OCCRP, (Organized Crime and Corruption Reporting Project), Projekt Raportimi i Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, në një artikull voluminoz, që ka bërë publike, ka sjellë dëshmi dhe të dhëna lidhur me një ndër rastet më të njohura të goditjes së trafikut të drogës.

Oficerët më të lartë të policisë në Shqipëri në shkurt 2018 kapën 613 kilogramë kokainë të fshehur mes bananeve që vinin nga Amerika Latine.

Ishte transporti më i madh në vend i drogës dhe një lajm i mirëpritur  për Tiranën, e cila përballet kohët e fundit me akuzat se po bëhet një shtet narkotik.

Kryeministri Edi Rama reagoi "shpejt për të dhënë lëvdata të mëtejshme për operacionin "Bora e Fundit", duke theksuar sesi policia shqiptare e kishte finalizuar me sukses operacionin.

Përfaqësuesit e Ambasadës së SHBA dhe Bashkimit Evropian në Shqipëri e pasuan me fjalë inkurajimi.

Por hetimi zbuloi se Arber Çekaj, njeriu i arrestuar në vitin 2018 për organizimin e dërgesës së drogës, ishte akuzuar më herët në Ekuador për fshehje të 37 kilogramë kokainë – gjithashtu për një dërgesë bananeje për Shqipërinë.

Kontrabanda e drogës në enë frigoriferike të bananeve ose frutave të tjera është bërë një taktikë e favorizuar e trafikantëve vitet e fundit. Fruti ndihmon në shpejtimin e lëvizjes së kontejnerëve përmes doganave, sepse ata nuk kanë kohë të inspektojnë plotësisht ngarkesën, kjo nga rreziku i prishjes së tonëve të produkteve. Sistemet e ftohjes brenda kontejnerëve gjithashtu sigurojnë vende të shkëlqyera fshehjeje.

Një sërë gabimesh lejohen të shmangin kapjen dhe të mbajnë tregtinë e pakontrolluar për vite me radhë. Larg të qenit një sukses, çështja ekspozon dështime të mëdha të sistemit të drejtësisë si në Shqipëri ashtu edhe në Ekuador, thonë disa oficerë të zbatimit të ligjit.

Pavarësisht se është konsideruar si një i arratisur në Ekuador dhe nën hetim në Shqipëri, ai me sa duket ka kaluar mbi dy vjet, dhe ka organizuar 137 eksporte të tjera të bananeve përgjatë të njëjtës rrugë .

Asnjë provë nuk ka dalë të tregojë se ndonjë prej këtyre dërgesave ka edhe drogë të kontrabanduar – por ato tregojnë se, pavarësisht se ishte një trafikant i dyshuar i drogës, Çekaj ishte në gjendje të vazhdonte biznesin si zakonisht.

(Ai ndodhet në burg dhe nuk mund të kontaktohej për komente, por tha më herët se ishte shpallur i pafajshëm nga të gjitha akuzat që ishin ngritur nga policia dhe prokurorët.)

Duke përdorur mirësjelljen e një ekipi avokatësh, zyrtarësh dhe kolegësh biznesi, OCCRP dhe bashkëpunëtorët zbuluan edhe aktivitetin e tij, në një afat kohor të ngjarjeve, që çuan deri në arrestimin e Çekaj.

Në fund, Çekaj u kap vetëm pas një skanimi rutinë të një dërgesë bananeje që ai kishte bërë së fundmi nga Kolumbia në Shqipëri.

Ahmet Prenci, një ish-shef i policisë shqiptare, tha se gjetjet e këtij hetimi zbuluan dështime serioze të autoriteteve si në Tiranë ashtu edhe në Quito (Kolumbi). "[Çekaj] duhej të ishte në fokusin e policisë në çdo rrugë që ai merrte," tha ai.

Çekaj studioi dhe mori një diplomë juridike dhe emigroi në Gjermani menjëherë pas diplomimit. Xhaxhai i Çekajt, Faslli Çekaj, gjyqtar në pension, tha se nipi i tij u kthye në atdhe me një mbiemër të ri, Jansen, pasi ishte martuar me një shtetase gjermane.

"Martesa ishte për të siguruar letrat gjermane. Por ai u kthye sepse prindërit e tij nuk pranuan të jetojnë në Gjermani," – tha Faslliu në një intervistë, në zyrën e tij në Durrës. Pasi u kthye në shtëpi, Çekaj u martua me një grua shqiptare – megjithëse mbetet e paqartë nëse ai është divorcuar ndonjëherë me gruan e tij të parë – ndërsa filloi të ndante kohën e tij midis dy vendeve.

Ai regjistroi biznesin e tij të importit dhe eksportit të bananeve, "Arbri Garden", në maj 2012, dhe së shpejti filloi dërgesat nga Ekuadori në Shqipëri.

Kompania u rrit me shpejtësi. Në vitin 2013, ai dërgoi 1.000 tonë banane; një vit më vonë, kjo sasi ishte rritur në 1.600 tonë.

Faslliu tha që nipi i tij ishte përqendruar në punë – dhe i interesuar në tregtimin e frutave – në një moshë të re. "Edhe kur ishte fëmijë, ai ishte në gjendje të shiste mollë nga fshati në qytet, në Bajram Curri [në veri të Shqipërisë]. Kjo na befasoi të gjithëve ”.

"Kurrë nuk e keni parë me njerëz të tjerë në një kafene, përveç të afërmve të tij," shtoi Faslliu. Një oficer policie kundër narkotikëve në Ekuador, fajësoi "administrimin e drejtësisë së mjerueshme, të dobët dhe shumë të përshkueshme" në vendin e tij, i cili foli në kushte anonimiteti.

Çështja shpërtheu mes valës së konfiskimeve të drogës dhe atentateve që kishin shpërthyer vitet e fundit në qytetin port ekuadoras Guayaquil ndërsa grupet shqiptare të krimit të organizuar kanë zënë rrënjë atje.

Në Shtator 2019, policia shqiptare dhe ajo greke bënë një sekuestrim tjetër të rëndësishëm: 137 kilogramë kokainë të fshehur mes bananeve, që ishte dërguar nga Ekuadori në Durrës, porti më i madh i Shqipërisë.

Kur u arrestua Çekaj doli se ishte ngarkesa më e madhe e vendit deri më sot, dhe përfundimisht çoi ë arrestimin e tij.

Dokumentet e gjykatës shqiptare treguan se në dy kontejnerët e mbërritur në Durrës më 19 shkurt 2018, ku ata u ulën për nëntë ditë, u zbulua droga gjatë një skanimi rutinë.

Arlind Madani, një punonjës i Alba Shipping, i cili kishte një dorezë në dokumentet e dërgesave, tha se më 27 shkurt, menaxheri i kompanisë e vizitoi atë për të thënë se kontejnerët e "Arbri Garden" duhej të pastroheshin atë ditë.

Ai tha se skanimi kishte një problem me kontejnerët. Zyrtarët doganorë zbuluan kokainën dhe njoftuan zbatuesit e ligjit.

Dokumentet tregojnë se, pasi u njoftuan nga policia lokale, tre ekipe policie të fshehta u dërguan në Durrës. Policia pastaj arrestoi menaxherin dhe shoferin e kamionit me dyshimin e trafikut të drogës.

Në një seancë gjyqësore në Tiranë në nëntor 2019, prokuroria paraqiti mesazhe nga telefoni i Lushajt në të cilin ai dhe Çekaj dyshohet se diskutuan shqetësime në lidhje me kontrollin policor të dërgesës.

Vlerësimi i policisë zbuloi se kokaina e sekuestruar kishte një vlerë rruge rreth 223 milion dollarë. Autoritetet konfiskuan gjithashtu 38,000 dollarë dhe më shumë se 10 milion lekë shqiptarë (rreth 90,000 dollarë) nga llogaritë bankare të Arbri Garden dhe EcoAlmax, ndërmarrja në pronësi të babait të Çekaj.

Ndërsa është e paqartë nëse ndonjë nga dërgesat e tjera të Arbri Garden fshehnin drogë, të dhënat e parashikuara për "Planin V" nga policia Ekuadoriane treguan se tre nga 19 kompanitë që kanë punuar me të në Ekuador kanë pasur edhe kokainë të sekuestruar nga dërgesat e tyre.

Një oficer ekuadoras kundër narkotikëve foli për "Plan V", mbi dështimin e autoriteteve për të gjetur Çekaj, si dhe për të monitoruar biznesin e tij.

Ai fajësoi sundimin e dobët të ligjit dhe zbatimin e ligjit në Ekuador, duke vërejtur se nuk ka skanues për të kontrolluar dërgesat në portet Ekuadoriane. Ai tha se nuk është i befasuar që Çekaj kishte arritur të shmangte kapjen, për tre vjet.

"Në vendin tonë është shumë e lehtë" të kalosh kufijtë në mënyrë të paligjshme, shpjegoi ai. "Unë e di se këtë vit kemi rreth 60 tonë drogë, të cilat e gjitha shkonte nga Ekuadori nga Kolumbia në mënyrë të paligjshme. Gjashtëdhjetë ton. Atëherë, çfarë është një person? "

Prokurori ekuadoras Patricio Toledo, i cili hetoi dhe paditi Çekajn në vitin 2015, fajësoi "një çështje burokratike", si dhe mungesën e bashkëpunimit nga policia që çoi edhe në dështimin e punës së tij.

Ai tha se e mësoi për arrestimin e Çekaj në Gjermani, pasi kishte kontaktuar me gazetarët e "Plan V".

Prokurorët dhe policia shqiptare nuk iu përgjigjën kërkesave të OCCRP për të dhënë një koment mbi këtë histori. Shërbimi doganor i vendit tha se nuk ishte në gjendje të komentojë për hetimet që janë edhe në vazhdim.

Sidoqoftë, Ahmet Prenci, ish-prokuror shqiptar, drejtor i policisë së shtetit dhe më vonë drejtor i hetimeve tatimore deri në vitin 2015, tha se provat e zbuluara nga hetimi i përbashkët zbuluan një dështim masiv mbi zbatimin e ligjit.

Ai tha, se kërkohet një angazhim serioz nga të gjitha nivelet e qeverisjes, duke filluar nga lart. "Nuk ka vullnet politik për të luftuar krimin," – tha ai. – "Ne na duhet që t’i kapim bosët e drogës dhe pastaj t’i ndëshkojmë".

 Më 4 Prill 2015, Çekaj drejtoi një SUV përgjatë një rruge të ndotur për në La Rosita, një fshat i vockël në rajonin jug-perëndimor të Guayas të prodhuar nga banane në Ekuador.

Banana Ëorld Green ishte furnizuesi kryesor i bananeve. Por kësaj radhe ai u shoqërua nga një grua, e identifikuar më vonë te prokurorët e Ekuadorit nga punonjësit e plantacioneve si "Sara".

Sipas mirësjelljes së një prej punonjësve të plantacionit, Çekaj u tërhoq herët, ndërsa shëtiste gjatë verës, punëtori pa kutitë e bananeve në një enë që ishte gati për eksport.

Kur punonjësi e pyeti se çfarë po ndodhte, ai i tha që të mos shqetësohej për këtë.

100 dollarë për të blerë pije joalkoolike dhe sanduiçe mortadella. "Askush nuk e bën këtë," i tha punëtori Planit V, duke folur në kushte anonimiteti pasi ai nuk ishte i autorizuar të diskutonte mbi çështjen.

Sidoqoftë, eksitimi i Çekaj ishte jetëshkurtër. Një nga punonjësit e plantacioneve kishte hequr në mënyrë të heshtur njërën prej kutive të dyshimta nga kontejneri dhe zbuloi narkotikë brenda. Kur kamioni u largua, stafi ia raportoi pronarit, i cili më pas kontaktoi shoferin, duke i thënë që të tërhiqej dhe të presë policinë.

Administratori i Plantacionit, Alex Mejía i tha prokurorisë, "Ne gjetëm surprizën e pakëndshme në kuti: Bananet ishin në krye, dhe brenda kishte një pako që mësuam më vonë, që përmbante drogë".

Policia gjeti edhe 28 kilogramë kokainë shtesë të fshehur brenda kamionit dhe arrestoi shoferin, i cili më vonë u la i lirë. Por Çekaj, i cili kishte qenë duke ndjekur automjetin në SUV-në e tij, u largua nga vendi i ngjarjes. Në kohën kur prokurorët e thirrën për një intervistë më 24 Prill, ai tashmë kishte fluturuar në Shqipëri.

Çekaj ishte thirrur të paraqitej në një gjykatë të Ekuadorit në 25 qershor 2015, për t’u përballur me akuzat për trafik droge. Kur ai nuk u paraqit, u dha urdhër për arrestimin e tij.

"Diçka e keqe më ka ndodhur, ata më kanë bërë diçka të keqe. E di që nuk di çfarë të bëj, i shkruajti Çekaj një shoku në Skype menjëherë pas kapjes dhe arrestimit të tij në 2018.

Shoku i tij, i identifikuar vetëm si Anodire, u përgjigj: "Unë e di që jeni i pafajshëm".

Në Dhjetor 2015, policia shqiptare kaloi tek prokurorët informacione për sekuestrimin e drogës në Ekuador. Ata filluan të hetojnë Çekaj, por përparuan pak sepse ata kurrë nuk morën informacionin kryesor që kishin kërkuar nga autoritetet në Amerikën e Jugut, sipas një burimi zyrtar.

Në një prononcim për OCCRP, Zyra e Prokurorisë e Krimeve të Rënda i tha që hetimi i vitit 2015 mbi Çekaj ishte ende në vazhdim.

Pavarësisht se ishte shpallur në kërkim në Ekuador dhe nën hetim në Shqipëri, biznesi lulëzonte për Cekaj, dhe ai duket se kishte vazhduar të udhëtojë lirisht  mes të dy vendeve.

Logoja e firmës së importit të bananeve të Arbër Çekaj, "Arbri Garden", në faqen e saj në Facebook,  shkruan se sjell në Shqipëri "frutat më të mira tropikale nga Amerika Latine".

Në maj 2015, jo shumë përpara thirrjes së tij gjyqësore në Ekuador, "ArbriGarden" mori 19 milion lekë shqiptare (rreth 152,000 dollarë në atë kohë) nga një fond i BE-së për Bujqësinë, i administruar nga qeveria shqiptare. Paratë u përdorën për të ndërtuar një depo frigoriferike, me qëllim për të ruajtur bananet.

Objekti i ri u vu në përdorim të mirë. Kompania e Çekaj, Arbi Garden, bëri 137 dërgesa bananesh, që arriti në pothuajse 3.000 ton, nga Ekuadori në Shqipëri. E gjitha kjo sasi eksporti ndodhi mes prillit 2015, kur ai u arrestua në Gjermani. Kompania e bëri gjithashtu 19 dërgesa të bananeve nga Kolumbia në Shqipëri, dhe një firmë në pronësi të babait të Çekaj bëri 17 dërgesa, sipas shifrave funksionale nga tregtar Importi i RM Genius.

Kontejnerët e fundit të Çekaj ​me banane në Kolumbi u kryen më 13 mars, 2018 – dy javë pasi emri i tij ishte bërë bujë ndërkombëtare për konfiskimin masiv i 613 kilogramë kokainë në Shqipëri.

Faslliu tha se nipi i tij gjithashtu vazhdoi të udhëtonte në Ekuador për biznes gjatë gjithë kësaj periudhe. Ai tha se kjo duhet të jetë dëshmi e pafajësisë së Çekajt.

"Po, unë e di se një sasi droge u gjet [firma familjare]," tha ai. "Hetimet filluan, por Arbëri nuk u gjet se ishte i përfshirë. Edhe pas kësaj ngjarje ai udhëtoi për në Ekuador".

Khaled Barakat, menaxher i Ecuacedros S. A., eksportues bananesh teksa kompania e tij bëri biznes me Çekaj ​​deri në janar 2018, e përshkroi atë si një profesionist të mirë-arsimuar që ka bërë pagesat e tij në kohë. Ai tha se ishte i befasuar, kur Çekaj u zhduk.

Barakat tha se pas marrëveshjes së fundit e kishte thirrur Çekajn disa herë, por ai nuk u përgjigj, duke mos ditur se ishte arrestuar.

Ai tha se një shqiptar i tha se po planifikonte të ndërronte bananet me ato Kolumbiane, sepse frutat e Ekuadorit po bëheshin shumë të shtrenjta./NOA.al