"Rasti i Kosovës është në fund të fundit një mësim moral dhe historik, dhe dështimi i Jerusalemit në këtë pikë, pra, është e ajo që më së shumti është për të ardhur keq. E dalë nga një nga mizoritë më të këqija gjenocidale në kontinentin evropian që prej Luftës së Dytë Botërore, kërkesa e Kosovës për vetëvendosje është ai që Izraeli nuk mund të përballojë të injorohet. Një vend që kurrë nuk arrin të përmendë Holokaustin për të justifikuar ekzistencën e vet duhet të ketë qenë në ballë të fushatës ndërkombëtare për të njohur pavarësinë e Kosovës"…

Nga Yonatan Touval

Katër vjet më parë në këtë të premte, më 17 shkurt 2008, Republika e Kosovës deklaroi pavarësinë e saj. Ky veprim, i cili pasoi viteve të përpjekjeve të dështuara ndërkombëtare për arritjen e një zgjidhje kompromisi midis Kosovës dhe Serbisë, ka fituar njohje të gjerë ndërkombëtare nga të gjitha fuqitë e mëdha perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Kanadaja, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca. Por jo edhe nga Izraeli. Në të vërtetë, katër vjet më vonë, Izraelit ende po i duhet kohë për të njohur republikën ballkanike. Dhe ndërsa ka çështje padyshim më kryesore në agjendën e politikës së jashtme të Jerusalemit, dështimi për njohjen e Kosovës përbën jo vetëm një gabim të panevojshëm diplomatik, por edhe një dështim moral dhe historik.

Ky është një gabim i panevojshëm diplomatik, sepse, në kundërshtim me atë që mendon Jerusalemi, një njohje e tillë nuk do të dëmtojë interesat e tij strategjikë. Në fakt, njohja e Kosovës madje mund të përparojnë ato. Burimi i gabimit qëndron në një ankth të gabuar se, meqë Kosova është krahasuar shpesh me Palestinën; qëndrimi diplomatik i pro-pavarësisë mund të ketë pasoja të rrezikshme për Jerusalemin në këtë të fundit. Pjesa më e madhe e ankthit hebre i merr parasysh implikimet dhe shqetësimet në vijim:

• Një deklaratë palestinez e njëanshme e pavarësisë: Palestinezët kanë kërcënuar të deklarojnë pavarësinë e tyre, dhe në vitin e kaluar kanë kërkuar të marrin njohje ndërkombëtare për shtetësinë e tyre. Jerusalemi ka frikë se rasti i Kosovës e bën për një precedent të rrezikshëm, dhe se njohja e republikës ballkanike do të zhvleftësojë opozitën kundër pavarësisë palestineze.

• shkëputja e brendshme palestineze: Jerusalemi shqetësohet se njohja e Kosovës mund të ndihmojë të krijojë një precedent të zbatueshëm në mënyrë universale për shkëputjen e njëanshme, e që mund të inkurajojnë minoritetin brendshëm e palestinez në mes shtetit izraelit në, p.sh. Galilea një ditë të shkëputet. (Në këtë shqetësim, Jerusalemi nuk është i vetëm: Vendet e tjera që s’kanë njohur Kosovën – sidomos në kuadër të Bashkimit Evropian: Spanja, Greqia, Qipro, Sllovakia dhe Rumania – të gjithë ndajnë të njëjtën ankth)

• Vlefshmëria e një zgjidhje të imponuar ndërkombëtarisht: Që nga pavarësia e Kosovës u imponua mbi Serbinë nga jashtë, Jerusalemi është druajtur se mos perceptimi i suksesit në Kosovë përkrahur vendosmërinë e bashkësisë ndërkombëtare që të përpiqen dhe të imponojë një zgjidhje për konfliktin izraelito-palestinez. Në këtë kontekst, njohja e Izraelit e Kosovës mund të dëmtojë të gjatë mbajtur me rezistencën e saj në një iniciative të tillë diplomatike globale.

Ka shumë lloje të tjera të shqetësimeve, si edhe, duke përfshirë edhe atë të thellë se njohja e një republike shumicë myslimane do të nxisë përhapjen e islamit global. Siç pat deklaruar një e krahut të djathtë, anëtare e Knesset në shtypin hebraik pas deklaratës së Kosovës në vitin 2008, "Flamuri i Kosovës është që ai përhapjes së Islamit si dhe një burim i ankthit të rëndë në Evropë."

Mosnjohja e Kosovës për Jerusalemin, me fjalë të tjera, nuk ka qenë në funksion të ndonjë aksidenti të thjeshtë diplomatik. Mosnjohja reflekton një vendim i qëllimshëm, i ushqyer nga një frikë të thellë të llojeve të ndryshme. Ç’është e vërteta, këto shqetësime janë të gabuara krejtësisht.

Për një gjë, ashtu si Jerusalemi duhet të dijë shumë mirë, diplomacia ndërkombëtare është kryesisht në funksion të politikës së lartë, e jo e debateve legaliste. Është vërtetuar në muajt e fundit se rasti i Kosovës s’ka pasur asnjë ndikim në kërkesën palestineze për njohje ndërkombëtare, madje as në pas mendimit këshillëdhënës së të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk ka shkelur ligjin ndërkombëtar. Miqtë kryesor i Izraelit në komunitetin ndërkombëtar – të cilat, a thua rastësisht, ishin edhe të parët që njohin Kosovën – e kundërshtoi kërkesën palestineze në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.

Edhe Shqipëria, angazhimi i së cilës në Kosovë i ka rrënjët në një identitet të përbashkët etnik (popullsia e Kosovës është kryesisht shqiptare etnike) dhe e cila lobon në emër të saj në skenën botërore, nuk ka pasur dyshime të dalë kundër kërkesës palestineze. Kryeministri shqiptar njoftoi publikisht këtë gjatë një vizitë në Izrael këtë nëntor kaluar. Në të vërtetë dëshmohet se nuk ka lidhje rasti i Kosovës për kërkesën palestineze OKB-së, sepse faktet shkojnë në drejtim të kundërt. Shtetet që e përkrahin kërkesën palestineze janë edhe shtetet që janë kundërshtarët kryesorë të pranimit të Kosovës në Kombet e Bashkuara në Këshillin e Sigurimit, si Rusia dhe Kina.

Rastësisht, kjo vetëm duhet të i sjell kambanat e alarmit në Jerusalem: Edhe pse nuk ka fuqi perëndimore që do të quan këtë sjellje dështuese ndaj Kosovës si "neveri", megjithatë Izraeli duhet të jetë i vëmendshëm se cilit grup ju ka bashkangjitur.

Rasti i Kosovës është në fund të fundit një mësim moral dhe historik, dhe dështimi i Jerusalemit në këtë pikë, pra, është e ajo që më së shumti është për të ardhur keq. E dalë nga një nga mizoritë më të këqija gjenocidale në kontinentin evropian që prej Luftës së Dytë Botërore, kërkesa e Kosovës për vetëvendosje është ai që Izraeli nuk mund të përballojë të injorohet. Një vend që kurrë nuk arrin të përmendë Holokaustin për të justifikuar ekzistencën e vet duhet të ketë qenë në ballë të fushatës ndërkombëtare për të njohur pavarësinë e Kosovës. Për të shënuar përvjetorin e katërt të Kosovës, Izraeli ka një mundësi për të drejtuar një të gabuar dhe për të njohur Kosovën. Është një akt që Izraeli i ka borxh jo vetëm Kosovës, ajo i detyrohet edhe për popullin hebre.

Autori është një analist i politikës së jashtme dhe anëtar i bordit në Mitvim: Instituti izraelit për Politikat Rajonale të Jashtme. Vizitoi Kosovën si pjesëmarrës ne konferencën Germia Hill të MPJ’së. Artikulli është botuar në Haretz të Israelit.

NOA