e asaj pjese, asaj parcele tĂ« punĂ«ve tĂ« shtetit qĂ« ti ia lĂ«. MĂ« kujtohet njĂ« histori, se kĂ«tu besoj do solidarizohesh me mua. Shkoj nĂ« VlorĂ«, ne ishim nĂ« opozitĂ« dhe unĂ« shkoja nĂ«pĂ«r spitale pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« ato dialogjet e pĂ«rgjithĂ«sisht nuk Ă«shtĂ« se gjeja rezistencĂ« nga ana e si tĂ« thuash, respektit tĂ« komunikimit e tĂ« tjera. NĂ« VlorĂ«, ishte njĂ« profesor, nuk e kujtoj emrin, qĂ« ishte i partisĂ« si tĂ« thuash Demokratike atĂ«herĂ«, qĂ« ishte drejtor i spitalit tĂ« VlorĂ«s dhe unĂ« e pata takuar nĂ« ato kushte dhe mĂ« pati bĂ«rĂ« njĂ« pritje goxha tĂ« mirĂ« me thĂ«nĂ« tĂ« drejtĂ«n, burrĂ« zotni, nuk ia kujtoj emrin. Pas ca kohĂ«sh e takoj dhe kujtoja se ishte drejtori akoma dhe i them drejtor, “nuk jam mĂ« drejtor”, – mĂ« tha. “Po pse”, – i thashĂ«? “Po si tĂ« ta shpjegoj”, – tha, “unĂ« tha kisha afruar njĂ« nga djemtĂ« e rinj dhe i dhashĂ« njĂ« mundĂ«si tĂ« afrohej pranĂ« meje si nĂ«ndrejtor. Ky krijoi njĂ« celulĂ« demokristiane dhe mĂ« morĂ«n drejtorinĂ«â€. Jo sepse i lihej ministrive, kjo ministri dhe ka ndodhur me tĂ« dyja partitĂ« e mĂ«dha. UnĂ« e kam parĂ« gjithĂ« historikun dhe tĂ« dyja partitĂ« e mĂ«dha, “lĂ«re shĂ«ndetĂ«sinĂ« atje”.

– Ne e kemi jetuar.

Kryeministri Edi Rama: Kjo ka krijuar një hapësirë tani. Po të bësh një krahasim, po të marrësh kapacitetin e kapitalit njerëzor që ne e kemi ok, me çfarë ky kapital njerëzor në sistemin shëndetësor ka pasur në dispozicion dhe pikërisht për këtë arsye në radhën më të parë është për këtë arsye. Megjithatë është e tejkaluar, nuk besoj se do ketë më, se tani jemi parti shtet, tani nuk ka nga këto, por edhe më vonë kur të vijë pluralizmi nuk besoj se do ti lihet shëndetësia më dhe inshallah, edhe nëse do ketë parti të vogla në koalicion, nuk do kenë këtë gjakpirësinë.

Prof. Arben Gjata: Unë do thoja vetëm një gjë. Unë besoj se është shumë e rëndësishme faktikisht dhe ka të bëjë me 2013 kjo. Për herë të parë, në një fushatë elektorale u përdor karta e mjekësisë. Asnjëherë më përpara nuk ishte përdorur. Unë di dhe fondet. Unë kam qenë drejtor mjekësor i QSUT 3 vjet, nga 2002 deri në 2005 dhe sasia e parave që ne kishim për materiale konsumi dhe medikamente për gjithë QSUT ishte 5 milionë euro në vit. Nuk e di se si ia bënim. Mblidheshim në zyrë dhe kur bënim listën e barnave që do blenim merrnim vetëm barnat bazike sepse nuk na dilnin paratë për të blerë. Sot është 40 e ca milionë dhe shteti në momente të caktuara ka pasur më shumë para, i ka vënë në dispozicion, është dhe ky faktor dhe një farë kohe mjekësia ngeli kështu që këta po punojnë, njerëzit do të blejnë ndonjë gjë. Kishte prioritete të tjera vendi dhe u bë shumë e rëndësishme që në 2013 u vu. Për herë të parë u bënë gjithë ato debate politike për mjekësinë.

Kryeministri Edi Rama: Janë shumë gjëra bashkë nuk diskutohet, por nejse, nuk do ta zgjidhim dot këtu këtë.

Prof. Arben Gjata: Se e ka pasur dhe PS, 3 vjet e ka mbajtur.

Kryeministri Edi Rama: Ajo qĂ« dua t’ju falenderoj dhe njĂ« herĂ« pĂ«r ta mbyllur Ă«shtĂ« qĂ« edhe konsensusi qĂ« arritĂ«t pĂ«r tĂ« mĂ« nxjerrĂ« shpejt nga spitali se aty mund tĂ« ketĂ« dhe njĂ« pĂ«rplasje pĂ«r tĂ« mĂ« mbajtur pĂ«r mos mĂ« nxjerrĂ« atje ku po zhvillohet ajo.

Prof. Arben Gjata: Në fakt me leje ke dalë, sepse natën e fundit doje të dilje që më përpara po unë nuk të kam lënë të dalësh atë natë. Sa të bënte 24 orë e të ikte në shtëpi, se si mund të dalësh.

Kryeministri Edi Rama: Sepse kisha dëgjuar që apendiciti nuk është ndonjë gjë, shkon atje, bën një kështu dhe të nesërmen je në këmbë dhe del. Sot për shembull, prapë me karar.

– Do thoja qĂ« kjo historia e VlorĂ«s Ă«shtĂ« ajo qĂ« 5 doktorĂ« me kryeministrin e ShqipĂ«risĂ« nuk i shpĂ«tojnĂ« dot politikĂ«s, sado qĂ« tĂ« dĂ«shirojnĂ«.

Kryeministri Edi Rama: Jo nuk i shpëtojnë dot, po ti në shtëpi nuk i shpëton dot politikës as me gruan.

– Nga ana tjetĂ«r, ne doktorĂ«t preferojmĂ« qĂ« ti rrimĂ« larg politikĂ«s pĂ«r atĂ« shprehjen nĂ« thonjza qĂ« thotĂ«, “politics attracts the worst and corrupts the best”. Pra ka tendencĂ«n me atraktu mĂ« tĂ« kĂ«qijtĂ« e me korruptu mĂ« tĂ« mirĂ«t.

Kryeministri Edi Rama: Ja, këto tani nuk pranoj fare.

– Kjo Ă«shtĂ« e qartĂ«, nuk biem nĂ« konsensus.

Kryeministri Edi Rama: Jo, po mos tĂ« ishte politika…

– Sigurisht dhe do tĂ« shtoja qĂ« ne mund tĂ« shĂ«rojmĂ« njĂ« njeri dhe politikanĂ«t me vendimet e tyre tĂ« drejta mund tĂ« shĂ«rojnĂ« shumĂ« dhe kjo sigurisht varet nga vendimet e drejta. Por zhvillimi i shoqĂ«risĂ«, ka disa pikĂ«pamje pĂ«r zhvillimin e saj. Po themi, me tĂ« vĂ«rtetĂ« ka qenĂ« keq por disa do tĂ« thonĂ«, cila Ă«shtĂ« ideja jonĂ«, e disave prej nesh pĂ«r zhvillim? Me ju lĂ«nĂ« njerĂ«zve sa mĂ« shumĂ« dorĂ« pĂ«r tĂ« vendosur. ÇfarĂ« do tĂ« thotĂ«? Shteti tĂ« marrĂ« pĂ«rsipĂ«r tĂ« bĂ«jĂ« sa mĂ« pak. Nuk po them tĂ« bĂ«jmĂ« mirĂ« apo keq, nĂ« çdo alternativĂ«, por Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« t’ju lĂ«sh njerĂ«zve tĂ« jenĂ« pĂ«rgjegjĂ«s vetĂ« pĂ«r vendimet e tyre, pĂ«r zgjedhjen e tyre, financimin e tyre.

Kryeministri Edi Rama: Profesor, nĂ«se je dakord, unĂ« jam i gatshĂ«m tĂ« bĂ«jmĂ« njĂ« podcast tek e tek, nĂ« njĂ« moment jashtĂ« zgjedhor sepse do ishte shumĂ« interesante dhe nĂ« fakt kĂ«to lloj debatesh janĂ« ato qĂ« i mungojnĂ« politikĂ«s sot, por unĂ« dua tĂ« them kĂ«tĂ« qĂ« pa politikĂ«n nuk do kishte pasur sot njerĂ«zimi sistem shĂ«ndetĂ«sor. Pa politikĂ«n nuk do kishte pasur tĂ« gjitha gjĂ«rat qĂ« kanĂ« ndodhur nĂ«pĂ«r shoqĂ«ri si zhvillim i pĂ«rbashkĂ«t sepse Ă«shtĂ« politika qĂ« i bĂ«n. Tani politika mund tĂ« jetĂ« shumĂ« e keqe, mund tĂ« jetĂ« dhe shumĂ« e mirĂ«, varet nĂ« çfarĂ« duarsh bie dhe mbi tĂ« gjitha edhe brenda politikĂ«s, si dhe brenda mjekĂ«ve, nuk janĂ« tĂ« gjithĂ« njĂ«soj, ka dhe kĂ«shtu, ka dhe ashtu. Realisht ju falenderoj shumĂ«. Tani dua t’ju them qĂ« ambicia ime dhe frymĂ«zimi im pas kĂ«saj ndĂ«rhyrje Ă«shtĂ« qĂ« nĂ« njĂ« kohĂ« sa mĂ« tĂ« shkurtĂ«r shqiptarĂ«t tĂ« mos shkojnĂ« nĂ« Turqi pĂ«r tu operuar.

– Ka kohĂ« qĂ« nuk shkojnĂ«.

Kryeministri Edi Rama: Sigurisht qĂ« ka operacione ultra speciale e tĂ« tjera e tĂ« tjera, por qĂ« zgjedhja e parĂ« tĂ« jetĂ« jo vendi ynĂ«, por sistemi publik shĂ«ndetĂ«sor dhe unĂ« besoj qĂ« sĂ« bashku, duke qenĂ« tĂ« vetĂ«dijshĂ«m qĂ« ka akoma gjĂ«ra qĂ« duhet tĂ« bĂ«jmĂ« e tĂ« plotĂ«sojmĂ«, unĂ« besoj qĂ« do t’ia arrijmĂ«. Ishte realisht njĂ« kĂ«naqĂ«si qĂ« tĂ« theresha prej jush. KĂ«ta ishin 5 burrat qĂ« mĂ« hapĂ«n barkun dhe qĂ« mĂ« dhanĂ« mundĂ«sinĂ« e njĂ« eksperience realisht shumĂ« pozitive pĂ«r mua, jo thjesht si pacient sepse nuk dua absolutisht tĂ« bĂ«j kĂ«tu njeriun qĂ« ka kaluar njĂ« operacion tĂ« vĂ«shtirĂ«, operacioni ka qenĂ« i thjeshte edhe pse apendiciti nuk ka qenĂ« i thjesht edhe mbetet i shĂ«mtuar edhe pse nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«, profesori tha qĂ« tĂ« gjithĂ« kĂ«to janĂ« tĂ« kĂ«qij por ai nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m i keq, Ă«shtĂ« edhe i shĂ«mtuar!